Diễn đàn Tương lai ASEAN (ASEAN Future Forum - AFF) 2026 sẽ diễn ra tại Hà Nội trong bối cảnh ASEAN bước vào năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Sự kiện không chỉ là diễn đàn trao đổi chính sách quan trọng của khu vực mà còn tiếp tục khẳng định vị thế và vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong tiến trình phát triển của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.

AFF là sáng kiến do Chính phủ Việt Nam đề xuất

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta, Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN cho biết, AFF là sáng kiến do Chính phủ Việt Nam đề xuất và triển khai từ năm 2024. Sau hai kỳ tổ chức thành công, diễn đàn đang từng bước trở thành một không gian đối thoại chiến lược, nơi các nhà lãnh đạo, chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện xã hội cùng thảo luận về những vấn đề mang tính tương lai của ASEAN.

Theo Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, chủ đề của AFF 2026 là “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”. Đây là chủ đề gắn chặt với tinh thần của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời phản ánh những ưu tiên hợp tác trên cả ba trụ cột của ASEAN gồm chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội.

Đại sứ cho biết các nội dung thảo luận năm nay được thiết kế theo hướng vừa bao quát các vấn đề chiến lược, vừa tập trung vào những nhu cầu hợp tác thiết thực của khu vực. Các phiên thảo luận sẽ xoay quanh những chủ đề như tăng cường khả năng tự cường, ngăn ngừa xung đột, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an ninh năng lượng và tìm kiếm các mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển đổi toàn cầu. Bên cạnh đó còn có nhiều hoạt động bên lề như tọa đàm giữa các chính đảng Đông Nam Á, hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN, đối thoại về tiểu vùng Mekong và diễn đàn thanh niên về quản trị AI.

Theo đánh giá của Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, điểm nổi bật của AFF không chỉ nằm ở việc nhận diện các thách thức mà còn hướng tới đề xuất các giải pháp và khuyến nghị chính sách cụ thể. Mục tiêu là giúp ASEAN nâng cao năng lực chống chịu trước các biến động toàn cầu, đổi mới mô hình tăng trưởng và tận dụng hiệu quả các cơ hội do công nghệ mới mang lại, đồng thời bảo đảm mọi tầng lớp xã hội đều có cơ hội tham gia vào quá trình kiến tạo tương lai chung của khu vực.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và những bất ổn địa chính trị, địa kinh tế ngày càng gia tăng, ASEAN đang đứng trước nhiều thách thức đối với việc duy trì đoàn kết nội khối và vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực. Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương cho rằng, đây cũng chính là những vấn đề được phản ánh rõ nét trong chương trình nghị sự của AFF 2026.

Theo bà, với tính chất là một diễn đàn mở, toàn diện và hướng tới tương lai, AFF tạo điều kiện để các bên liên quan cùng trao đổi về những vấn đề chiến lược của khu vực, từ đó đề xuất các ý tưởng đổi mới và các giải pháp chính sách khả thi. Những nội dung như bảo đảm an ninh năng lượng, tăng cường đoàn kết nội khối, xây dựng các cơ chế phòng ngừa xung đột hiệu quả hơn hay tìm kiếm các mô hình phát triển mới đều có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực tự chủ và sức chống chịu của ASEAN trong giai đoạn tới.

​Diễn đàn “do ASEAN và vì ASEAN"

Đại sứ cũng cho biết các khuyến nghị được đưa ra tại Diễn đàn sẽ được trình lên các cơ quan quan trọng của ASEAN như Hội đồng Điều phối ASEAN, Hội nghị Bộ trưởng ASEAN và Hội nghị Cấp cao ASEAN để tham khảo trong quá trình hoạch định chính sách chính thức. Điều này cho thấy AFF không chỉ dừng lại ở một diễn đàn học thuật hay trao đổi ý tưởng, mà đang từng bước trở thành một kênh đóng góp thực chất cho tiến trình xây dựng chính sách của ASEAN.

Đáng chú ý, sau hai lần tổ chức, AFF đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nước thành viên ASEAN cũng như các đối tác quốc tế. Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương cho biết, nhiều nhà lãnh đạo cấp cao của ASEAN và các đối tác đã trực tiếp tham dự, phát biểu tại diễn đàn. Dự kiến AFF 2026 tiếp tục có sự hiện diện của nhiều lãnh đạo cấp cao trong khu vực, qua đó khẳng định sức hút và uy tín ngày càng tăng của sáng kiến này.

Theo đánh giá của các nước ASEAN và đối tác, AFF là một diễn đàn “do ASEAN và vì ASEAN”, tạo ra không gian đối thoại mới, linh hoạt và đa chiều, tập trung vào những vấn đề dài hạn tác động đến tương lai của khu vực. Không chỉ vậy, diễn đàn còn mở rộng cơ hội để người dân, doanh nghiệp, giới học giả và thế hệ trẻ tham gia sâu hơn vào các tiến trình của ASEAN, qua đó thúc đẩy sự gắn kết thực chất giữa tổ chức với cộng đồng.

Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương nhấn mạnh rằng AFF được xem là một sáng kiến ngoại giao đáng chú ý của Việt Nam, phản ánh sự chuyển biến trong vai trò của Việt Nam từ một thành viên tích cực tham gia sang một quốc gia có khả năng đóng góp vào việc định hình chương trình nghị sự chiến lược của ASEAN. Đây cũng là minh chứng cho sự trưởng thành của nền ngoại giao Việt Nam trong môi trường đa phương.

Sau 30 năm gia nhập ASEAN, Việt Nam ngày càng được ghi nhận là một thành viên năng động, có trách nhiệm và có nhiều sáng kiến đóng góp cho sự phát triển chung của khu vực. Sự thành công và uy tín ngày càng lớn của Diễn đàn Tương lai ASEAN không chỉ góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, mà còn là dấu ấn cho thấy vị thế, năng lực và tiếng nói của Việt Nam đang ngày càng được đề cao trong tiến trình hợp tác khu vực.