Sáng 3/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Xác lập cơ chế điều phối thống nhất

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, sau khi bỏ cấp huyện, việc phân cấp, phân quyền cho chủ tịch UBND cấp xã thực hiện việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong lúc tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh và quốc phòng an ninh là rất cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa các xã trong trường hợp xảy ra dịch bệnh, thiên tai trên địa bàn nhiều xã, bởi những tình huống này không chỉ giới hạn trong phạm vi một xã.

Theo đó, cần quy định cụ thể về cơ chế liên kết, phối hợp giữa Chủ tịch UBND xã này với Chủ tịch UBND xã khác trong việc thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản, bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được triển khai thống nhất, hiệu quả.

Đại biểu bày tỏ đồng tình với quy định không thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản từ hai xã trở lên. Theo đó, địa bàn xã nào thì Chủ tịch UBND xã đó có thẩm quyền quyết định.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân định rõ thẩm quyền quyết định và cơ chế phối hợp giữa các địa phương. Bởi, trong công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, việc liên danh, liên kết giữa các xã để thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản là rất cần thiết. Do đó, đại biểu đề nghị quy định cụ thể, rành mạch hơn về những nội dung này.

Tham gia góp ý kiến về phân quyền quyết định cho cấp xã, ĐBQH Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cho rằng, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, giới hạn thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong tình huống phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn khi cấp trên chưa tiếp cận được địa bàn; đồng thời, giới hạn loại tài sản được trưng dụng. Đây là điều cần thiết, phù hợp với yêu cầu xử lý kịp thời tại cơ sở.

"Tuy nhiên, thực tiễn thiên tai có thể xảy ra ở nhiều xã trong khi nguồn tài sản và khả năng cân đối kinh phí là rất khác nhau", đại biểu nêu.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của cấp xã trong việc thông báo ngay quyết định và tình huống huy động cho cấp tỉnh; xác lập cơ chế điều phối thống nhất khi nhu cầu vượt địa bàn hoặc vượt khả năng xử lý; làm rõ đầu mối hỗ trợ kinh phí, thanh toán và hoàn trả.

"Việc này không làm phát sinh thủ tục xin phép trước mà tăng cường kiểm soát sau quyết định và tránh đùn đẩy trách nhiệm sau này", đại biểu Mai nói.

Cần quy định rõ hơn về chủ thể có thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản

Nêu ý kiến, ĐBQH Lương Đình Hưng (đoàn Nghệ An) cho rằng, dự thảo luật đã có quy định đầy đủ về phân cấp, phân quyền trưng mua, trưng dụng tài sản cho Chủ tịch UBND cấp xã trong một số trường hợp. Đồng thời, cho phép người có thẩm quyền ủy quyền, phân cấp cấp phó nhằm bảo đảm tính kịp thời trong tình huống cấp bách, trường hợp thật cần thiết xảy ra.

Tuy nhiên, để quy định của luật phù hợp với khoản 2 Điều 14 Hiến pháp về quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của pháp luật; đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi xảy ra các tình huống, nhất là khi đất nước trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, tình huống phòng thủ dân sự cấp cao, tình huống khẩn cấp khác, cần thiết phải quy định rõ hơn về chủ thể có thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản ngay trong luật.

Theo đó, bổ sung theo hướng: Chỉ huy đơn vị cấp trung đoàn và tương đương trở lên, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã, Đồn trưởng Đồn Biên phòng được thẩm quyền trưng mua, trưng dụng; hoặc giao cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thẩm quyền quyết định trực tiếp hoặc phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý nhằm bảo đảm khả năng huy động lực lượng và kịp thời xử lý tình huống trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng trên các địa bàn, khu vực mà lực lượng quân đội được giao nhiệm vụ.

Cùng tham gia góp ý kiến về thẩm quyền quyết định trưng mua, ĐBQH Đào Chí Nghĩa (đoàn TP.Cần Thơ) cho biết, dự thảo luật đã tiếp thu ý kiến về thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên, đại biểu thấy cần phải xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp, nhất là đối với các tài sản có giá trị lớn, liên quan đến nhiều địa bàn hoặc ở tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải có những quyết định ngay lập tức.

Đối với cấp xã, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế xử lý khi cấp tỉnh hoặc cơ quan Trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể quyết định giải quyết kịp thời, trong khi yêu cầu cứu nạn, cứu hộ, phòng chống thiên tai dịch bệnh không thể trì hoãn.

"Thẩm quyền cấp xã cần gắn với tính cấp bách, phạm vi tài sản và địa bàn, đồng thời phải có trách nhiệm báo cáo ngay và phối hợp kiểm tra, giám sát sau quyết định", đại biểu nêu.

Đại biểu cũng cho rằng cần quy định rõ trách nhiệm thông báo, lập hồ sơ khi chủ sở hữu vắng mặt, mất tích, đã chết hoặc chưa xác định được người quản lý; bảo đảm quyền nhận tiền trưng mua của chủ sở hữu hoặc người thừa kế hợp pháp. Việc gửi quyết định của UBND cấp xã không đồng nghĩa đã hoàn thành nghĩa vụ thông báo cho người có tài sản.

Cuối phiên thảo luận, làm rõ ý kiến ĐBQH nêu liên quan đến thẩm quyền của cấp xã, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của ĐBQH.

"Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) phù hợp với điều kiện thực tiễn và sớm được áp dụng", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.