Hà Nội

KHDS VNDAILY DoiSong TamNhin
Trending Nhà Khoa học - Vusta News Nhìn thẳng - Nói thật Kiến thức cần biết Cải chính Đọc Báo in KH&ĐS
Thời sự 24h Chính trị Xã hội Kinh doanh - Địa ốc Bạn đọc - Phản biện Sống xanh
Tri thức & Đời sống Kho tri thức Quân sự - Thế giới Giải trí - Giới trẻ Số hóa - Xe Doanh nghiệp
Spotlight Gallery Video Podcast e-Magazine

Kho tri thức

Có phải loài chó được thuần hóa từ 15.000 năm trước?

Trong cuốn sách nổi tiếng "Sapiens - Lược sử loài người", tác giả Yuval Noah Harari cho rằng loài chó đã được "người tinh khôn" thuần hóa từ cách đây 15.000 năm.

Theo Lê Tiên Long/Zing
Trong chương 3 của cuốn sách gây xôn xao dư luận thế giới vài năm qua Sapiens - Lược sử loài người, khi bàn về nguồn gốc xã hội giàu có trong thời kỳ hái lượm, tác giả cho rằng, hầu hết các thành viên của xã hội nông nghiệp và công nghiệp là các động vật thuần hóa. Chỉ có một ngoại lệ với quy luật chung này: loài chó.
Theo nhà nghiên cứu lịch sử người Israel, chó là con vật đầu tiên được Homo sapiens (người tinh khôn) thuần hóa. Các chuyên gia không nhất trí về thời điểm chính xác, nhưng chúng ta có bằng chứng không thể chối cãi về loài chó đã được thuần hóa các đây khoảng 15.000 năm. Chúng có thể đã sống cùng con người sớm hơn mốc này hàng nghìn năm.
Sapiens - cuốn sách gây xôn xao thời gian gần đây.
Sapiens - cuốn sách gây xôn xao thời gian gần đây. 
Harari trích cuốn The Genius of Dogs: How Dogs Are Smarter Than You Think của tác giả Brian Hare về mối liên hệ giữa người và chó: Loài chó được dùng để đi săn và chiến đấu, để báo động thú dữ và những kẻ đột nhập. Qua nhiều thế hệ, hai loài đã đồng tiến hóa để có thể giao tiếp tốt với nhau. Con chó nào chú ý nhất đến những nhu cầu và cảm giác của con người sẽ được quan tâm hơn, được ăn tốt hơn, và có nhiều khả năng sống sót hơn.
Đồng thời, những con chó cũng học được cách lôi kéo con người vì nhu cầu của riêng chúng. Một mối liên kết kéo dài 15.000 năm đã mang lại sự thấu hiểu và cảm tình sâu sắc hơn giữa người và chó hơn bất kỳ loài động vật khác.
Ông nhận thấy, trong một số trường hợp, những con chó chết đi còn được chôn cất một cách trang trọng, giống như người.
Tác giả dẫn chứng về một kết quả khảo cổ tại một ngôi mộ có tuổi thọ 12.000 năm được Bảo tàng Kibbutz Ma'ayan Baruch tìm thấy ở Bắc Israel, trong đó có bộ xương của một phụ nữ 50 tuổi, được chôn cạnh bộ xương một con chó. Con chó được chôn gần đầu của người phụ nữ. Bàn tay trái của người phụ nữ đặt cạnh con chó như để biểu thị một kết nối cảm xúc. Tất nhiên, cũng có những cách giải thích khác về sự tùy táng này, như con chó có thể là món quà cho người gác cổng ở thế giới bên kia.
Dù tác giả phân tích rằng giữa các loài có sự kế thừa, tương tác, phối ngẫu lẫn nhau và cũng có sự cạnh tranh sinh tồn gay gắt, dẫn đến việc suy tàn của nhiều giống loài, thì mối quan hệ giữa loài chó và loài người vẫn gắn bó như cách đây 15.000 năm.
Yuval Noah Harari sinh năm 1976, nhận bằng Tiến sĩ lịch sử của Đại học Oxford năm 2002. Ông hiện là giảng viên Khoa Lịch sử, Đại học Hebrew ở Jerusalem, Israel. Ông chuyên nghiên cứu về lịch sử thế giới và gần đây hướng tới nghiên cứu những vấn đề lớn mang tính khái quát về mối quan hệ giữa lịch sử và sinh học.
Cuốn sách Sapiens - Lược sử loài người được ông viết bằng sự tổng hợp kiến thức của rất nhiều ngành khoa học khác nhau, để lý giải những vấn đề lớn nhất của lịch sử cũng như của thế giới hiện đại. Harari giải thích về lịch sử nhân loại 70.000 năm qua trong khuôn khổ của các khoa học tự nhiên, nhất là sinh học tiến hóa, bằng một thứ ngôn ngữ giản dị, sáng sủa và dễ hiểu. Cuốn sách đã gây tiếng vang lớn trong cộng đồng học thuật lẫn công chúng yêu sách trên thế giới.
Sapiens là cuốn sách yêu thích của các tỷ phú hàng đầu thế giới như Bill Gates, Mark Zuckerberg hay cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama.
Vị Chủ tịch hãng phần mềm lớn nhất thế giới Microsoft đánh giá: "Harari kể về lịch sử loài người theo một cách dễ tiếp cận khiến bạn thật khó có thể đặt nó xuống". Bill Gates cũng cho rằng, Harari đã lãnh một sứ mệnh nặng nề, khi kể lại lịch sử loài người chỉ trong 400 trang viết (545 trang trong bản dịch tiếng Việt). Tuy nhiên, ông khẳng định: "Tôi vẫn sẽ khuyến nghị cuốn sách Sapiens cho bất cứ ai quan tâm tới lịch sử và tương lai của loài chúng ta".
#loài chó #chó đã được thuần hóa #Con chó

Bài liên quan

Kho tri thức

Sự thực rùng rợn về loài chó ma khổng lồ

Phát hiện khảo cổ này đã khẳng định rằng, loài chó ma, tưởng như chỉ tồn tại trong huyền thoại lại có thật.

Mới đây, các nhà khoa học đã công bố thông tin chấn động, ấy là phát hiện bộ xương của loài chó khổng lồ, gọi là chó ma, loài tưởng như chỉ có trong huyền thoại.
Mới đây, các nhà khoa học đã công bố thông tin chấn động, ấy là phát hiện bộ xương của loài chó khổng lồ, gọi là chó ma, loài tưởng như chỉ có trong huyền thoại. 
Xem chi tiết

Kho tri thức

Giải mã thú vị điển tích độc lạ: “Chó mái chim mồi”

(Kiến Thức) - Dân gian ta có câu “chó mái chim mồi” để nói về những người được coi là tay sai, chỉ đâu đánh đó nhằm đem lại lợi ích cho chủ. 

Dân gian ta có câu “chó mái chim mồi” để nói về những người được coi là tay sai, chỉ đâu đánh đó nhằm đem lại lợi ích cho chủ. Có lẽ ai cũng biết “chim mồi” là loài chim người ta nuôi nhằm dụ con chim đồng loại đến để bắt, nhưng “chó mái” là chó gì thì chưa ai truy ra, còn giới nghiên cứu thì loay hoay tranh cãi về chuyện này xuyên qua 2 thế kỷ.
Các nhà nghiên cứu đau đầu vì “chó mái”
Xem chi tiết

Kho tri thức

Top 5 vũ khí côn trùng nguy hiểm nhất lịch sử chiến tranh

(Kiến Thức) - Ngay từ thời xa xưa, con người đã sử dụng vũ khí côn trùng trong các cuộc chiến tranh và đạt được hiệu quả đáng kể.

“Lựu đạn bò cạp”: “Lựu đạn bò cạp” là một trong những vũ khí côn trùng cổ xưa nhất thế giới khi được sử dụng cách đây khoảng 2.000 năm. Cụ thể, trong trận chiến chống lại Lưỡng Hà, hoàng đế La Mã Septimius Severus đã phải dừng cuộc tấn công trước pháo đài Hatra. Đây là một pháo đài quân sự vô cùng kiên cố được bao quanh bởi những bức tường cao và dày. Do vậy, nó được coi là pháo đài bất khả xâm phạm.
 “Lựu đạn bò cạp”: “Lựu đạn bò cạp” là một trong những vũ khí côn trùng cổ xưa nhất thế giới  khi được sử dụng cách đây khoảng 2.000 năm. Cụ thể, trong trận chiến chống lại Lưỡng Hà, hoàng đế La Mã Septimius Severus đã phải dừng cuộc tấn công trước pháo đài Hatra. Đây là một pháo đài quân sự vô cùng kiên cố được bao quanh bởi những bức tường cao và dày. Do vậy, nó được coi là pháo đài bất khả xâm phạm. 

Nếu như thực hiện chiến dịch công thành thì lượng binh sỹ của La Mã thương vong sẽ rất lớn mà không chắc đã thành công. Do vậy, La Mã đã sử dụng tới vũ khí đặc biệt là côn trùng. Theo đó, binh sĩ La Mã đi lùng bắt rất nhiều bọ cạp độc trong vùng xung quanh pháo đài và ném vào trong thành Hatra.
Nếu như thực hiện chiến dịch công thành thì lượng binh sỹ của La Mã thương vong sẽ rất lớn mà không chắc đã thành công. Do vậy, La Mã đã sử dụng tới vũ khí đặc biệt là côn trùng. Theo đó, binh sĩ La Mã đi lùng bắt rất nhiều bọ cạp độc trong vùng xung quanh pháo đài và ném vào trong thành Hatra. 

Có lẽ những con bọ cạp sau khi bị lính La Mã ném vào bên trong pháo đài phần lớn chết vì bị ném như vậy. Số ít bọ cạp may mắn sống sót cũng không khiến lính trong thành Hatra thiệt hại nhiều. Tuy nhiên, hàng ngàn hàng vạn con bọ cạp đen đó đã tác động đến binh sĩ bên trong pháo đài khiến họ hoảng sợ. Kết quả là binh sĩ trong thành Hatra nhanh chóng phải đầu hàng sau đó.
 Có lẽ những con bọ cạp sau khi bị lính La Mã ném vào bên trong pháo đài phần lớn chết vì bị ném như vậy. Số ít bọ cạp may mắn sống sót cũng không khiến lính trong thành Hatra thiệt hại nhiều. Tuy nhiên, hàng ngàn hàng vạn con bọ cạp đen đó đã tác động đến binh sĩ bên trong pháo đài khiến họ hoảng sợ. Kết quả là binh sĩ trong thành Hatra nhanh chóng phải đầu hàng sau đó.

Ngày nay, Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) cũng vẫn sử dụng chiến thuật có từ 2.000 năm trước khi cũng "dùng bọ cạp để khủng bố tinh thần" người dân tại nơi chúng chiếm đóng.
 Ngày nay, Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) cũng vẫn sử dụng chiến thuật có từ 2.000 năm trước khi cũng "dùng bọ cạp để khủng bố tinh thần" người dân tại nơi chúng chiếm đóng.

Bom ong: Người La Mã cổ đại đã sử dụng các tổ ong như là bom tự chế đầu tiên trong lịch sử. Trước hiệu quả mà vũ khí ong mang lại, nhiều quốc gia thời cổ đại đã sử dụng loại vũ khí này. Cụ thể, trong cuộc chiến tranh vệ quốc lần thứ hai của Ethiopia chống cuộc xâm lược của Italy (1935-1936), loại vũ khí này từng được sử dụng. Theo đó, lính du kích Ethiopia sử dụng những con ong trong trận chiến với xe tăng của Italy.
Bom ong: Người La Mã cổ đại đã sử dụng các tổ ong như là bom tự chế đầu tiên trong lịch sử. Trước hiệu quả mà vũ khí ong mang lại, nhiều quốc gia thời cổ đại đã sử dụng loại vũ khí này. Cụ thể, trong cuộc chiến tranh vệ quốc lần thứ hai của Ethiopia chống cuộc xâm lược của Italy (1935-1936), loại vũ khí này từng được sử dụng. Theo đó, lính du kích Ethiopia sử dụng những con ong trong trận chiến với xe tăng của Italy.

Binh sĩ Ethiopia sẽ ném mỗi tổ ong vào bên trong xe tăng. Kết quả là toàn bộ kíp lái xe tăng buộc phải trèo ra khỏi phương tiện quân sự này vì không muốn bị ong đốt.
 Binh sĩ Ethiopia sẽ ném mỗi tổ ong vào bên trong xe tăng. Kết quả là toàn bộ kíp lái xe tăng buộc phải trèo ra khỏi phương tiện quân sự này vì không muốn bị ong đốt. 

Phi tiêu ong: Người dân Nigeria sử dụng ong làm một vũ khí nguy hiểm. Theo đó, họ cho ong vào trong những ống bằng gỗ hoặc tre nứa rồi sau đó thổi chúng về phía kẻ thù giống như thổi phi tiêu. Tại những pháo đài ở Anh, Scotland và xứ Wales thời trung cổ chứng kiến việc con người sử dụng ong làm vũ khí theo một cách khác, hiệu quả và an toàn hơn. Theo đó, người ta nuôi ong ngay tại pháo đài.
 Phi tiêu ong: Người dân Nigeria sử dụng ong làm một vũ khí nguy hiểm. Theo đó, họ cho ong vào trong những ống bằng gỗ hoặc tre nứa rồi sau đó thổi chúng về phía kẻ thù giống như thổi phi tiêu. Tại những pháo đài ở Anh, Scotland và xứ Wales thời trung cổ chứng kiến việc con người sử dụng ong làm vũ khí theo một cách khác, hiệu quả và an toàn hơn. Theo đó, người ta nuôi ong ngay tại pháo đài.

Khi đất nước hòa bình, những con ong này có nhiệm vụ làm mật ngọt. Còn khi pháo đài bị vây hãm, công phá, người dân ném các tổ ong về phía quân thù, khiến đối phương bị ong đốt.
 Khi đất nước hòa bình, những con ong này có nhiệm vụ làm mật ngọt. Còn khi pháo đài bị vây hãm, công phá, người dân ném các tổ ong về phía quân thù, khiến đối phương bị ong đốt.

Ong đánh hơi bom mìn: Thời gian gần đây, các chuyên gia phát hiện côn trùng có khả năng cảm nhận mùi tuyệt vời. Theo đó, những con ong được huấn luyện đặc biệt có thể giúp cảnh sát phát hiện ma túy hoặc bom mìn. Các nhà sinh học ở Croatia tin rằng, những con ong có thể phát hiện các mỏ khoáng sản hiệu quả hơn nhiều so với loài chó hoặc các thiết bị điện tử.
 Ong đánh hơi bom mìn: Thời gian gần đây, các chuyên gia phát hiện côn trùng có khả năng cảm nhận mùi tuyệt vời. Theo đó, những con ong được huấn luyện đặc biệt có thể giúp cảnh sát phát hiện ma túy hoặc bom mìn.
Các nhà sinh học ở Croatia tin rằng, những con ong có thể phát hiện các mỏ khoáng sản hiệu quả hơn nhiều so với loài chó hoặc các thiết bị điện tử.
Bọ chét: Bọ chét cũng được con người sử dụng làm vũ khí trong chiến tranh. Điều này nghe có vẻ đơn giản, không có gì đáng lo ngại nhưng trên thực tế lại khác rất nhiều.
Bọ chét: Bọ chét cũng được con người sử dụng làm vũ khí trong chiến tranh. Điều này nghe có vẻ đơn giản, không có gì đáng lo ngại nhưng trên thực tế lại khác rất nhiều. 

Cụ thể, trong Chiến tranh thế giới 2, Nhật Bản đã sử dụng bọ chét bị nhiễm bệnh làm vũ khí sinh học. Ban đầu, Nhật Bản thử nghiệm loại vũ khí nguy hiểm này cơ thể tù nhân. Sau đó, phía Nhật Bản sử dụng loại bom đặc biệt để phân tán bọ chét trên lãnh thổ Trung Quốc. Hậu quả là một dịch bệnh nổ ra, khiến khoảng 500.000 người thiệt mạng.
 Cụ thể, trong Chiến tranh thế giới 2, Nhật Bản đã sử dụng bọ chét bị nhiễm bệnh làm vũ khí sinh học. Ban đầu, Nhật Bản thử nghiệm loại vũ khí nguy hiểm này cơ thể tù nhân. Sau đó, phía Nhật Bản sử dụng loại bom đặc biệt để phân tán bọ chét trên lãnh thổ Trung Quốc. Hậu quả là một dịch bệnh nổ ra, khiến khoảng 500.000 người thiệt mạng.
Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

TIÊU ĐIỂM

SỰ KIỆN NGHỊ TRƯỜNG

CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

KIẾN THỨC CẦN BIẾT

Tin mới

Tận mục "dây leo vũ trụ" kỳ quái

Tận mục "dây leo vũ trụ" kỳ quái

Các nhà thiên văn học sử dụng kính viễn vọng không gian James Webb, đã phát hiện ra một "dây leo vũ trụ" được hình thành bởi 20 thiên hà liên kết với nhau.