Cách sống cùng người mắc bệnh thường xuyên “nhớ nhớ quên quên“

Cứ mỗi 3 giây trên thế giới lại có 1 người được chẩn đoán sa sút trí tuệ - căn bệnh tạo áp lực lớn đến kinh tế cũng như chất lượng sống của người mắc.

BSCKII Bùi Văn San - Phòng Tâm thần người già, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), giải thích, triệu chứng sa sút trí tuệ rất khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân.

Dấu hiệu và triệu chứng phổ biến là người bệnh thay đổi nhận thức; mất trí nhớ. Họ khó giao tiếp hoặc tìm từ, khả năng thị giác và cảm nhận không gian bị suy giảm, chẳng hạn như bị lạc trong khi lái xe.

Người bệnh khó xử lý các nhiệm vụ phức tạp như lập kế hoạch và tổ chức, nhầm lẫn và mất phương hướng…

Bên cạnh các triệu chứng cơ bản trên, còn có một số triệu chứng loạn thần (hoang tưởng, ảo giác, trầm cảm và lo âu…).

Bệnh nhân sa sút trí tuệ cũng có các thay đổi về nhân cách như thu mình lại, có bệnh nhân trở nên bủn xỉn, hoài nghi, ghen tuông vô lý, trẻ con hóa, ăn mặc cẩu thả. Một số bệnh nhân có các rối loạn hành vi như kích động về đêm, rối loạn hành vi ăn uống và bài tiết…

Điều dưỡng Phạm Phương Thảo - Phòng Điều trị Tâm thần người già, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, thông tin thêm sa sút trí tuệ được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu, người bệnh giảm sự tiếp thu thông tin, lặp đi lặp lại một câu hỏi hay một vấn đề, mất khả năng quản lý tài chính, không nhớ đồ cất ở đâu và dễ bị nhầm, lạc đường.

Giai đoạn giữa, các triệu chứng rõ ràng hơn, người bệnh không nhớ sáng mình ăn gì, quên một số kỉ niệm trong quá khứ, khó mặc quần áo phù hợp, không nhớ số điện thoại của mình, hay nhầm lẫn...

Giai đoạn cuối, người bệnh không nhận thức được môi trường xung quanh, đi lang thang, không nhận ra bạn bè người thân, không nhớ lịch sử bản thân, mất kiểm soát bàng quang và ruột, thay đổi nhân cách và hành vi.

Các triệu chứng càng ngày nặng lên, người bệnh cần sự hỗ trợ tất cả trong cuộc sống hằng ngày.

Với mỗi giai đoạn bệnh, người thân và gia đình sẽ cần có một cách chăm sóc khác nhau. Điều dưỡng Thảo cho biết, ở giai đoạn đầu, người thân cần gần gũi, tiếp xúc trò chuyện nhiều với người bệnh để tạo lòng tin, không nên đôi co qua lại với người bệnh về một vấn đề.

Về những giấy tờ quan trọng, nên tư vấn cho người bệnh nhờ người thân cất giữ; đồ đạc trong nhà cần bài trí dễ thấy, dễ lấy và phòng tránh trơn trượt trong nhà tắm, nhà vệ sinh.

Đồng thời, gia đình cần giám sát và quản lý thuốc uống của người bệnh. Thuốc phải uống theo đơn, nhắc nhở bệnh nhân uống thuốc đúng giờ nhằm tạo thói quen.

Đến giai đoạn giữa của bệnh, gia đình cần theo dõi sát và giúp đỡ người bệnh, nhắc nhở gợi nhớ những việc họ cần làm; thường xuyên trò chuyện, gợi nhớ quá khứ vui, cho bệnh nhân xem những bức ảnh kỷ niệm.

Ghi những công việc, những chú ý, hay cách sử dụng một thiết bị nào đó ra giấy, dán vào thiết bị đó, chìa khóa treo vào nơi dễ lấy để hỗ trợ người bệnh.

Hỗ trợ bệnh nhân làm những công việc hằng ngày như cùng nấu ăn, hỗ trợ mặc quần áo; ghi tên các loại chai dung dịch như dầu gội, sữa tắm ra vỏ bằng chữ to dễ đọc. Đặc biệt, gia đình cần quản lý thuốc cho bệnh nhân, uống thuốc đúng giờ và kiểm tra thuốc đảm bảo vào dạ dày.

Đến giai đoạn cuối của bệnh sa sút trí tuệ, người thân cần giám sát liên lục 24/24h và cần sự chăm sóc chuyên nghiệp. Môi trường sống của người bệnh cần tuyệt đối an toàn, đồ dùng đơn giản và không có nhiều đồ đạc.

Tuyệt đối không để bệnh nhân một mình hay ở môi trường lạ, không quen thuộc; các vật dụng như dao kéo cần cho vào tủ khóa lại để bệnh nhân không mở được. Cho bệnh nhân ăn, uống thuốc, đi vệ sinh, vệ sinh cá nhân theo giờ nhất định. Ngoài ra, gia đình nên ghi địa chỉ, số điện thoại người thân cài vào áo của người bệnh.

BSCKII. Phạm Công Huân - Phòng Điều trị Tâm thần người già, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, cứ mỗi 3 giây trên thế giới lại có một người bị sa sút trí tuệ. Năm 2019, có 55 triệu người bị sa sút trí tuệ.

Theo dự đoán, đến năm 2030, thế giới sẽ có 78 triệu người mắc, và 2050 con số này tăng tới 139 triệu người mắc. Thống kê tại Mỹ cho thấy, cứ 3 người cao tuổi, có 1 người tử vong vì sa sút trí tuệ. Số người tử vong vì sa sút trí tuệ nhiều hơn số người tử vong do bệnh ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt.

Thống kê từ 2008 -2018, tỉ lệ nhập viện cấp cứu do bệnh này chiếm tỉ lệ cao nhất, tới 28%, cao hơn do biến cố tim mạch hay đột quỵ, tăng huyết áp, COPD và ung thư.

Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, tỷ lệ người bệnh tử vong do sa sút trí tuệ tăng 16% trong đại dịch. Năm 2021, chi phí y tế cho người bệnh sa sút trí tuệ là 355 tỉ USD. Tại Việt Nam, số người mắc sa sút trí tuệ năm 2015 là 660.000 người.

Tỷ lệ gánh nặng bệnh tật của bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ lên đến 52% trên tổng gánh nặng bệnh tật do bệnh thần kinh và tâm thần ở người cao tuổi tại Việt Nam. Để phòng ngừa gánh nặng do bệnh này đem lại, người bệnh và gia đình người bệnh cần nhận thức và đánh giá sớm được dấu hiệu của bệnh.

Cứ đến kỳ thi nữ sinh lại đau bụng, bác sĩ chỉ nguyên nhân khiến gia đình bất ngờ

Hà (15 tuổi, Nam Định) vào viện khám vì những cơn đau bụng. Có biểu hiện bệnh từ năm 8 tuổi, em thường kêu đau vùng thượng vị dữ dội từng cơn...

Gia đình đã đưa Hà đi khám, chữa ở nhiều nơi. Tại bệnh viện, qua khám, xét nghiệm các bác sĩ kết luận không có tổn thương liên quan đến tiêu hóa. Bệnh nhân được chẩn đoán là “động kinh thể tạng”, một hội chứng bệnh lý về não gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Khi uống thuốc, em có biểu hiện đỡ nhưng sau đó những cơn đau bụng lại xuất hiện.

Gia đình nhận thấy, các cơn đau bụng của con gái thường xuất hiện trước các kỳ thi. Khi bệnh nhân đi viện về và các bạn đã thi xong, em không còn đau bụng hoặc chỉ đau âm ỉ. Năm học cuối cấp, trong khi các bạn bận ôn thi, các cơn đau bụng lại xuất hiện nhiều hơn với Hà. Em luôn kêu mệt mỏi nên thường xuyên xin nghỉ học đi điều trị.

TS.BS Dương Minh Tâm, Trưởng phòng Phòng Điều trị Rối loạn liên quan đến stress, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai thông tin, rất nhiều trường hợp trẻ sợ học, ngại học hay quá căng thẳng khi bước vào những kỳ thi sẽ gặp tình trạng này.

"Qua thăm khám, học sinh này bị đau bụng do stress. Không phải trẻ đau bụng giả mà đau bụng thật do stress gây ra. Khi trẻ bị căng thẳng quá mức, không kiểm soát được sẽ có thể gây ra đau bụng, buồn nôn, thậm chí là ngất. Để khắc phục tình trạng này, cần có thời gian dài theo dõi và điều trị", Ths.BS Tâm thông tin.

Cu den ky thi nu sinh lai dau bung, bac si chi nguyen nhan khien gia dinh bat ngo

TS.BS Tâm thăm khám cho một bệnh nhân tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai

Căng thẳng, stress cũng khiến một số trẻ có biểu hiện lâm sàng đau bụng, đau đầu. Điển hình là Bình (học sinh lớp 10, Hà Nội). Gia đình chia sẻ, từ ngày vào học lớp 10, em có biểu hiện đau đầu. Vì vậy em đã được đi khám chuyên khoa thần kinh, chụp MRI sọ não nhưng không thấy tổn thương và không phát hiện bệnh.

Khi đến Viện sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, qua thăm khám, bác sĩ thấy em có triệu chứng của trầm cảm. Trước đó, khi học cấp 2, em cố gắng để thi vào trường chuyên, nhưng không đạt nguyện vọng và phải học trường ở khác. Sau khi vào lớp 10, Bình buồn chán nhiều về kết quả của mình nhưng vẫn cố gắng thích nghi. Tuy nhiên mẹ em thỉnh thoảng mắng về việc không thi đỗ, kể lể công lao đưa đi học thêm làm em suy nghĩ nhiều. Nhiều khi em muốn xin đi học thêm nhưng không dám nói vì nghĩ đến sự “kể công” của mẹ… Từ đó Bình xuất hiện buồn chán, mệt mỏi và thường xuất hiện cơn đau đầu, cùng các triệu chứng của trầm cảm.

TS.BS Đỗ Thùy Dung, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cũng dẫn chứng một trường hợp tương tự. Đó là nam sinh tên V.H.P (18 tuổi, Hà Nội) được cha mẹ đưa đến khám trong tình trạng luôn có cảm giác lo lắng, chóng mặt.

Mẹ bệnh nhân cho biết, khi học cấp 1, sức học của P chỉ mức trung bình. Muốn con có môi trường học tập tốt hơn nên gia đình chuyển P. vào học cấp 2 ở trường quốc tế. Tuy nhiên, khi bước vào môi trường mới, tự ti vì gia đình không bằng các bạn, nên P. xa cách, không tham gia hoạt động với bạn bè. Đến lớp 7, P. thường lo lắng, học giảm sút, nên đã được mẹ đưa đi khám tại một bệnh viện với chẩn đoán rối loạn cảm xúc, được tư vấn chuyển môi trường học tập.

Sau khi chuyển về trường công lập, tình hình của P. có cải thiện hơn, nhưng bất cứ khi nào gặp mâu thuẫn hay các kỳ thi P. luôn sợ hãi, lo lắng. Ngay ở kỳ thi vào cấp 3, vì con lo lắng quá mức, gia đình phải đưa đi khám, được truyền dịch và ra viện.

BS Dung cho biết, trước khi chuẩn bị thi tốt nghiệp, 1 tháng nay, em lại xuất hiện dấu hiệu hồi hộp trống ngực, căng thẳng, khó nhớ hay quên khi học, ngủ không sâu giấc.

“Mới đây do bệnh nhân thấy mệt mỏi, khó thở ở lớp, nên giáo viên thông báo cha mẹ đón về đưa đến viện. Tại viện, qua các bài test, xét nghiệm… các bác sĩ chẩn đoán em có hội chứng lo âu”, BS Dung cho hay.

Sau 5 ngày điều trị tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai bằng thuốc và trị liệu tâm lý, nam sinh đỡ lo lắng, căng thẳng. Bệnh nhân nhận thức ra vấn đề của mình hiện tại khá ổn định, đang học tập và được theo dõi theo đơn của bệnh viện.

Về vấn đề này, TS.BS Dương Minh Tâm thông tin, stress ảnh hưởng tới tư duy, cảm xúc, hành vi…

Trẻ bị stress thường hay bồn chồn, bốc đồng, giảm tập trung, dễ cáu gắt; thường biểu hiện khó tin tưởng người khác; khó kết nối với bạn bè; khó khăn trong kiểm soát hành vi: ăn vô độ, chán ăn, tự làm đau bản thân…

Với trẻ được xác định có bệnh lý như rối loạn âu lo, sẽ được chỉ định dùng thuốc, điều trị tâm lý trị liệu và các phương tiện hỗ trợ khác cải thiện các triệu chứng, bệnh lý của trẻ.

Tuy nhiên, nhân cách là yếu tố quyết định cần được bồi dưỡng từ nhỏ từ cha mẹ, nhà trường môi trường sống, trải nghiệm của con, giúp trẻ có nhân cách mạnh mẽ vượt qua các áp lực và stress.

"Nhân cách trẻ càng mạnh, stress càng khó thắng, do vậy những người lãng mạn, bay bổng, thiếu ý chí, tự ti… dễ stress. Khi trẻ thuộc tuýp người này, cha mẹ cần xây dựng hỗ trợ nâng cao tinh thần chiến đấu cho trẻ. Vai trò của phụ huynh và gia đình rất quan trọng giúp trẻ tránh stress đặc biệt trong mùa thi", Ths.BS Tâm cho biết.

Ông Tâm cũng nhấn mạnh: “Cần nhận thức stress là phép thử mà mỗi lần vượt qua giúp hoàn thiện và trưởng thành hơn. Tuy nhiên nếu không có kỹ năng đối mặt với stress sẽ khiến trẻ tăng stress".

Về tình huống cần cho trẻ đi khám sức khỏe tâm thần, TS.BS Tâm cho biết: "Cha mẹ luôn là người gần gũi với con, nên chú ý quan sát những thay đổi từ cảm xúc, sức khỏe thể chất ăn, ngủ, sinh hoạt hàng ngày nếu có khác thường so với trước đó. Dù tâm sự, chia sẻ nhưng 1-2 tuần không chuyển biến, cha mẹ nên cho con gặp bác sĩ, nhà tâm lý để được can thiệp kịp thời”.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên tránh không tạo áp lực cho con trẻ trong mùa thi. Dù áp lực không phải lúc nào cũng bất lợi nhưng với trẻ có nhân cách yếu đuối đó lại là nguyên nhân khiến trẻ gia tăng stress.

 

Nghi vấn mẹ đánh chết con 18 tháng ở Hà Tĩnh: Do trầm cảm?

(Kiến Thức) - Cơ quan điều tra vừa ra lệnh bắt khẩn cấp đối tượng Nguyễn Thị Hằng để điều tra làm rõ hành vi "Giết người". Nạn nhân là con gái 18 tháng tuổi của Hằng. Có hay không việc người mẹ này bị trầm cảm mà ra tay sát hại con? 

Trước đó, vào sáng sớm ngày 11/5 khi đang nằm ngủ cùng các con thì Nguyễn Thị Hằng (SN 1990, trú tại thôn Trung Sơn, xã Cương Gián, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh) chợt phát hiện con út của mình tử vong từ khi nào.

Qua thu thập tài liệu chứng cứ, kết hợp với lời khai của Nguyễn Thị Hằng, cơ quan điều tra phát hiện sự việc có nhiều dấu hiệu bất thường liên quan đến cái chết của cháu bé nên đã ra lệnh bắt khẩn cấp đối tượng Nguyễn Thị Hằng để điều tra làm rõ về hành vi "giết người".

Thấy chồng nấu mì tôm, bố chồng nói một câu mà tôi đắng đót

Sao bố chồng lại nói một câu đau đớn như thế chứ?

Người ta làm dâu mẹ chồng, còn tôi lại giống như làm dâu bố chồng. Mẹ chồng tôi hiền lành bao nhiêu thì bố chồng lại hay soi mói bấy nhiêu. Mà ông còn hay nói những câu cạnh khóe làm tôi suy nghĩ, phiền lòng.

Bố mẹ chồng tôi có 3 người con nhưng hai anh trai đều đã chuyển ra ở riêng. Chồng tôi là con út, sống với bố mẹ để chăm sóc ông bà, lo chuyện thờ cúng. Một năm tôi phải lo đến 5 cái giỗ nhưng lần nào cũng bị bố chồng chê bai. Nhiều khi, tôi đã nghĩ đến chuyện ra ở riêng nhưng thương chồng, không muốn làm khó cho anh nên phải cố chịu đựng.

Đọc nhiều nhất

Tin mới