Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu đi lại tăng cao, kéo theo tình trạng say tàu xe gia tăng ở nhiều người, đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi.

Dù không nguy hiểm đến tính mạng, say tàu xe có thể gây mệt mỏi, nôn ói, mất nước và làm chuyến đi trở thành “ác mộng” nếu không được phòng ngừa đúng cách.

Say tàu xe là phản ứng của cơ thể khi não bộ nhận những tín hiệu không đồng nhất từ mắt, tai trong và các cơ quan cảm giác khác. Khi di chuyển bằng ô tô, tàu hỏa, máy bay hoặc tàu thủy, tai trong cảm nhận sự chuyển động trong khi mắt lại nhìn thấy không gian tương đối ổn định. Sự “xung đột” tín hiệu này kích thích trung tâm nôn ở não, gây ra các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, đau đầu, thậm chí nôn nhiều lần.

Trong những ngày giáp Tết, tình trạng say tàu xe dễ nặng hơn do thời gian di chuyển kéo dài, phương tiện đông đúc, không khí ngột ngạt, mùi xăng dầu, mùi thức ăn hoặc việc ăn uống thất thường trước chuyến đi. Trẻ em là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do hệ thần kinh chưa hoàn thiện, trong khi người lớn tuổi và phụ nữ mang thai cũng có nguy cơ cao vì khả năng thích nghi kém hơn.

Để hạn chế say tàu xe, đa số mọi người thường chống say tàu xe bằng thuốc, nhưng bên cạnh đó cũng có những phương pháp chống say tàu xe hiệu quả khác chúng ta có thể tham khảo:

Chọn vị trí ngồi

Vị trí chỗ ngồi ảnh hưởng khá nhiều đến việc say tàu xe. Thông thường, những vị trí gần và phía sau bác tài sẽ giúp bạn tránh được tình trạng bị say xe. Vì phần đuôi xe dễ làm bạn có cảm giác bị văng (do quán tính) khi xe vào khúc cua. Hướng tầm nhìn ra xa theo chiều chuyển động của phương tiện...

Bấm huyệt, massage

Theo y học cổ truyền, chỉ cần bấm vào 2 huyệt nội quan và huyệt hợp cốc sẽ giúp hạn chế tình trạng say xe rất hiệu quả. Đây cũng là cách nhanh chóng khi trên xe lúc không có dầu hay bất cứ thành phần nào giúp bạn tránh khỏi trạng thái khó chịu của say xe.

Ảnh minh họa/Internet

Nghe nhạc hoặc trò chuyện

Hành động này nhằm đánh lạc hướng não bộ. Các nhà nghiên cứu phát hiện nghe nhạc có thể làm giảm cảm giác buồn nôn hoặc các triệu chứng sinh lý khác liên quan đến chứng say tàu xe.

Ăn nhẹ trước khi khởi hành

Chú ý không nên ăn quá no hoặc để bụng đói lên xe. Ăn quá nhiều sẽ dễ dẫn đến tình trạng đầy bụng, ợ hơi, còn đói bụng sẽ làm cho dạ dày cồn cào, dễ sinh ra tình trạng buồn nôn trên xe. Lưu ý tránh những thức ăn chua cay, nhiều dầu mỡ. Chỉ nên ăn lót dạ trước lúc bắt đầu đi.

Ngủ đủ giấc

Tình trạng sức khỏe không tốt vì thiếu ngủ rất dễ dẫn đến cảm giác mệt mỏi. Ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng đến sự tập trung, trạng thái tinh thần, khả năng phán đoán cả các chức năng nhận thức. Nó cũng góp phần gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm buồn nôn và các vấn đề tiêu hóa khác. Vì vậy, ngủ đủ giấc cũng giúp chống say xe hiệu quả.

Đeo khẩu trang

Đeo khẩu trang trong suốt cả chặng đường sẽ làm giảm thiểu các mùi khó chịu ở xung quanh, hạn chế tình trạng buồn nôn đáng kể. Không những vậy chúng còn có chức năng ngăn lại các loại khí thải độc hại làm ảnh hưởng đến các tế bào thần kinh dễ gây say xe.

Nhìn thẳng về phía trước

Ngồi ở vị trí ghế lái phụ sẽ có một ưu điểm nhìn về phía trước theo hướng xe đang di chuyển. Điều này giúp hạn chế sự xáo trộn thông tin giữa mắt và tai trong, từ đó giới hạn nhiễu loạn thông tin tới não, giúp giảm các triệu chứng say xe.

Tránh ngồi gần người bị say xe

Tránh ngồi gần những người đang say tàu xe, nghe nói về bệnh say xe hoặc nhìn thấy người khác nôn. Vì đây là những thông tin làm cho não định hướng sai rằng bạn đang say xe, từ đó đưa đến những triệu chứng liên quan đi kèm.

Mở cửa sổ nếu được

Việc mở cửa sổ hoặc ra ngoài trời giúp giảm say tàu xe. Không khí trong lành giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng say xe. Nếu thời tiết hoặc phương tiện di chuyển không cho phép điều này, sử dụng quạt để gió thổi trực tiếp vào mặt cũng khá hiệu quả để tránh say xe.

Nhắm mắt và ngủ một giấc

Sau khi lên xe nên nhắm mắt, ngủ một giấc trong suốt quá trình từ khi xe chạy cho đến khi kết thúc hành trình để quên đi cảm giác nôn nao khó chịu. Đây là cách chữa say xe khá hiệu quả đối với các trường hợp đã sử dụng thuốc chống say xe.

Nhai kẹo cao su

Việc nhai kẹo cao su cũng là một biện pháp khá thông dụng, hiệu quả dùng để chữa say xe. Nhai kẹo cao su có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng say xe như: buồn nôn, chóng mặt, ói mửa vì chúng giúp giảm các luồng thông tin xung đột tới não bộ. Không chỉ kẹo cao su mà các món ăn nhẹ khác cũng làm giảm triệu chứng này. Cử động nhai làm phân tán sự chú ý của não bộ giúp giảm say xe.

Sử dụng khoai tây

Những thực phẩm tinh bột như gạo, khoai tây, mì dễ chế biến, chứa lượng calo dồi dào là những lựa chọn tốt cho tình trạng buồn nôn.

Có nhiều cách để chế biến khoai tây như: luộc, hấp, nướng hoặc nghiền với một ít bơ, sữa để bổ sung thêm nguồn calo cho cơ thể, giúp ổn định dạ dày giảm say xe.

Ngửi vỏ quýt, chanh tươi

Mùi hương của vỏ cam, chanh có tác dụng khử mùi mạnh mẽ. Nghiên cứu cho rằng nguyên nhân chính gây ra tình trạng say xe bắt nguồn từ xung đột trong nhận thức giác quan. Ví dụ, nếu xe đang chạy nhưng bạn đang đọc sách, nghĩa là tai sẽ nghe thấy chuyển động bên ngoài trong khi đó mắt lại nhận thức rằng ta đang ở một chỗ do quyển sách nằm yên thì sự xung đột giữa các giác quan này sẽ gây cảm giác khó chịu.

Ảnh minh họa/Internet

Mùi chanh giúp làm phân tán sự mâu thuẫn trong các thông tin đưa về não giúp hạn chế tình trạng say xe. Vì vậy, hương thơm của vỏ cam hoặc chanh tươi giúp giảm cảm giác buồn nôn. Uống nước chanh pha với nước nóng hoặc trà thảo dược, trà gừng cũng có tác dụng tương tự.

Giảm say xe với bánh mì

Ăn bánh mì nướng là một cách chữa trị dân gian thường được dùng để ức chế các cơn buồn nôn, giảm thiểu ói mửa. So với ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ thì bánh mì nướng sẽ giúp giảm tình trạng buồn nôn tốt hơn. Bánh mì nướng dễ tiêu hơn so với bánh mì thông thường. Các loại thực phẩm giàu tinh bột như: bánh mì giúp hấp thụ lượng axit dư thừa, giải quyết tình trạng khó chịu ở dạ dày.

Thoa dầu gió

Dầu gió có chiết xuất chính từ tinh dầu bạc hà cũng hữu hiệu để chữa buồn nôn. Chúng giúp cho dạ dày không co thắt quá mức dẫn đến tình trạng khó tiêu, ợ hơi, chướng bụng, giúp cải thiện các triệu chứng say xe, làm cho tình trạng sức khỏe nhanh chóng ổn định hơn.

Gừng

Gừng luôn được xem như một phương thuốc thảo dược truyền thống để chữa các bệnh về đường tiêu hóa. Gừng là một phương pháp điều trị buồn nôn, ói mửa hiệu quả, an toàn trong cả thời kỳ mang thai, do các tác nhân bên ngoài khác, giúp ổn định dạ dày. Các hợp chất có trong gừng giúp cho hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn bằng cách thúc đẩy quá trình làm rỗng dạ dày, giảm cảm giác buồn nôn. Loại gia vị này có đặc tính chống viêm, cải thiện tiêu hóa, đồng thời hỗ trợ giải phóng các hormone điều hòa huyết áp để làm dịu cơ thể.

Sử dụng thuốc chống say

Với những người thường xuyên bị say tàu xe, có thể sử dụng thuốc chống say theo hướng dẫn của nhân viên y tế, uống trước khi di chuyển khoảng 30–60 phút. Tuy nhiên, cần lưu ý một số thuốc có thể gây buồn ngủ, khô miệng, không phù hợp với người lái xe, trẻ nhỏ hoặc phụ nữ mang thai nếu không có tư vấn y tế.

Trong trường hợp xuất hiện nôn nhiều, chóng mặt dữ dội, mệt lả, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi, cần cho người bệnh nghỉ ngơi, bù nước điện giải và theo dõi sát. Nếu các triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu bất thường, nên đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Mùa Tết là dịp sum họp, đoàn viên. Chủ động phòng tránh say tàu xe không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn giúp mỗi chuyến đi trở nên nhẹ nhàng, an toàn và trọn vẹn hơn.