Bốn yếu tố đang định hình sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt

Thể chế, năng suất, đổi mới và đầu tư chất lượng cao có mối liên hệ với nhau trong quá trình doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh và phát triển dài hạn.

Bốn lớp năng lực cạnh tranh

Một trong những điểm đáng chú ý từ dữ liệu PCI 2.0 là khoảng cách về năng lực đổi mới và chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khá lớn.

11.jpg
VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025.

Chỉ 8,8% doanh nghiệp được khảo sát cho biết có đổi mới sản phẩm. Tỷ lệ doanh nghiệp có chứng nhận chất lượng quốc tế chỉ ở mức 6,8%, thấp hơn đáng kể Malaysia (17,8%) và Thái Lan (11,9%).

Những con số này cho thấy cải cách thể chế cần được nhìn rộng hơn việc giảm chi phí tuân thủ. Có thể hình dung năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp qua bốn lớp: thể chế, năng suất, đổi mới và đầu tư chất lượng cao.

Thể chế tạo ra môi trường và mức độ dự đoán được của chính sách. Năng suất quyết định khả năng tạo ra giá trị với cùng một nguồn lực. Đổi mới giúp doanh nghiệp nâng cấp sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh. Còn đầu tư chất lượng cao quyết định khả năng hình thành những năng lực mới trong dài hạn.

22.jpg
PCI 2.0 gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Cùng với đó, Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) lần đầu được đưa vào như một thước đo độc lập với 23 chỉ tiêu.

Hiện khả năng dự báo chính sách của doanh nghiệp vẫn hạn chế. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho biết thường xuyên có thể dự đoán những thay đổi chính sách. Trong khi đó, 51,9% doanh nghiệp tìm kiếm thông tin pháp luật qua mạng xã hội thay vì các kênh chính thức.

Hiện khả năng dự báo chính sách của doanh nghiệp vẫn hạn chế. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho biết thường xuyên có thể dự đoán những thay đổi chính sách. Trong khi đó, 51,9% doanh nghiệp tìm kiếm thông tin pháp luật qua mạng xã hội thay vì các kênh chính thức.

Điều đó cho thấy minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin không phải vấn đề phụ, mà là một phần của năng lực cạnh tranh. Khi doanh nghiệp không dự đoán được chính sách, quyết định đầu tư dài hạn cũng trở nên khó khăn hơn.

Từ doanh nghiệp đến sức cạnh tranh của nền kinh tế

Câu chuyện của Tân Hiệp Phát là một ví dụ cho quá trình tích lũy năng lực trong nhiều thập niên.

Thành lập năm 1994, trong giai đoạn khu vực kinh tế tư nhân bắt đầu có thêm không gian phát triển, Tân Hiệp Phát từng bước đầu tư vào công nghệ, đổi mới và hệ thống quản trị. Sau hơn 30 năm, doanh nghiệp đã phát triển thành một trong những doanh nghiệp đồ uống lớn của Việt Nam, với 4 cụm nhà máy và 12 dây chuyền Aseptic.Sản phẩm của doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu tại nhiều thị trường như Pháp, Hà Lan, Australia, Canada và được xây dựng trên các hệ thống tiêu chuẩn như FDA, Halal, ISO, HACCP.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô hiện tại, mà ở quá trình chuyển từ quản trị dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu và hệ thống; từ cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí sang chú trọng chất lượng, công nghệ và đổi mới.

Theo ông Nguyễn Duy Hưng, thành viên HĐQT Tân Hiệp Phát, cải cách thể chế mở ra cơ hội, nhưng để biến cơ hội thành năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải kiên trì đầu tư vào công nghệ, đổi mới, chất lượng và con người.

Đây cũng là lý do năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không thể tách rời môi trường thể chế. Một doanh nghiệp có thể muốn đầu tư dài hạn, nhưng nếu chi phí tuân thủ cao, chính sách khó dự đoán hoặc thông tin không minh bạch, quyết định đầu tư sẽ thận trọng hơn.

Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng

Cải cách thể chế vì vậy không nên được nhìn theo hướng Nhà nước tạo thuận lợi còn doanh nghiệp chỉ là bên thụ hưởng.

44.jpg
PGS.TS Nguyễn Văn Việt: “Minh bạch thông tin và đồng hành cùng các mục tiêu quốc gia không chỉ là trách nhiệm, mà là cách để nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình”.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, khi những doanh nghiệp lớn chủ động tham gia vào các dữ liệu kinh tế quốc gia, giá trị tạo ra không chỉ nằm trong phạm vi từng doanh nghiệp. Minh bạch hơn về hoạt động, quản trị tốt hơn và cùng hướng tới các mục tiêu quốc gia cũng là cách nâng cao sức cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, dữ liệu từ doanh nghiệp giúp cơ quan quản lý nhìn rõ hơn những điểm nghẽn của nền kinh tế. Đây là cơ sở để cải cách đi đúng vấn đề thay vì chỉ tập trung vào việc sửa đổi thủ tục.

Từ cải cách đến năng lực cạnh tranh

Một điểm quan trọng của PCI 2.0 là dữ liệu về chất lượng điều hành cần được đặt trong mối quan hệ với kết quả phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

55.jpg
Theo ông Nguyễn Duy Hưng: “Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam giúp doanh nghiệp nhìn lại chính mình để minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, đầu tư dài hạn hơn và phát triển bền vững hơn”.

Có thể tồn tại một “độ trễ chính sách”: một cải cách được thực hiện hôm nay không thể ngay lập tức tạo ra doanh nghiệp lớn hơn, năng suất cao hơn hay nhiều sản phẩm đổi mới hơn. Những kết quả đó cần thời gian để hình thành thông qua quá trình doanh nghiệp đầu tư, tích lũy vốn, công nghệ và nhân lực.

Vì vậy, việc PCI 2.0 kết hợp với Chỉ số năng lực kinh doanh tư nhân (BPI) có ý nghĩa không chỉ ở việc đánh giá chất lượng điều hành, mà còn ở khả năng nhìn thấy mối liên hệ giữa môi trường kinh doanh và sức khỏe của khu vực tư nhân.

Mục tiêu cuối cùng của cải cách không phải là để doanh nghiệp “dễ thở” hơn trong ngắn hạn, mà là tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh lên trong dài hạn.

Khi thể chế tạo được niềm tin và khả năng dự đoán, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đầu tư. Khi đầu tư được duy trì, năng suất, công nghệ và chất lượng được nâng lên. Những năng lực đó cuối cùng chuyển hóa thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp và của nền kinh tế.

Thể chế mở ra không gian, doanh nghiệp xây dựng nội lực, còn nội lực trở thành năng lực cạnh tranh.

Đọc nhiều nhất

Đi đâu xem triển lãm men gốm, học vẽ sáp ong, nghe EDM dân gian đương đại dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 2026?

Đi đâu xem triển lãm men gốm, học vẽ sáp ong, nghe EDM dân gian đương đại dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 2026?

Dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 đầu tiên, hàng loạt điểm đến từ Bắc chí Nam sẽ trở thành không gian hội tụ những trải nghiệm sắc màu văn hóa, nghệ thuật đặc sắc. Từ những triển lãm di sản trên núi Bà Đen (Tây Ninh), trải nghiệm nghề thủ công tại Fansipan (Sa Pa) đến lễ hội dân gian đương đại ở Ninh Bình, Sun Group mang đến những gợi ý du lịch thú vị, nơi du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp khám phá và cảm nhận sống động những giá trị văn hóa Việt.

VINFAST bán ra 200.593 ô tô điện trong 10 tháng - lập kỷ lục mới tại thị trường VIỆT NAM

VINFAST bán ra 200.593 ô tô điện trong 10 tháng - lập kỷ lục mới tại thị trường VIỆT NAM

Ngày 11/11/2026, VinFast công bố đã bàn giao 22.896 ô tô điện các loại tại thị trường Việt Nam trong tháng 10/2026, đưa tổng lượng xe bán ra sau 10 tháng đầu năm lên 200.593 chiếc. Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam một thương hiệu ô tô cán mốc 200.000 xe bán ra chỉ trong 10 tháng, khẳng định vị thế dẫn đầu thị trường tuyệt đối của VinFast.

Đường sắt 5 phút/chuyến định hình vị thế cửa ngõ biển, gia tăng sức hút cho Vịnh Tiên

Đường sắt 5 phút/chuyến định hình vị thế cửa ngõ biển, gia tăng sức hút cho Vịnh Tiên

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, dự kiến khai thác với tần suất 5 phút/chuyến vào giờ cao điểm, sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến Vinhomes Green Paradise còn khoảng 13 phút. Trong đó, Vịnh Tiên sở hữu lợi thế chiến lược tiếp giáp tổ hợp ga - depot, đón đầu dòng khách và hoạt động giao thương, đồng thời mở ra lựa chọn an cư ven biển nhưng vẫn duy trì kết nối thuận tiện với lõi nội đô.

Tin mới

VPBank Diamond: Tối ưu chi phí, cá nhân hóa trải nghiệm chuyển tiền quốc tế

VPBank Diamond: Tối ưu chi phí, cá nhân hóa trải nghiệm chuyển tiền quốc tế

Khi nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng đa dạng, khách hàng không chỉ quan tâm đến chi phí giao dịch, tỷ giá… mà còn cần sự thuận tiện, nhanh gọn trong thủ tục. VPBank Diamond kết hợp chính sách ưu đãi với dịch vụ tư vấn trực tiếp từ đội ngũ chuyên viên quan hệ khách hàng (RM) sẽ giúp khách hàng chủ động hơn trong từng giao dịch.

Bài toán hút dân của đô thị biển và lời giải '10 điểm' từ Vinhomes Green Paradise

Bài toán hút dân của đô thị biển và lời giải '10 điểm' từ Vinhomes Green Paradise

Sống bên biển sẽ trở thành lựa chọn an cư lâu dài khi gia đình có thể tìm thấy trường học cho con, dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cha mẹ và cơ hội việc làm, trải nghiệm vui chơi giải trí ngay gần nhà. Tại Vinhomes Green Paradise Cần Giờ, hệ sinh thái all-in-one với hơn 500 tiện ích được quy hoạch để đáp ứng vượt xa những nhu cầu ấy, kiến tạo một thành phố sống đủ đầy cho đa thế hệ.

PVFCCo - Phú Mỹ: Hoàn thành nhiều chỉ tiêu quan trọng

PVFCCo - Phú Mỹ: Hoàn thành nhiều chỉ tiêu quan trọng

Trong 10 tháng năm 2026, PVFCCo - Phú Mỹ, đơn vị thành viên của PETROVIETNAM ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong công tác xây dựng Đảng và sản xuất kinh doanh, với tổng doanh thu đạt 18.258 tỷ đồng. Kết quả này tạo nền tảng để Tổng công ty tập trung hoàn thành các nhiệm vụ còn lại của năm.

Thị trấn Hoàng Hôn (Phú Quốc) thắp sáng cây thông Noel, khai trương phố thương mại ẩm thực mới

Thị trấn Hoàng Hôn (Phú Quốc) thắp sáng cây thông Noel, khai trương phố thương mại ẩm thực mới

Ngày 15/11, Thị trấn Hoàng Hôn (Phú Quốc) chính thức khởi động mùa lễ hội cuối năm với sự kiện Light Up Festive Season. Tâm điểm của đêm hội là lễ thắp sáng cây thông Noel cao 15m bên bờ biển, màn diễu hành của đoàn tàu “kẹo ngọt” và lễ khai trương Kiss Bazaar - khu phố mua sắm, ẩm thực mới quy tụ 41 gian hàng cùng loạt ưu đãi hấp dẫn.

VietinBank iPay Mobile mở kho quà gần 2,2 tỷ đồng: Cơ hội sở hữu ô tô VinFast VF3 và iPhone 18 Pro

VietinBank iPay Mobile mở kho quà gần 2,2 tỷ đồng: Cơ hội sở hữu ô tô VinFast VF3 và iPhone 18 Pro

Từ nay đến 10/1/2027, VietinBank chính thức triển khai chương trình khuyến mại “Mở túi - Khui quà” trên ứng dụng ngân hàng số VietinBank iPay Mobile, mang đến kho quà tặng tổng giá trị gần 2,2 tỷ đồng. Đặc biệt, khách hàng có cơ hội sở hữu ô tô VinFast VF3, iPhone 18 Pro cùng hàng chục nghìn phần quà hấp dẫn khi trải nghiệm các tiện ích và thực hiện giao dịch hằng ngày trên ứng dụng.

Đi đâu xem triển lãm men gốm, học vẽ sáp ong, nghe EDM dân gian đương đại dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 2026?

Đi đâu xem triển lãm men gốm, học vẽ sáp ong, nghe EDM dân gian đương đại dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 2026?

Dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 đầu tiên, hàng loạt điểm đến từ Bắc chí Nam sẽ trở thành không gian hội tụ những trải nghiệm sắc màu văn hóa, nghệ thuật đặc sắc. Từ những triển lãm di sản trên núi Bà Đen (Tây Ninh), trải nghiệm nghề thủ công tại Fansipan (Sa Pa) đến lễ hội dân gian đương đại ở Ninh Bình, Sun Group mang đến những gợi ý du lịch thú vị, nơi du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp khám phá và cảm nhận sống động những giá trị văn hóa Việt.

Từ SEOUL đến TP.HCM: VPBANK mang triển lãm 20 năm BIGBANG lần đầu tiên đến ĐÔNG NAM Á

Từ SEOUL đến TP.HCM: VPBANK mang triển lãm 20 năm BIGBANG lần đầu tiên đến ĐÔNG NAM Á

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) chính thức công bố mang đến thành phố Hồ Chí Minh triển lãm COSMOS BIGBANG 20TH ANNIVERSARY MEDIA EXHIBITION IN HO CHI MINH CITY trong tháng 11/2026. Sau khi ra mắt tại Seoul (Hàn Quốc) vào tháng 8/2026, Việt Nam sẽ là điểm đến đầu tiên tại Đông Nam Á của triển lãm, nơi người hâm mộ trong nước có cơ hội trực tiếp khám phá không gian nghệ thuật kỷ niệm 20 năm BIGBANG ngay trên quê hương mình.

VINFAST bán ra 200.593 ô tô điện trong 10 tháng - lập kỷ lục mới tại thị trường VIỆT NAM

VINFAST bán ra 200.593 ô tô điện trong 10 tháng - lập kỷ lục mới tại thị trường VIỆT NAM

Ngày 11/11/2026, VinFast công bố đã bàn giao 22.896 ô tô điện các loại tại thị trường Việt Nam trong tháng 10/2026, đưa tổng lượng xe bán ra sau 10 tháng đầu năm lên 200.593 chiếc. Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam một thương hiệu ô tô cán mốc 200.000 xe bán ra chỉ trong 10 tháng, khẳng định vị thế dẫn đầu thị trường tuyệt đối của VinFast.

BSR - Hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

BSR - Hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

Mới đây, đoàn công tác của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) do ông Trần Hồng Nam - Thành viên HĐTV Tập đoàn làm Trưởng đoàn, cùng đại diện các ban chuyên môn đã có buổi làm việc với Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) trong khuôn khổ chương trình giám sát năm 2026 của HĐTV PETROVIETNAM.

BSR lãi hợp nhất gần 25.000 tỷ đồng

BSR lãi hợp nhất gần 25.000 tỷ đồng

BSR ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất 24.901,7 tỷ đồng trong 9 tháng năm 2026, gấp gần 11,6 lần cùng kỳ, nhờ thị trường thuận lợi và duy trì công suất vận hành cao.