Cuối năm và dịp Tết Nguyên đán là thời gian sum họp, liên hoan kéo dài với chế độ ăn uống nhiều chất béo, rượu bia và sinh hoạt thất thường. Đây cũng là giai đoạn các bệnh lý rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là tăng mỡ máu và viêm tụy cấp, có xu hướng gia tăng.

Một trong những nguyên nhân phổ biến mắc viêm tụy cấp khiến nhiều người phải nhập viện điều trị do lạm dụng rượu bia, tăng Triglyceride, sỏi túi mật, viêm tụy…

Một trong những trường hợp điển hình, anh Vũ Ánh (50 tuổi, Hà Nội), nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, sốt… Theo chia sẻ của người bệnh, do liên tục nhiều tuần tham gia liên hoan tổng kết cuối năm, gặp gỡ đối tác nên không tránh khỏi uống nhiều rượu bia. Không chỉ có lịch nhậu dày đặc, công việc cuối năm của anh Ánh rất bận rộn dẫn đến việc sinh hoạt thất thường. Bác sĩ chẩn đoán anh bị viêm tụy cấp do rượu, viêm gan virus B mạn tính, rối loạn lo âu.

Một trường hợp khác là anh Lê Tuyến (48 tuổi, Bắc Ninh) được đưa vào bệnh viện trong đêm vì đau bụng quặn kèm buồn nôn và nhịp tim nhanh. Bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường, thường xuyên sử dụng rượu bia và từng mắc viêm tụy. Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán anh bị viêm tụy cấp tái phát do rối loạn mỡ máu, với tình trạng tăng triglyceride máu.

Viêm tụy cấp là tổn thương viêm cấp tính của tuỵ, dẫn đến tình trạng viêm toàn thân, gây ra các rối loạn nhiều cơ quan như tim, phổi, gan, thận, mức độ nặng có thể xuất hiện nhiều biến chứng như suy hô hấp, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn…. Viêm tụy cấp tạo điều kiện cho các enzyme hoạt hóa và các chất độc như cytokine tràn ra ngoài tụy, đổ vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, sốc nhiễm trùng và lan sang các bộ phận khác gây suy đa tạng. Chất độc có thể được hấp thu từ ổ bụng vào mạch bạch huyết, sau đó vào máu gây tụt huyết áp, nhiễm trùng huyết, tổn thương các cơ quan ngoài ổ bụng.

Theo thạc sĩ, bác sĩ Đào Trần Tiến, Phó khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cả hai trường hợp trên đều may mắn đến bệnh viện sớm, được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tình trạng viêm tụy cấp mức độ trung bình, không gây biến chứng hoặc suy cơ quan. Cả hai đều được theo dõi, điều trị tích cực bằng việc bù dịch qua đường tĩnh mạch, kiểm soát đau, nghỉ ngơi và dùng thuốc phù hợp với từng tình trạng bệnh. Sau 3 – 5 ngày, anh Ánh và anh Tuyến đều ổn định sức khỏe, được ra viện.

Tại Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc, Trung tâm Y tế khu vực Lâm Thao (Phú Thọ), các bác sĩ tiếp nhận người bệnh nhập viện trong tình trạng nồng độ triglycerid tăng rất cao, kèm tiền sử viêm tụy cấp. Theo các bác sĩ, đây là tình trạng nặng, có thể diễn tiến nhanh, gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.

Triglycerid tăng cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tụy cấp, đặc biệt ở những người có rối loạn chuyển hóa. Nếu không kiểm soát tốt, người bệnh có nguy cơ tái phát viêm tụy cấp, rối loạn chuyển hóa nặng, suy hô hấp, suy thận, rối loạn huyết động và diễn biến lâm sàng phức tạp, khó lường.

Các bác sĩ cho biết, những nhóm đối tượng có nguy cơ cao trong dịp Tết bao gồm người từng mắc viêm tụy cấp, người bị rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, người thường xuyên sử dụng rượu bia và những người có thói quen ăn nhiều thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ, phủ tạng động vật, đồ ngọt.

Trước nguy cơ gia tăng các bệnh lý chuyển hóa, bác sĩ Trung tâm Y tế khu vực Lâm Thao khuyến cáo người dân hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống điều độ, tránh ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo trong thời gian ngắn. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội vùng thượng vị, buồn nôn, nôn nhiều, chướng bụng, người dân không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Đối với người có bệnh nền, việc chủ động kiểm tra sức khỏe, theo dõi mỡ máu trước, trong và sau Tết là rất cần thiết nhằm phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Các bác sĩ nhấn mạnh, Tết chỉ thực sự trọn vẹn khi sức khỏe được đặt lên hàng đầu và mỗi người chủ động bảo vệ bản thân, gia đình ngay từ những thói quen sinh hoạt hàng ngày.

Theo bác sĩ, viêm tụy là một bệnh lý nghiêm trọng có thể gây tử vong nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, hoặc nếu không theo dõi và điều trị triệt để có thể để lại nhiều biến chứng. Các biến chứng viêm tuỵ không chỉ ảnh hưởng đến tính mạng mà còn ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.

Các biến chứng cấp tính của viêm tuỵ cấp như viêm tụy hoại tử, sốc giảm thể tích, hoặc suy tạng như suy thận, suy hô hấp… có thể gặp trong các trường hợp viêm tụy cấp thể nặng, làm tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân từ 2-10% và các trường hợp viêm tụy cấp thể nặng sau điều trị cần theo dõi và xử trí để dự phòng tiến triển thành nang giả tuỵ, áp xe tuỵ.

Các trường hợp viêm tụy tái phát, tiến triển lâu ngày, hoặc điều trị không triệt để có thể xuất hiện các biến chứng như suy tụy mạn tính dẫn đến giảm làm các enzym tiêu hoá dịch tuỵ, dẫn đến suy kiệt, suy dinh dưỡng, hoặc suy giảm chức năng tuỵ nội tiết dẫn đến biến chứng đái tháo đường do tuỵ...