Bất ngờ nơi phát hiện ma dược Maya gây ảo giác

Bằng chứng về ma dược cổ đại và một nghi lễ bí ẩn đã được tìm thấy ở nơi tưởng chừng là chốn giải trí của người Maya- sân bóng.

Theo Heritage Daily, nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Viện Nhân chủng học và lịch sử quốc gia Mexico đã tìm thấy một bộ sưu tập thực vật, bao gồm ma dược gây ảo giác, được chôn vùi giữa một sân bóng Maya cổ đại 2.000 năm trước.
Phát hiện này đến từ cuộc khai quật kéo dài từ năm 2016 đến năm 2022, tại địa điểm Yaxnohcah ở Campeche, cách biên giới Guatemala khoảng 14 km về phía Bắc.
Bat ngo noi phat hien ma duoc Maya gay ao giac
Tàn tích sân bóng cổ đại của người Maya - Ảnh: VIỆN NHÂN CHỦNG HỌC VÀ LỊCH SỬ QUỐC GIA MEXICO 
Bằng cách sử dụng kỹ thuật phân tích DNA môi trường, nhóm nghiên cứu đã biết được thành phần của bó thực vật.
Đáng chú ý nhất trong số đó là cây Xtabentun (Bursera copallifera) - một loại cây bụi nhỏ mọc ở Trung Mỹ. Ngày nay, loài cây có nhựa thơm này được sử dụng để làm nhang, xà phòng và các sản phẩm mỹ phẩm khác.
Thế nhưng, trong thế giới cổ đại với kiến thức khoa học chưa được phổ biến, loài cây này - với tính năng gây ảo giác khi sử dụng một lượng vừa đủ - trở thành ma dược "điều khiển tâm trí" dùng trong các nghi lễ.
Nó cũng được cho là có đặc tính chữa bệnh. Ngoài ra, bó thực vật được chôn giữa sân bóng Maya còn có gỗ thơm, ớt và một số dược liệu khác.
GS David Lentz từ Đại học Calgary (Canada), thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết số thực vật này có thể đã được chôn vùi trong một nghi lễ nhằm cầu phúc cho địa điểm khi họ mở rộng hoặc tái sử dụng nó sau một thời gian.
"Khi họ xây dựng một tòa nhà mới, họ đã cầu xin thiện chí của các vị thần để bảo vệ những người sinh sống trong đó. Một số người gọi đó là một nghi lễ linh hồn, để nhận được phước lành và xoa dịu các vị thần” - GS Lentz nói.
Đã từng có những bằng chứng cho thấy các sân bóng Maya không chỉ là chốn giải trí bởi đối với người Maya, trò chơi này cũng mang tính lễ nghi.
Bat ngo noi phat hien ma duoc Maya gay ao giac-Hinh-2
Một bức phù điêu mô tả hai người Maya cổ đại đang chơi bóng - Ảnh: VIỆN NGHỆ THUẬT CHICAGO
Bên cạnh đó, ma dược gây ảo giác vốn cũng từng xuất hiện ở một số địa điểm lễ nghi khác, cho thấy tầm quan trọng của dược liệu - nhất là những chất gây ảo giác - trong văn hóa Maya cổ xưa.
Việc họ biết tận dụng chúng với nhiều công dụng khác nhau cũng là bằng chứng cho thấy nền văn minh Trung Mỹ này đã phát triển đáng kinh ngạc như thế nào 2.000 năm trước.
Người Maya cổ đại đã phát minh ra hệ thống lọc nước và áp dụng các biện pháp lâm nghiệp có ý thức bảo tồn. Nhưng họ bất lực trước những đợt hạn hán kéo dài nhiều năm và cũng được cho là đã phá rừng để làm nông nghiệp.
Vì vậy, ngoài những yếu tố khoa học đi trước thời đại, các nghi lễ lạ lùng và đời sống tâm linh phức tạp cũng bao trùm lên Văn hóa Maya.

"Ma dược" trong mộ cổ Nữ Hoàng Đỏ khiến người Maya biến mất?

Các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện ra một vấn đề kinh hoàng ở di tích thành phố Tikal của người Maya, liên quan đến thứ tạo nên sắc đỏ đáng sợ trong mộ cổ một vị nữ hoàng.

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Cincinnati (Ohio, Mỹ) đã khảo sát 2 hồ chứa nước trung tâm ở Tikal, thành phố cổ Maya có từ thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên, nay thuộc phía Bắc Guatemala. Họ đã có phát hiện chấn động: cả 2 hồ chứa này đều bị nhiễm độc rất nặng.

Phân tích địa hóa học cho thấy cả 2 chiếc hồ này, vốn là nguồn nước uống chính của người dân Tikal, đều bị nhiễm độc thủy ngân rất nặng. Thủy ngân ngấm vào nền hồ, lắng đọng trong trầm tích suốt nhiều năm.

Thành phố Tikal - Ảnh: Simon Dannhauer 

Điều này có thể là một phần nguyên nhân sự biến mất bí ẩn của người Maya, những con người được lịch sử khảo cổ cho thấy rất thông minh, thiện chiến và có trình độ khoa học kỹ thuật vượt trội so với phần lớn nhân loại trong cùng thời kỳ. Uống thứ nước nhiễm thủy nhân, họ sẽ dần dần bị nhiễm độc, bệnh tật và chết yểu, sinh ra những đứa trẻ quái thai…

Lý do các nhà nghiên cứu cho rằng nó có thể gây tàn lụi đế chế, là vì nguồn gốc của thủy ngân là một thứ vốn phổ biến trong toàn đế chế Maya chứ không riêng thành phố này: một thứ gọi là "cinnabar".

Cinnabar từng khiến giới khảo cổ kinh hoàng nhiều năm về trước, khi khai quật mộ cổ Nữ Hoàng Đỏ nổi tiếng. Toàn thân bà và không gian xung quanh nhuộm một màu đỏ thắm bởi cinnabar. Các nghiên cứu cho thấy đây mà một loại phẩm màu đặc biệt do người Maya chế tạo, rất quý giá và được dùng trong nhiều lễ nghi, trang trí các vật phẩm quý.

Nữ Hoàng Đỏ Maya được tìm thấy vời một màu đỏ bao trùm ngôi mộ cổ và toàn bộ hài cốt - Ảnh: ontheroadin.com

Thứ mà người Maya tưởng đẹp đẽ và dùng để bày tỏ lòng thành kính này hóa ra là một "ma dược" khiến họ dẫn bệnh tật và suy vong. Vì nó chứa đầy thủy ngân. Các lễ nghi diễn ra gần hồ nước có thể đã khiến cinnabar rơi xuống hồ vô kể, biến nước uống thành độc được.

Ngoài ra, các tác giả còn tìm thấy DNA cổ của một loài tảo độc, gây nên hiện tượng "tảo nở hoa" đẹp và chết chóc mà con người hiện đại của chúng ta cũng phải khiếp hãi. Tảo nở hoa cũng gây ô nhiễm nặng nguồn nước, gây bệnh kể cả khi nước được đun sôi để nguội.

Một số hồ nước xung quanh thành phố không bị ô nhiễm, nhưng theo các nhà khoa học, hiện tượng hạn hán kéo dài trong thời kỳ cuối của đế chế Maya, vốn đã được phát hiện trong nhiều nghiên cứu trước đây, đã khiến người dân không có nhiều chọn lựa trong nguồn nước. Hạn hán, nước nhiễm độc, và có thể nhiều vấn đề bí ẩn khác chưa được giải mã, đã khiến những người Maya huyền thoại như "bốc hơi" khỏi địa cầu, để lại những thành trì vĩ đại. 

Đọc nhiều nhất

Tin mới