Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Thái Lan, từ ngày 27 đến ngày 29/5/2026, theo lời mời của Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul và Phu nhân.
Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội khẳng định, chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân từ ngày 27 đến 29/5/2026 có ý nghĩa rất đặc biệt cả về biểu tượng chính trị, thông điệp chiến lược và định hướng phát triển quan hệ song phương trong giai đoạn mới.
Quan hệ Việt Nam – Thái Lan - minh chứng sinh động cho xu thế phát triển mới của ASEAN
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhìn nhận thế nào về quan hệ Việt Nam – Thái Lan trong thời gian qua, đặc biệt là khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện?
PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Tôi cho rằng quan hệ Việt Nam – Thái Lan trong thời gian qua là một trong những minh chứng sinh động cho xu thế phát triển mới của ASEAN: từ láng giềng gần gũi trở thành đối tác tin cậy; từ hợp tác song phương thông thường trở thành sự gắn kết chiến lược trong cấu trúc khu vực đang biến động rất nhanh.
Việt Nam và Thái Lan có nhiều điểm tương đồng: cùng nằm trong không gian Đông Nam Á, cùng chia sẻ lợi ích trong hòa bình, ổn định, phát triển, cùng có trách nhiệm với tương lai của ASEAN, của tiểu vùng Mekong và của cả khu vực. Gần 50 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước đã đi qua một hành trình dài của hiểu biết, tin cậy và hợp tác. Điều rất đáng quý là quan hệ ấy không chỉ phát triển ở tầng lãnh đạo cấp cao, mà còn thấm sâu vào các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch, văn hóa, giáo dục, địa phương và giao lưu nhân dân.
Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2025 là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt. Nó cho thấy mức độ tin cậy chính trị giữa hai nước đã đạt đến một tầm cao mới, đồng thời phản ánh nhu cầu khách quan của cả hai bên trong việc phối hợp sâu sắc hơn trước những thay đổi của môi trường khu vực và quốc tế. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, đây là dấu mốc thể hiện quyết tâm chung của lãnh đạo hai nước đưa quan hệ song phương phát triển sâu sắc, thực chất và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.
Điểm nổi bật là hợp tác Việt Nam – Thái Lan không dừng ở những tuyên bố chính trị tốt đẹp, mà đã được cụ thể hóa bằng những kết quả rất thực chất. Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt hơn 22 tỷ USD; đồng thời là một trong những nhà đầu tư lớn của ASEAN tại Việt Nam trong các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp chế biến, bán lẻ, logistics và hạ tầng.
Nhìn từ góc độ văn hóa và phát triển, tôi đặc biệt chú ý đến nền tảng xã hội của quan hệ hai nước. Khoảng 20 cặp tỉnh, thành phố kết nghĩa, cộng đồng người Việt tại Thái Lan, các khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đất Thái Lan… tất cả tạo nên một “mạch ngầm hữu nghị” rất sâu bền. Quan hệ quốc gia chỉ thật sự bền vững khi được nâng đỡ bởi tình cảm nhân dân. Và ở phương diện này, Việt Nam – Thái Lan có một tài sản quý giá: đó là sự gần gũi về văn hóa, sự tương thông về lịch sử khu vực, sự thân thiện trong giao lưu đời sống và niềm tin rằng hai dân tộc có thể cùng nhau đóng góp cho một ASEAN đoàn kết, tự cường, thịnh vượng.
Vì vậy, tôi nhìn nhận quan hệ Việt Nam – Thái Lan hiện nay không chỉ là quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng, mà là quan hệ của hai đối tác cùng chia sẻ trách nhiệm kiến tạo tương lai khu vực. Đối tác Chiến lược toàn diện không chỉ là một danh xưng ngoại giao, mà phải trở thành một khuôn khổ hành động mới, nơi tin cậy chính trị được chuyển hóa thành hợp tác kinh tế sâu rộng, liên kết văn hóa bền chặt, kết nối con người thường xuyên và phối hợp chiến lược hiệu quả hơn trong ASEAN cũng như trên các diễn đàn quốc tế.
Nhiều kỳ vọng từ chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
Chuyến thăm chính thức Thái Lan là chuyến thăm đầu tiên đến một nước ASEAN của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trên cương vị mới, đồng thời diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện, chuyến thăm này mang ý nghĩa và kỳ vọng thế nào?
PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Theo tôi, chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân từ ngày 27 đến 29/5/2026 có ý nghĩa rất đặc biệt cả về biểu tượng chính trị, thông điệp chiến lược và định hướng phát triển quan hệ song phương trong giai đoạn mới. Đây là chuyến thăm đầu tiên đến một nước ASEAN của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trên cương vị mới, theo lời mời của Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul và Phu nhân.
Trước hết, chuyến thăm thể hiện sự coi trọng cao của Việt Nam đối với Thái Lan và rộng hơn là đối với ASEAN. Trong bối cảnh thế giới đang đứng trước nhiều biến động khó lường, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng tái định hình, các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, việc củng cố quan hệ với các nước láng giềng, các đối tác trong ASEAN là lựa chọn có ý nghĩa chiến lược. Một đất nước muốn vươn lên mạnh mẽ phải có môi trường khu vực hòa bình, ổn định; muốn phát triển bền vững phải biết đặt mình trong mạng lưới hợp tác tin cậy với các quốc gia gần gũi nhất.
Thứ hai, chuyến thăm là dịp để hai bên cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện. Nâng cấp quan hệ là một dấu mốc, nhưng điều quan trọng hơn là làm cho khuôn khổ ấy đi vào đời sống bằng chương trình hành động, dự án hợp tác, cơ chế phối hợp và những lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, địa phương hai nước. Tôi kỳ vọng chuyến thăm sẽ tạo thêm xung lực để hai bên làm sâu sắc hơn tin cậy chính trị, tăng cường trao đổi chiến lược, phối hợp lập trường trong những vấn đề khu vực và quốc tế, nhất là trong ASEAN, Mekong và các cơ chế hợp tác tiểu vùng.
Thứ ba, chuyến thăm có thể mở ra một giai đoạn mới của hợp tác kinh tế theo chiều sâu hơn. Nếu trước đây thương mại và đầu tư chủ yếu được nhìn qua con số kim ngạch, số dự án, quy mô vốn, thì trong giai đoạn hiện nay, điều cần nhấn mạnh là chất lượng liên kết. Việt Nam và Thái Lan có thể không chỉ mua bán hàng hóa với nhau, mà còn cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực; không chỉ thu hút đầu tư, mà còn phối hợp phát triển các ngành công nghiệp mới; không chỉ kết nối hạ tầng, mà còn kết nối dữ liệu, logistics, năng lượng, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực.
Thứ tư, chuyến thăm gửi đi thông điệp quan trọng về vai trò của hai nước trong xây dựng ASEAN tự cường. Việt Nam và Thái Lan đều là những nền kinh tế năng động, có vị trí quan trọng ở Đông Nam Á lục địa, có khả năng đóng góp lớn vào kết nối hạ tầng, thương mại, logistics, du lịch và giao lưu nhân dân trong khu vực. Khi Việt Nam và Thái Lan hợp tác tốt hơn, không chỉ hai nước được lợi, mà ASEAN cũng có thêm một trục kết nối tích cực để gia tăng nội lực, giảm phụ thuộc, nâng cao khả năng thích ứng trước biến động bên ngoài.
Tôi cho rằng triển vọng lớn nhất sau chuyến thăm không chỉ nằm ở các văn kiện được ký kết, mà ở tinh thần mới: tinh thần cùng nhau bước vào một giai đoạn hợp tác thực chất hơn, tin cậy hơn, hiện đại hơn và nhân văn hơn. Quan hệ Việt Nam – Thái Lan cần được phát triển như một quan hệ kiểu mẫu trong ASEAN, nơi lợi ích kinh tế gắn với trách nhiệm khu vực, hợp tác chính trị gắn với giao lưu nhân dân, phát triển hiện đại gắn với bản sắc văn hóa và sự bền vững.
Đưa quan hệ Việt Nam – Thái Lan bước sang một tầng phát triển mới
Như PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói ở trên, ý nghĩa lớn nhất của những định hướng hợp tác này là đưa quan hệ Việt Nam – Thái Lan bước sang một tầng phát triển mới từ hợp tác truyền thống sang hợp tác kiến tạo tương lai, ông có thể phân tích thêm về những ý nghĩa này?
PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Theo tôi, về kinh tế, thương mại, đầu tư, logistics và chuỗi cung ứng, Việt Nam và Thái Lan có rất nhiều dư địa để bổ sung cho nhau. Cả hai đều là nền kinh tế mở, có vị trí quan trọng trong mạng lưới sản xuất và thương mại khu vực. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển, nếu hai nước biết phối hợp tốt hơn, chúng ta có thể cùng nhau hình thành những hành lang kinh tế, logistics, sản xuất và phân phối mới, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của từng quốc gia và của cả ASEAN. Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cũng nhấn mạnh chuyến thăm được kỳ vọng mở ra bước phát triển mới trong thương mại, đầu tư, logistics, kết nối chuỗi cung ứng và các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi công nghiệp.
Điều tôi muốn nhấn mạnh là những lĩnh vực mới ấy không chỉ là câu chuyện kinh tế thuần túy. Chuyển đổi số là chuyển đổi phương thức quản trị và phương thức sống. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là sự thay đổi trong tư duy phát triển, từ khai thác tài nguyên sang tôn trọng tự nhiên, từ tăng trưởng bằng mọi giá sang tăng trưởng có trách nhiệm. Năng lượng tái tạo và chuyển đổi công nghiệp là câu chuyện về năng lực tự chủ, sức cạnh tranh và trách nhiệm của mỗi quốc gia đối với tương lai bền vững. Đổi mới sáng tạo là con đường để các nước đang phát triển không chỉ đi sau, làm thuê, gia công, mà có thể vươn lên bằng tri thức, công nghệ, văn hóa và sáng tạo.
Ở đây, Việt Nam và Thái Lan có thể cùng nhau tạo ra một mô hình hợp tác rất đáng chú ý: kinh tế hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc; công nghiệp hóa nhưng vẫn hướng tới phát triển xanh; hội nhập sâu nhưng vẫn giữ được tự chủ chiến lược; cạnh tranh quốc gia nhưng không tách rời tinh thần cộng đồng ASEAN.
Về văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân, tôi cho rằng đây là chiều sâu bền vững nhất của quan hệ song phương. Kinh tế có thể làm cho hai nước gần nhau hơn về lợi ích, nhưng văn hóa mới làm cho hai dân tộc hiểu nhau hơn về tâm hồn. Việt Nam và Thái Lan đều là những quốc gia có nền văn hóa giàu bản sắc, có sức hấp dẫn lớn về di sản, ẩm thực, nghệ thuật, tín ngưỡng, lối sống và du lịch. Nếu biết kết nối tốt, hai nước có thể không chỉ tăng lượng khách du lịch, mà còn cùng nhau xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa liên quốc gia, các tuyến di sản, lễ hội, ẩm thực, điện ảnh, âm nhạc, sáng tạo trẻ và giao lưu địa phương.
Tôi đặc biệt coi trọng vai trò của cộng đồng người Việt Nam tại Thái Lan và các di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đất Thái Lan. Đó không chỉ là những địa chỉ lịch sử, mà còn là những biểu tượng văn hóa – ngoại giao rất xúc động. Ở đó, tình cảm Việt Nam – Thái Lan không còn là khái niệm trừu tượng, mà hiện diện trong ký ức, trong con người, trong những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những không gian ấy cần được phát huy như những “địa chỉ đỏ” của ngoại giao văn hóa, giáo dục truyền thống, du lịch lịch sử và giao lưu nhân dân.
Trong giai đoạn hiện nay, hợp tác văn hóa – du lịch giữa Việt Nam và Thái Lan cũng cần được nâng lên một trình độ mới. Không chỉ là tổ chức ngày văn hóa, tuần văn hóa, biểu diễn nghệ thuật hay trao đổi đoàn, mà cần phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa chung, thúc đẩy hợp tác giữa các nhà sáng tạo trẻ, doanh nghiệp du lịch, hãng phim, nền tảng số, trường đại học, bảo tàng, nhà hát, địa phương hai nước. Văn hóa phải trở thành nguồn lực mềm để hỗ trợ kinh tế, du lịch, thương mại, giáo dục và đối ngoại.
Tôi tin rằng, nếu thương mại – đầu tư tạo ra “dòng chảy lợi ích”, logistics – chuỗi cung ứng tạo ra “dòng chảy hàng hóa”, chuyển đổi số tạo ra “dòng chảy dữ liệu”, thì văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân sẽ tạo ra “dòng chảy niềm tin”. Mà trong quan hệ quốc tế, niềm tin chính là nguồn vốn quý nhất, bền vững nhất.
Vì vậy, chuyến thăm lần này không chỉ mở ra cơ hội để hai nước ký thêm thỏa thuận, mở rộng thêm thị trường, thúc đẩy thêm dự án, mà quan trọng hơn là góp phần định hình một tầm nhìn phát triển mới cho quan hệ Việt Nam – Thái Lan: cùng phát triển, cùng đổi mới, cùng xanh hơn, thông minh hơn, nhân văn hơn; cùng đóng góp cho một ASEAN đoàn kết, tự cường, có bản sắc và có tiếng nói ngày càng quan trọng trong khu vực cũng như trên thế giới.
Xin cảm ơn PGS.TS Bùi Hoài Sơn về cuộc trao đổi trên!
