Người phụ nữ khoảng 40 - 50 tuổi ở miền Bắc Bangladesh qua đời sau một tuần phát triệu chứng sốt, co giật vì nhiễm virus Nipah khi uống mật cây chà là tươi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 6/2 xác nhận ca tử vong này.

Bệnh nhân khởi phát các dấu hiệu sốt và đau đầu từ ngày 21/1. Tình trạng sức khỏe người này chuyển biến xấu nhanh chóng với các biểu hiện tăng tiết nước bọt, mất phương hướng và co giật, dẫn đến tử vong một tuần sau đó. Kết quả xét nghiệm công bố sau khi bệnh nhân qua đời khẳng định dương tính với virus Nipah.

Đáng chú ý, bệnh nhân không có tiền sử di chuyển nhiều nhưng có thói quen sử dụng nhựa chà là tươi - nguồn lây nhiễm đã được xác định trong nhiều đợt bùng phát trước đây tại Bangladesh. Toàn bộ 35 người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân hiện được theo dõi y tế, đều cho kết quả âm tính và đến nay chưa phát hiện thêm ca bệnh nào.

Virus Nipah (NiV) là một loại virus truyền nhiễm nguy hiểm, thuộc nhóm bệnh lây từ động vật sang người (zoonotic), được đánh giá có nguy cơ cao gây dịch với tỷ lệ tử vong lớn. WHO xếp Nipah vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên cần giám sát và nghiên cứu do khả năng lây lan phức tạp, diễn tiến nhanh và hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu.

Dù số ca nhiễm ở người không nhiều, mỗi khi xuất hiện, virus Nipah thường gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống y tế, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và nguồn lực y tế hạn chế.

Vụ việc tại Bangladesh diễn ra sau khi Ấn Độ xác định hai ca nhiễm virus Nipah tại bang Tây Bengal, khiến nhiều quốc gia châu Á tăng cường kiểm tra thân nhiệt tại các sân bay. Bangladesh là một trong những nước ghi nhận ca Nipah gần như hằng năm, phản ánh tính chất lưu hành của virus này tại khu vực.

Virus Nipah chủ yếu lây truyền qua thực phẩm bị nhiễm từ dơi mang mầm bệnh, như trái cây hoặc các sản phẩm từ nhựa cây. Dù có thể gây tử vong tới 75% số ca mắc, virus này không dễ lây lan từ người sang người. Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Pakistan đã triển khai kiểm tra thân nhiệt tại sân bay sau thông báo của Ấn Độ về các ca nhiễm mới.

Một trong những thách thức lớn nhất trong phòng, chống virus Nipah là các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4 đến 21 ngày, thậm chí lâu hơn trong một số trường hợp hiếm.

Ảnh Freepik/Nguồn daibieunhandan.vn

Người nhiễm virus thường khởi phát với các triệu chứng giống cúm như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau họng. Một số bệnh nhân xuất hiện triệu chứng hô hấp như ho, khó thở, viêm phổi.

Sau vài ngày hoặc vài tuần, bệnh có thể diễn tiến nhanh sang giai đoạn nặng với các biến chứng thần kinh nguy hiểm như lú lẫn, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê do viêm não hoặc viêm màng não. Đây là nguyên nhân chính dẫn tới tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

Tuy nhiên, WHO đánh giá nguy cơ lây lan bệnh ra quốc tế hiện ở mức thấp và không khuyến nghị áp đặt các biện pháp hạn chế đi lại hay thương mại dựa trên những thông tin hiện có. Trong năm 2025, Bangladesh đã ghi nhận bốn ca tử vong được xác nhận bằng xét nghiệm do virus Nipah.

Trong bối cảnh đó, các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò then chốt. Giới chức y tế khuyến cáo người dân tránh ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi cắn, không uống nhựa chà là tươi chưa qua đun sôi, rửa sạch hoặc gọt vỏ trái cây trước khi sử dụng. Những người tiếp xúc với động vật ốm, đặc biệt là lợn, cần mang đồ bảo hộ đầy đủ. Việc hạn chế tiếp xúc gần, không được bảo hộ với người nghi nhiễm và tuân thủ nghiêm ngặt vệ sinh tay là biện pháp quan trọng để ngăn chặn lây lan trong cộng đồng và bệnh viện.