Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa vừa hoàn tất việc lựa chọn nhà thầu cho gói thầu mua sắm thiết bị đào tạo sử dụng nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Tuy nhiên, diễn biến cuộc thầu và con số tiết kiệm cuối cùng lại đang đặt ra nhiều dấu hỏi về tính hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách.

Gói thầu hơn 3,5 tỷ đồng tiết kiệm "nhỏ giọt"

Cụ thể, tại Quyết định số 698/QĐ-CĐNN ngày 23/12/2025, ông Lê Hoằng Bá Huyền, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa đã ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 03: Mua sắm thiết bị đào tạo. Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Á Châu Thanh Hóa với mức giá 3.486.996.000 đồng.

Đáng chú ý, giá dự toán của gói thầu này được xác định là 3.516.096.000 đồng. Như vậy, thông qua đấu thầu rộng rãi qua mạng, một gói thầu trị giá hơn 3,5 tỷ đồng chỉ tiết kiệm được cho ngân sách Nhà nước khoảng 29,1 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm đạt xấp xỉ 0,83%.

Trong bối cảnh nguồn vốn thực hiện được trích từ kinh phí thuộc nội dung Tiểu dự án 1 - Dự án 4 của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025, việc tiết kiệm ngân sách ở mức "tượng trưng" như vậy khiến dư luận không khỏi hoài nghi về tính tối ưu của công tác lập dự toán và tổ chức đấu thầu.

Nhà thầu đối thủ "im lặng" trước yêu cầu làm rõ năng lực

Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT số 84/BCĐG-CT, có 02 nhà thầu tham gia nộp hồ sơ dự thầu. Tuy nhiên, "đối thủ" duy nhất của đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Thương mại Hồng Hạnh đã bị loại ở bước đánh giá năng lực và kinh nghiệm.

Điều lạ lùng nằm ở chỗ, khi Tổ chuyên gia và đơn vị tư vấn là Công ty cổ phần Kiến trúc và Xây dựng Cát Tường gửi văn bản yêu cầu làm rõ hồ sơ dự thầu vào ngày 02/12/2025, nhà thầu Hồng Hạnh đã không có bất kỳ văn bản phản hồi hay tài liệu bổ sung nào. Việc "buông xuôi" này dẫn đến kết luận nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về hợp đồng tương tự theo tiêu chuẩn đánh giá của E-HSMT.

Sự "im lặng" khó hiểu của nhà thầu đối thủ trong một gói thầu trị giá hàng tỷ đồng thường được các chuyên gia đấu thầu nhìn nhận là một trong những dấu hiệu cần xem xét kỹ lưỡng về tính minh bạch, nhằm loại trừ khả năng có sự dàn xếp giữa các bên để "dọn đường" cho một nhà thầu cụ thể trúng thầu.

Quy trình làm rõ hồ sơ của đơn vị trúng thầu

Ở chiều ngược lại, Công ty TNHH Á Châu Thanh Hóa cũng không có một hồ sơ hoàn hảo ngay từ đầu. Nhà thầu này từng bị yêu cầu bổ sung Catalogue còn thiếu và cung cấp bản dịch tiếng Việt cho tài liệu kỹ thuật của hàng hóa. Tuy nhiên, khác với sự im lặng của đối thủ, Công ty TNHH Á Châu Thanh Hóa đã nhanh chóng đáp ứng các yêu cầu làm rõ vào ngày 10/12/2025 để tiến tới bước trúng thầu.

Cần nhấn mạnh rằng, đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ là Công ty cổ phần Kiến trúc và Xây dựng Cát Tường đã xác nhận nhà thầu Á Châu đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật sau khi làm rõ. Tuy nhiên, với vai trò là chủ đầu tư, Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa chịu trách nhiệm cao nhất về tính công bằng và hiệu quả của gói thầu.

Góc nhìn pháp lý và ý kiến chuyên gia

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, mục tiêu của đấu thầu không chỉ là lựa chọn nhà thầu có năng lực mà còn phải đảm bảo hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu đấu thầu rộng rãi mà tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%, cơ quan chức năng có thẩm quyền hoàn toàn có thể vào cuộc xem xét lại quy trình khảo sát giá thị trường và lập dự toán".

Đồng quan điểm, Chuyên gia Đỗ Phạm Giang cho rằng, việc chỉ có 2 nhà thầu tham gia và 1 nhà thầu không phản hồi yêu cầu làm rõ là biểu hiện của sự thiếu tính cạnh tranh thực tế. "Chủ đầu tư cần giải trình rõ ràng về việc tại sao các tiêu chí trong E-HSMT liệu có gây hạn chế nhà thầu hay không, và tại sao dự toán lại sát với giá trúng thầu của đơn vị trúng thầu đến vậy", ông Giang nhấn mạnh.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là một chủ trương lớn, nguồn vốn cần được sử dụng một cách chắt chót nhất để mang lại giá trị thực tế cho công tác đào tạo.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin.