![]() |
| Ảnh minh họa. |
![]() |
| Ảnh minh họa. |
Đột quỵ (Stroke) hay tai biến mạch máu não thường xảy ra đột ngột khi nguồn máu cung cấp cho não bị tắc nghẽn, gián đoạn hoặc suy giảm. Khi đó, não bị thiếu oxy, dinh dưỡng và các tế bào não bắt đầu chết trong vòng vài phút. Người bị đột quỵ có nguy cơ tử vong cao nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời. Đây là một trong những bệnh lý thần kinh nguy hiểm và phổ biến nhất.
Các loại đột quỵ chính:
Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: Gây ra bởi tắc nghẽn động mạch, chiếm khoảng 85% trường hợp đột quỵ. Tuy nhiên bệnh có thể phòng tránh hiệu quả nếu thực hiện tốt các biện pháp dự phòng.
Đột quỵ do huyết khối: Tắc nghẽn do hình thành các cục máu đông hoặc do mảng bám tích tụ trong động mạch ở cổ hoặc não.
Đột quỵ do tắc mạch: Các cục máu đông hình thành ở đâu đó trong cơ thể, thường gặp nhất là tim. Sau đó, di chuyển đến não gây tắc nghẽn.
Đột quỵ do xuất huyết: Loại đột quỵ này gây ra bởi vết nứt trên bề mặt não hoặc động mạch não gây xuất huyết nguyên nhân có thể là do phình mạch, hệ thống mạch máu não bị dị dạng. Đột quỵ do xuất huyết chiếm khoảng 15% số ca đột quỵ.
Thiếu máu não thoáng qua (TIA): thường gọi là đột quỵ nhỏ bởi là những giai đoạn ngắn có triệu chứng của đột quỵ, kéo dài khoảng vài phút.
Nguyên nhân đột quỵ là gì?
Yếu tố có thể kiểm soát được:
+ Tăng huyết áp: Tạo điều kiện hình thành các cục máu đông, cản trở quá trình lưu thông máu lên não hay gây sức ép lên thành động mạch và dẫn đến xuất huyết não.
+ Hút thuốc: Khói thuốc gây tổn thương thành mạch máu, gia tăng xơ cứng động mạch và là nguyên nhân gây tăng huyết áp.
+ Hội chứng chuyển hóa: Ngày càng phổ biến trên toàn thế giới.
+ Bệnh tim mạch: Suy tim, rung tâm nhĩ, nhiễm trùng tim, rối loạn nhịp tim có nguy cơ đột quỵ cao.
+ Đái tháo đường.
+ Thiếu máu não thoáng qua.
Yếu tố không thể kiểm soát được
+ Tuổi tác: Độ tuổi nào cũng có nguy cơ đột quỵ tuy nhiên người già có nguy cơ đột quỵ cao hơn, đặc biệt là sau tuổi 55.
+ Giới tính: Nam giới có nguy cơ đột quỵ cao hơn so với nữ giới.
+ Chủng tộc: Người Mỹ gốc Phi có nguy cơ mắc đột quỵ cao gấp 2 lần so với người da trắng.
+ Tiền sử gia đình: Người có người thân từng bị đột quỵ hoặc mắc các bệnh lý nhồi máu cơ tim, thiếu máu não thoáng qua có nguy cơ đột quỵ cao hơn so với người bình thường.
Đột quỵ có liên quan đến tắm đêm muộn hoặc tắm lạnh đột ngột?
Đang trong tháng cao điểm của mùa hè, thời tiết nắng nóng kéo dài, công việc căng thẳng hoặc đặc thù công việc làm khuya, đã có một số trường hợp đột quỵ xảy ra sau khi tắm đêm hoặc tắm lạnh đột ngột. Vậy đột quỵ và tắm lạnh vào ban đêm có liên quan với nhau không?
Về mặt dịch tễ học, cho thấy tỉ lệ bị đột quỵ thay đổi theo mùa. Tỷ lệ đột quỵ vào mùa đông cao hơn so với mùa hè. Đột quỵ do thiếu máu cục bộ phổ biến hơn vào mùa đông và đột quỵ xuất huyết phổ biến hơn vào mùa xuân. Tiên lượng xấu với những bệnh nhân bị đột quỵ vào mùa đông. Tỷ lệ tử vong cho thấy sự thay đổi theo mùa với đỉnh điểm vào mùa đông.
Trong một nghiên cứu đăng trên tạp chí dịch tễ học lâm sàng cũng cho thấy nhiệt độ giảm 5°C có liên quan đến việc tăng 7% số người nhập viện vì đột quỵ. Các tác giả cho rằng tỷ lệ đột quỵ cao là do thay đổi thành phần lipid, huyết áp và đông máu trong mùa đông. Tuy nhiên khi tắm lạnh và đặc biệt là tắm đêm do thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng gián tiếp đến các yếu tố nguy cơ như Tăng huyết áp, Đái tháo đường, xơ vữa mạch máu… và đó là các nguyên nhân gây ra đột quỵ não.
Về mặt sinh lý bệnh, sự hoạt hóa của hệ thần kinh giao cảm và sự bài tiết catecholamine tăng lên khi phản ứng với nhiệt độ lạnh, có thể dẫn đến tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho tim do tăng nhịp tim và sức cản mạch ngoại vi.
Hơn nữa, trong quá trình tắm đêm ngâm nước lạnh, nhiệt độ da giảm gây ra phản ứng hô hấp mạnh mẽ, được gọi là “sốc lạnh”, bao gồm thở hổn hển, tăng thông khí, giảm CO2, nhịp tim nhanh, co mạch ngoại vi và tăng huyết áp. Những phản ứng hô hấp này và những thay đổi sau tắm đêm trong lưu lượng máu não có thể dẫn đến chấn thương thần kinh, đột quỵ não.
Như vậy tắm đêm muộn, hay tắm quá lạnh vào ban đêm tuy không phải là nguyên nhân gây đột quỵ nhưng là các yếu tố thúc đẩy làm các yếu tố nguy cơ đột quỵ nặng hơn đo đó đột quỵ dễ xảy ra đặc biệt người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền.
Điều trị đột quỵ như thế nào
Thời gian kéo dài càng lâu, số lượng tế bào chết càng nhiều, khả năng vận động và tư duy của cơ thể càng bị ảnh hưởng, thậm chí có thể tử vong. Vì vậy, người bị đột quỵ cần được cấp cứu y tế, chẩn đoán và điều trị ngay lập tức.
Thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ: Thời gian vàng được hiểu là thời gian tốt nhất để cấp cứu điều trị bệnh nhân đột quỵ, có tỷ lệ phục hồi cao và biến chứng thấp nhất.
+ Từ 3 đến 4,5 giờ đối với nhồi máu não dùng thuốc tan máu đông.
+ Trong vòng 6 giờ đối với nhồi máu não can thiệp lấy huyết khối.
Tùy theo tình trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các can thiệp y học cần thiết để cứu sống bệnh nhân và hạn chế tàn tật sau hồi phục. Bệnh nhân đột quỵ cần được thăm khám, chẩn đoán và điều trị nhanh nhất, tránh lỡ thời gian vàng khiến tổn thương não nặng, hiệu quả can thiệp kém dẫn đến tai biến sau can thiệp cao.
Vì đột quỵ não phần lớn không có dấu hiệu báo trước và diễn biến bất ngờ nên khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như đột ngột méo miệng, nói khó, yếu tay chân, chóng mặt…bệnh nhân cần được đưa đến viện càng sớm càng tốt. Vì các biện pháp cấp cứu tốt nhất được thực hiện trong 3,5 – 4h đầu sau khi khởi phát “giờ vàng trong đột quỵ”.
BSCKI Bùi Thị Thu Hà (Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ)
Tế bào thần kinh sẽ bị chết dần sau khi khởi phát đột quỵ. Cứ một phút trôi qua sẽ có khoảng 2 triệu tế bào não chết đi. Vì thế, người đột quỵ cần được điều trị sớm nhất có thể.
Ngày 6/9, các bác sĩ Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội, cho biết đơn vị này đã cấp cứu cho nam bệnh nhân 40 tuổi bị chảy máu não nguy kịch.
Các bác sĩ cho hay bệnh nhân nặng 80 kg, cao 1,70 m, chỉ số khối cơ thể BMI là 27,7, có tiền sử tăng huyết áp nhưng không điều trị đều.
Di truyền không quyết định hoàn toàn chiều cao. Dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ và chăm sóc sức khỏe đúng cách giúp trẻ phát huy tiềm năng tăng trưởng.
Ca phẫu thuật tim mạch đầu tiên tại Bệnh viện Nhi Hà Nội thành công nhờ phối hợp liên chuyên khoa, mở thêm cơ hội điều trị cho trẻ sơ sinh nguy cơ cao.
Ép người bệnh ăn thật nhiều chưa chắc giúp tăng cân. Điều quan trọng là tìm nguyên nhân gây sút cân và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Kiêng khem không đúng cách có thể làm cơ thể thiếu dưỡng chất cần thiết để tái tạo mô, kéo dài quá trình phục hồi vết thương.
32 ngày giữ thai, một cuộc cấp cứu sơ sinh và băng huyết sau sinh. Hành trình của mẹ Linh và bé Gấu là cuộc chiến giành sự sống cho cả mẹ và con.
Trẻ mắc đồng thời hai bệnh lý nặng là teo ruột non, teo đường mật bẩm sinh, khiến việc lựa chọn phương án phẫu thuật trở thành bài toán khó đối với các bác sĩ.
Hơn 30 trung tâm phẫu thuật tim mạch, thực hiện 12.000–14.000 ca mỗi năm, Việt Nam đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu.
Bí tiểu xuất hiện sau những cơn đau lưng lan xuống chân có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời để tránh di chứng.
Mang nỗi đau “khó nói” kéo dài hàng chục năm, nhiều bệnh nhân trĩ nặng đã tìm lại được chất lượng cuộc sống nhờ phương pháp phẫu thuật laser hiện đại, ít đau.
Tần suất chớp mắt giảm, mắt phải điều tiết liên tục khi nhìn gần khiến nhiều người khô rát, nhức mỏi mắt. 5 thói quen giúp bảo vệ thị giác trong thời đại số.
Ép người bệnh ăn thật nhiều chưa chắc giúp tăng cân. Điều quan trọng là tìm nguyên nhân gây sút cân và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Ở người cao tuổi, viêm phổi có thể không gây sốt, ho điển hình. Chủ quan trước những dấu hiệu bất thường có thể khiến bệnh được phát hiện muộn.
Được nhiều người xem là thức uống bồi bổ, trà táo đỏ kỷ tử không phải lúc nào cũng an toàn, nhất là với người đang dùng thuốc chống đông hoặc mắc bệnh nền.
Bí đỏ, nấm, gừng, cá béo và nhiều thực phẩm quen thuộc khác có thể hỗ trợ miễn dịch, kiểm soát viêm mạn tính và bảo vệ sức khỏe trong mùa đông.
Sinh thiết thận có nguy cơ chảy máu nhưng nếu được chỉ định đúng, thực hiện theo quy trình thường không làm suy giảm đáng kể chức năng thận.
Rời phòng hồi sức sơ sinh chưa kết thúc hành trình chăm sóc. Trẻ sinh non cần được theo dõi sát về dinh dưỡng, tăng trưởng, thị giác, thính giác, thần kinh.
Từ hệ thống bảo vệ trẻ em 3 cấp độ đến Tổng đài 111, Việt Nam đang tăng cường các giải pháp bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo lực, xâm hại.
Kiêng khem không đúng cách có thể làm cơ thể thiếu dưỡng chất cần thiết để tái tạo mô, kéo dài quá trình phục hồi vết thương.
Trẻ mắc đồng thời hai bệnh lý nặng là teo ruột non, teo đường mật bẩm sinh, khiến việc lựa chọn phương án phẫu thuật trở thành bài toán khó đối với các bác sĩ.
Di truyền không quyết định hoàn toàn chiều cao. Dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ và chăm sóc sức khỏe đúng cách giúp trẻ phát huy tiềm năng tăng trưởng.
Bí tiểu xuất hiện sau những cơn đau lưng lan xuống chân có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời để tránh di chứng.
Tê bì, yếu cơ tiến triển có thể là dấu hiệu viêm đa rễ dây thần kinh – bệnh lý có nguy cơ gây liệt tứ chi, suy hô hấp nếu chẩn đoán và điều trị muộn.
Hơn 30 trung tâm phẫu thuật tim mạch, thực hiện 12.000–14.000 ca mỗi năm, Việt Nam đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu.
Không mất ý thức, bụng mềm, chỉ đau âm ỉ vùng hạ sườn phải nhưng người đàn ông 63 tuổi đã bị chấn thương gan độ V, có dấu hiệu chảy máu trong ổ bụng.
32 ngày giữ thai, một cuộc cấp cứu sơ sinh và băng huyết sau sinh. Hành trình của mẹ Linh và bé Gấu là cuộc chiến giành sự sống cho cả mẹ và con.
Phế cầu khuẩn có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ nhỏ. Đáng lo ngại, một số chủng vi khuẩn đã kháng nhiều loại kháng sinh.
Một tổn thương sụn chêm dễ bị bỏ sót có thể khiến khớp gối thoái hóa nhanh chóng, đánh mất cơ hội bảo tồn khớp tự nhiên nếu không được điều trị kịp thời.
Sốt rét run, đau bụng âm ỉ, huyết áp tụt 80/60 mmHg, người phụ nữ 34 tuổi được xác định mắc hội chứng Fitz-Hugh-Curtis hiếm gặp.
Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như vận động, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và duy trì kết nối xã hội có thể góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Sau phẫu thuật kết hợp xương, trẻ bị gãy trên lồi cầu xương cánh tay cần được theo dõi và tập phục hồi chức năng đúng thời điểm để hạn chế cứng khớp.