Dự hội nghị có Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cùng 450 đại biểu đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan.

Tháo gỡ 5 điểm nghẽn, đưa khoa học công nghệ vào sản xuất

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, ngành nông nghiệp cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Khu vực phía bắc có nhiều viện nghiên cứu, trường đại học nhưng liên kết giữa nghiên cứu với sản xuất, chuyển giao và ứng dụng công nghệ còn hạn chế. Hội nghị nhằm đánh giá thực trạng, xác định điểm nghẽn và đề xuất giải pháp thúc đẩy tăng trưởng.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp cho biết, năm 2025, ngành nông nghiệp tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD.

Ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến giúp năng suất các giống lúa mới tăng khoảng 9,9%, sản lượng tăng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng. Nghiên cứu vaccine thú y, giống cây lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và chế biến sâu cũng đạt kết quả tích cực.

Tuy nhiên, ngành vẫn tồn tại 5 điểm nghẽn: sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu, chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông, nhân lực số còn yếu.

Bộ NN&MT đề xuất tập trung nguồn lực vào giống chất lượng cao, công nghệ sinh học, tự động hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc; đổi mới nghiên cứu theo nhu cầu doanh nghiệp, thị trường, tăng liên kết giữa viện, trường, doanh nghiệp và địa phương để nâng hiệu quả ứng dụng, thương mại hóa.

Phần lớn sản phẩm khoa học công nghệ nông nghiệp chưa được ứng dụng

Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết, theo tổng hợp của Bộ Công an – Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, 34 địa phương báo cáo 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm, chiếm gần 50%.

Đáng chú ý, 341/451 sản phẩm, tương đương khoảng 76%, vẫn ở giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ kết quả được ứng dụng, thương mại hóa còn thấp, khoảng 24%.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Long đề nghị Bộ NN&MT xác định các bài toán tăng trưởng ưu tiên, lựa chọn khâu có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, kết nối nhu cầu thực tiễn của địa phương với năng lực nghiên cứu, ứng dụng của viện, trường và doanh nghiệp.

Tập trung giải quyết bài toán lớn, thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, ngành nông nghiệp còn nhiều tiềm năng, dư địa tăng trưởng nhưng cần tháo gỡ các bất cập để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nông nghiệp giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội, là “trụ đỡ” của nền kinh tế. Ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp là con đường nhanh, hiệu quả để thúc đẩy phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) rà soát toàn diện hoạt động khoa học công nghệ trong ngành; xác định các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của từng vùng.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm giống cây trồng, vật nuôi; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật gắn với phòng, chống dịch bệnh; cơ giới hóa sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; truy xuất nguồn gốc nông sản; sản xuất gắn với bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất theo chuỗi giá trị, khắc phục tình trạng kết quả nghiên cứu chưa được chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ

Theo báo cáo tại hội nghị, trong 5 năm qua, chỉ khoảng 12% đề tài nghiên cứu có kết nối với doanh nghiệp. Cả nước có 242 viện, trường với hơn 4.800 nhiệm vụ nghiên cứu được ngân sách nhà nước đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng, nhưng việc đưa kết quả ra thị trường vẫn gặp nhiều khó khăn.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT tăng cường điều phối, kết nối nhu cầu ngành hàng, địa phương với doanh nghiệp; thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị trong các lĩnh vực giống, canh tác thông minh, chế biến sâu, chăn nuôi an toàn sinh học, kinh tế tuần hoàn, thủy sản công nghệ cao, phát triển rừng gỗ lớn và cây dược liệu. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, nguồn nước, khí tượng và cảnh báo thiên tai phục vụ sản xuất.

Bộ KH&CN cần rà soát các đề tài nghiên cứu, lựa chọn kết quả khả thi để hỗ trợ ứng dụng, thương mại hóa; thúc đẩy liên kết nghiên cứu với sản xuất và phát triển các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu dùng chung.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tháo gỡ vướng mắc về thể chế, tài chính và hạ tầng dùng chung; hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ, thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, định giá tài sản sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực xã hội hóa.

Các bộ, ngành cần đẩy nhanh số hóa, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu ngành nông nghiệp, trước hết là dữ liệu đất đai, truy xuất nguồn gốc và thông tin phục vụ trực tiếp sản xuất, quản lý.

Địa phương phía bắc chọn 3-5 bài toán ưu tiên

Để bảo đảm triển khai thực chất, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định rõ tiến độ và trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị. Trước ngày 15/11/2026, các địa phương phía bắc phải lựa chọn 3-5 bài toán ưu tiên, gắn kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu bền vững tại vùng nguyên liệu.

Trước ngày 15/12/2026, Bộ NN&MT phải hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, nhiệm vụ ưu tiên để triển khai trong quý I/2027. Các cơ sở nghiên cứu đăng ký, đề xuất giải pháp công nghệ cụ thể; doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động nêu nhu cầu công nghệ, khả năng tiếp nhận đầu tư và bao tiêu sản phẩm.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương rà soát, trả lời cụ thể kiến nghị của doanh nghiệp, không để chậm trễ; đồng thời nhấn mạnh các cơ quan, địa phương, viện nghiên cứu và doanh nghiệp phải quyết tâm hành động, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển mới của ngành nông nghiệp.