Tấm bia 3.700 năm tuổi được coi là báu vật truyền đời của đế chế Babylon

Hơn 3.700 năm trước, một vị vua Babylon cho khắc bộ luật của đế chế mình cai trị lên một phiến đá...  

Giữa những báu vật của Bảo tàng Louvre ở Paris, tấm bia Hammurabi nổi bật bởi vẻ uy nghiêm của khối đá bazan đen cao khoảng 2,25 m. Trên bề mặt đá là hàng nghìn ký tự hình nêm, ghi lại một trong những bộ sưu tập luật pháp nổi tiếng nhất của thế giới cổ đại. Nhưng câu chuyện hấp dẫn nhất về cổ vật này không chỉ nằm ở những điều luật, mà còn ở hành trình lưu lạc đầy bất ngờ của nó.

Ảnh: david.jdbernard.com

Tấm bia được tạo ra dưới triều vua Hammurabi, người trị vì Babylon vào thế kỷ XVIII trước Công nguyên. Phần phù điêu phía trên khắc cảnh nhà vua đứng trước thần Shamash, vị thần Mặt trời gắn với công lý, như thể đang tiếp nhận quyền lực thiêng liêng để thực thi pháp luật. Phần văn bản bên dưới tập hợp khoảng 282 phán quyết liên quan đến gia đình, tài sản, thương mại, lao động và nhiều vấn đề xã hội khác.

Điều khiến bộ luật trở nên nổi tiếng là nguyên tắc thường được tóm tắt bằng câu “mắt đền mắt, răng đền răng”. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật này không áp dụng hình phạt đồng nhất cho tất cả mọi người. Địa vị xã hội của người gây hại và người bị hại có thể quyết định mức độ trừng phạt, phản ánh một xã hội phân tầng sâu sắc.

Ảnh: Wikimedia Commons

Thế nhưng, tại sao một tấm bia của Babylon ngày nay lại nằm ở Pháp, trong khi nơi phát hiện nó thuộc Iran?

Năm 1901–1902, đoàn khảo cổ Pháp do Jacques de Morgan chỉ đạo tiến hành khai quật tại Susa, kinh đô cổ của vương quốc Elam, thuộc Iran ngày nay. Tại đây, các nhà khảo cổ phát hiện tấm bia nổi tiếng, vốn đã rời Babylon từ nhiều thế kỷ trước. Khoảng thế kỷ XII trước Công nguyên, vua Elam Shutruk-Nahhunte được cho là đã đưa nó về Susa như chiến lợi phẩm sau một cuộc chinh phạt.

Một chi tiết đáng chú ý là tấm bia không còn nguyên vẹn hoàn toàn. Một phần văn bản đã bị xóa hoặc để trống, có thể liên quan đến ý định khắc nội dung mới của người chiến thắng, dù động cơ cụ thể vẫn chưa được xác định chắc chắn. Những dấu tích ấy biến cổ vật thành chứng nhân không chỉ của luật pháp Babylon, mà còn của chiến tranh, quyền lực và sự dịch chuyển văn hóa ở vùng Cận Đông cổ đại.

Từ năm 1904, tấm bia được trưng bày tại Louvre. Ngày nay, nó nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được lưu giữ trong những gì con người cố ý bảo tồn. Đôi khi, chính chiến lợi phẩm, những cuộc chinh phục và những hành trình xa quê lại giúp một nền văn minh được thế giới biết đến sau hàng thiên niên kỷ.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Hé lộ kỹ năng chế tác đồ gỗ của người Neanderthal

Những dấu tích hiếm hoi này cho thấy công nghệ thời Đồ đá giữa đa dạng hơn nhiều so với những gì hồ sơ khảo cổ bằng đá có thể phản ánh.

Gỗ thường phân hủy nhanh hơn đá, khiến các nhà khảo cổ khó tái dựng đầy đủ công nghệ của người tiền sử. Tại Abric Romaní, gần Barcelona, các lớp trầm tích chứa những dấu khuôn do khoáng chất bao quanh đồ vật gỗ tạo ra. Sau khi gỗ mục đi, các lớp khoáng chất vẫn lưu lại hình dạng và một phần dấu vết của vật thể ban đầu.

Nhóm nghiên cứu do Palmira Saladié, nhà nghiên cứu tại Viện Cổ nhân học và Tiến hóa xã hội Catalonia (IPHES-CERCA) dẫn đầu đã ghi nhận 597 mẫu gỗ trong 16 lớp khảo cổ, có niên đại khoảng 62.000 - 40.000 năm trước.

Ngôi mộ 2.000 năm tuổi ở Nga hé lộ nghi lễ hiến tế rùng rợn

Các nhà khảo cổ tìm thấy hài cốt một chiến binh cổ đại cùng ngựa, vũ khí và hai đồng tiền vàng. Gần đó còn có dấu tích của một nghi lễ hiến tế người.

Tại một khu nghĩa địa cổ ở miền nam nước Nga, các nhà khảo cổ đã tìm thấy ngôi mộ khoảng 2.000 năm tuổi của một chiến binh thuộc tầng lớp quý tộc.

Ngôi mộ nằm ở vùng Kuban, gần thành phố Krasnodar, phía đông bán đảo Crimea. Theo nghiên cứu, khu vực này có hơn 150 ngôi mộ cổ, trong đó mộ của chiến binh nằm gần vị trí trung tâm. Cách bố trí này, cùng những hiện vật được chôn theo, cho thấy người đàn ông có địa vị cao trong cộng đồng.

Bức tượng Hy Lạp cổ đại có đôi mắt như người thật làm giới khảo cổ kinh ngạc

Giữa vô số tượng đồng Hy Lạp cổ đại đã thất lạc, một chàng đánh xe vẫn đứng lặng lẽ sau hơn 2.400 năm, với ánh mắt "có hồn" như thể đang sống.

Được tìm thấy năm 1896 tại Delphi, Hy Lạp, Tượng người đánh xe Delphi (Charioteer of Delphi) là một trong những tác phẩm điêu khắc bằng đồng cổ đại được bảo tồn tốt nhất. Bức tượng cao khoảng 1,82 m, được tạo tác vào khoảng năm 478–474 trước Công nguyên, hiện trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ Delphi. Hiện vật từng thuộc một nhóm tượng lớn gồm người đánh xe, cỗ xe và những con ngựa, nhưng ngày nay những cỗ xe và những con ngựa chỉ còn lại các mảnh vỡ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới