Từ Vân Đồn đến Phú Quốc: Định hình hệ sinh thái sân bay

Một trong những hạn chế lớn nhất của nhiều điểm đến tại Việt Nam là tình trạng “có tiềm năng nhưng thiếu khách”. Khi thời gian di chuyển kéo dài, chi phí cao và trải nghiệm không thuận tiện, du khách dễ dàng lựa chọn những điểm đến khác. Sự xuất hiện của sân bay không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn kích hoạt nhu cầu du lịch. Để làm được điều đó, sân bay phải được đặt trong một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Chính thức khai trương vào cuối năm 2018, Vân Đồn là sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam được đầu tư theo định hướng sân bay sinh thái hiện đại. Sau khi đi vào vận hành, sân bay này đã góp phần đưa Vân Đồn – Hạ Long trở thành điểm đến dễ tiếp cận hơn với du khách. Kết quả đến từ chất lượng hạ tầng và trải nghiệm tổng thể cho thấy, khi được đầu tư bài bản và gắn với chiến lược phát triển điểm đến, sân bay có thể tạo ra sức hút vượt ra ngoài chức năng giao thông đơn thuần.

Nếu Vân Đồn là bước thử nghiệm thì Phú Quốc đang trở thành hình mẫu rõ nét hơn cho cách Tập đoàn Sun Group triển khai hệ sinh thái xoay quanh sân bay. Việc tiếp nhận vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đánh dấu bước tiến quan trọng. Không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp còn tham gia trực tiếp vào vận hành, qua đó tạo sự liên kết chặt chẽ giữa sân bay và các dịch vụ du lịch - nghỉ dưỡng trên đảo.

Chỉ tính từ tháng 1/2026 đến nay, sân bay Phú Quốc liên tiếp lập “đỉnh” tăng trưởng, đón lượng khách kỷ lục, trở thành một trong những cửa ngõ hàng không nhộn nhịp nhất cả nước. Đỉnh điểm là ngày 14/2, cảng ghi nhận 50 chuyến bay quốc tế trong một ngày, với hơn 18.000 lượt hành khách quốc tế – mức khai thác cao nhất kể từ khi sân bay đi vào hoạt động năm 2012. Đây là kết quả của việc đồng bộ hóa các yếu tố: đường bay, sản phẩm du lịch, dịch vụ nghỉ dưỡng và các hoạt động quảng bá.

Đặc biệt, từ tháng 3, việc hợp tác với Changi Airports International – đơn vị vận hành sân bay hàng đầu thế giới – cho thấy tham vọng nâng tầm trải nghiệm. Khi tiêu chuẩn quốc tế được áp dụng vào vận hành, sân bay không chỉ là nơi trung chuyển mà còn trở thành một phần của hành trình du lịch, nơi du khách có thể cảm nhận chất lượng dịch vụ ngay từ lúc đặt chân xuống.

“Đi trước để tạo thị trường”: Tư duy khác biệt

Một điểm đáng chú ý trong chiến lược của Sun Group là lựa chọn đầu tư vào những khu vực chưa thực sự phát triển. Thay vì chỉ tập trung vào những nơi đã có sẵn dòng khách, doanh nghiệp chấp nhận đi trước, đầu tư hạ tầng để “kéo” thị trường đi lên.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn được xây dựng trên nền địa hình phức tạp của bãi đầm lầy. Sau hơn 2 năm thi công, dự án đã trở thành một trong những sân bay hiện đại nhất Việt Nam. Tiếp nối “bước chân thần tốc” của Vân Đồn là hàng loạt đề xuất và dự án: từ tài trợ lập quy hoạch sân bay Rạch Giá, đề xuất mở rộng sân bay Côn Đảo, đến việc tham gia đầu tư hạng mục dân dụng sân bay Phan Thiết. Đây đều là những khu vực có tiềm năng du lịch lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng do hạn chế về hạ tầng hàng không. Sân bay Phan Thiết, thậm chí đã “trễ hẹn” tới gần 1 thập kỷ.

Cách làm này tiềm ẩn rủi ro, bởi việc đầu tư hạ tầng lớn trong bối cảnh chưa có sẵn dòng khách đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, tâm huyết và nguồn lực mạnh. Tuy nhiên, khi thành công, giá trị mang lại sẽ rất lớn: không chỉ tạo ra một điểm đến mới, mà còn mở ra động lực phát triển cho cả vùng. Tác động của sân bay không chỉ dừng lại ở ngành du lịch, thương mại và dịch vụ. Quan trọng hơn, sân bay giúp nâng cao vị thế của địa phương trên bản đồ kinh tế - du lịch. Một điểm đến có sân bay quốc tế sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút khách quốc tế cũng như các nhà đầu tư.

Cần “đường bay” chính sách

Theo các chuyên gia, sự tham gia sâu hơn của khu vực kinh tế tư nhân vào hàng không có ý nghĩa rất lớn, thậm chí mang tính chiến lược đối với sự phát triển của ngành hàng không Việt Nam.

Đặc biệt, sự tham gia của tư nhân sẽ góp phần thúc đẩy chuyển từ tư duy “phát triển ngành hàng không đơn lẻ” sang “phát triển hệ sinh thái kinh tế hàng không”. Thực tế chỉ đạo gần đây của Chính phủ đối với một số dự án sân bay cũng cho thấy định hướng không dừng ở hạ tầng cất hạ cánh, mà gắn sân bay với logistics, thương mại, dịch vụ và các động lực tăng trưởng mới. Như vậy, tư nhân tham gia không chỉ làm tăng số chuyến bay hay số nhà ga, mà còn tạo ra lan tỏa sang du lịch, đầu tư, thương mại, bất động sản công nghiệp và kết nối vùng.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ năng lực để tham gia lĩnh vực này. Đầu tư và vận hành sân bay đòi hỏi nguồn vốn lớn, kinh nghiệm quản lý và khả năng phối hợp đa ngành. Sun Group được đánh giá là một trong số ít doanh nghiệp tại Việt Nam hội tụ đủ các yếu tố này. Từ kinh nghiệm xây dựng các công trình quy mô lớn, đến việc vận hành hệ sinh thái du lịch – nghỉ dưỡng phức hợp, doanh nghiệp có nền tảng để mở rộng sang lĩnh vực hàng không.

Dẫu vậy, để phát huy hết tiềm năng, cần có cơ chế phù hợp. Nhà nước cần chuyển từ tư duy “cho phép tư nhân tham gia” sang tư duy “thiết kế một hệ sinh thái thể chế để tư nhân có thể đầu tư dài hạn, cạnh tranh công bằng và tuân thủ chuẩn an toàn tuyệt đối”. Làm được điều đó, khu vực tư nhân sẽ không chỉ bổ sung vốn, mà còn mang vào ngành hàng không năng lực quản trị, công nghệ, dịch vụ và sức ép đổi mới. Do đặc thù ngành hàng không gắn với quy hoạch quốc gia và hệ thống cảng hàng không dài hạn, sự ổn định thể chế chính là một loại “hạ tầng mềm” cực kỳ quan trọng để thu hút vốn tư nhân.

Có thể thấy, Sun Group không nhìn sân bay như một dự án hạ tầng đơn lẻ, mà đặt nó vào trung tâm của hệ sinh thái. Chính tư duy này đang góp phần tái định nghĩa vai trò của sân bay: từ “công trình giao thông” thành “điểm đáng đến trên hành trình trải nghiệm”.