Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi ngày có hơn 4.500 người tử vong liên quan đến bệnh tiểu đường. Ở nhóm bệnh mạn tính này, thuốc chỉ kiểm soát được một phần, còn yếu tố then chốt nằm ở bữa ăn, đặc biệt là bữa sáng, thời điểm mở đầu cho chuỗi chuyển hóa diễn ra suốt ngày dài.

Theo bác sĩ chuyên khoa nội tiết, trong mùa đông, khi thân nhiệt giảm và hormone thay đổi, đường huyết của người tiểu đường càng dễ dao động mạnh hơn. Điều đáng tiếc là nhiều người vẫn giữ thói quen bỏ bữa sáng hoặc ăn cho qua loa, tưởng nhẹ nhàng nhưng thực chất lại đẩy cơ thể vào tình trạng mất kiểm soát đường máu ngay từ đầu ngày.

Nước ép trái cây

Dù thường được xem là lựa chọn lành mạnh, nước ép trái cây lại là “món mở đầu” nguy hiểm nhất đối với người tiểu đường. Khi trái cây được ép hoặc xay nhuyễn, phần chất xơ tự nhiên gần như biến mất, chỉ còn lại lượng đường fructose hấp thu nhanh khiến đường huyết tăng vọt chỉ trong vài phút.

Cảm giác mệt mỏi, run tay, vã mồ hôi, buồn nôn sau bữa sáng chứa nước ép là biểu hiện điển hình của tình trạng đường huyết tăng cao rồi tụt nhanh. Nhiều nghiên cứu lớn tại Mỹ và Nhật Bản cho thấy người uống nước ép thường xuyên có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 cao hơn người ăn trái cây nguyên quả.

Bởi một ly nước ép thường sử dụng lượng trái cây nhiều hơn so với khẩu phần ăn thông thường, làm tăng tổng lượng đường nạp vào cơ thể. Với các loại nước ép trái cây có chỉ số đường huyết (GI) cao như cam, táo, nho, xoài, đường huyết có thể tăng vọt chỉ sau thời gian ngắn.

Ngũ cốc ngọt, bánh quy

Những món “ăn liền” buổi sáng như bánh bông lan, ngũ cốc ngọt, bánh quy, bánh mì gói vốn rất phổ biến vì tiện dụng. Tuy nhiên, với người tiểu đường, đây là các thực phẩm tinh chế giàu đường, ít chất xơ và khiến đường huyết dao động liên tục.

Các loại ngũ cốc đóng gói thường chứa đường bổ sung, siro bắp fructose cao và chất béo trans là những thành phần được xem là thủ phạm làm giảm độ nhạy insulin khiến cơ thể khó kiểm soát đường máu về lâu dài. Sau bữa sáng kiểu này, nhiều bệnh nhân rơi vào trạng thái “đói giả”, cảm giác thèm ăn trở lại chỉ sau 1–2 giờ, khiến họ ăn nhiều hơn và làm đường máu tiếp tục tăng.

Ảnh minh họa/ Internet

Đồ chế biến sẵn

Bánh rán, quẩy, khoai chiên, xúc xích, thịt hộp hay những món mặn đậm vị thường mang lại cảm giác ấm bụng buổi sáng, đặc biệt trong mùa đông. Tuy nhiên, chúng khiến người tiểu đường dễ gặp rủi ro lớn.

Không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết, thực phẩm chế biến sẵn còn tạo phản ứng viêm nhẹ trong cơ thể, tác động xấu lên tim mạch – bộ phận vốn đã dễ tổn thương ở người mắc tiểu đường.

Thực phẩm chiên rán chứa lượng chất béo bão hòa cao, làm tăng LDL (cholesterol xấu), giảm độ nhạy insulin và gây tăng đường huyết sau ăn. Bên cạnh đó, dầu chiên nhiều lần chứa acrolein là chất có khả năng gây tổn thương thành mạch máu, về lâu dài làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.

Bánh mì trắng

Bánh mì trắng được làm từ bột mì tinh luyện, gần như không còn chất xơ và các vi chất quan trọng. Khi vào cơ thể, loại tinh bột này được tiêu hóa rất nhanh và chuyển hóa thành glucose, khiến đường huyết tăng mạnh rồi giảm nhanh sau đó.

Hệ quả là người ăn dễ cảm thấy đói sớm, mệt mỏi, uể oải và thèm ăn vặt chỉ sau 1-2 giờ. Nếu bánh mì trắng được ăn riêng, không kết hợp với protein (trứng, thịt nạc) hoặc chất xơ (rau, hạt), tác động tiêu cực đến đường huyết càng rõ rệt.

Ảnh minh họa/ Internet

Sữa có đường hoặc hương vị

Các loại sữa pha sẵn có đường, hương vị như chocolate, dâu, vani… thường chứa lượng đường cao hơn nhiều so với sữa tươi không đường. Uống vào buổi sáng, nhất là khi không ăn kèm thực phẩm giàu chất xơ hoặc protein, có thể khiến đường huyết tăng đột ngột.

Ngoài ra, sữa có đường còn dễ khiến cảm giác đói quay lại sớm, làm gián đoạn sự ổn định năng lượng trong buổi sáng.

Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, bạn nên ưu tiên thực phẩm ít chế biến, giàu chất xơ và protein như trứng, sữa không đường, yến mạch nguyên hạt, rau xanh và trái cây nguyên quả.

Một bữa sáng đơn giản gồm trứng, yến mạch nguyên hạt, rau củ hoặc một ly nước ấm lại giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, đường huyết tăng chậm, cơ thể đủ năng lượng và tinh thần tỉnh táo.

Mùa đông khiến việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn. Tuy nhiên, chỉ cần chọn đúng bữa sáng, người bệnh hoàn toàn có thể bắt đầu ngày mới bình an, giữ đường huyết ổn định và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.