Không quân Ukraine cho biết một khẩu đội phòng không Patriot - đơn vị từng lần đầu tiên bắn hạ tên lửa siêu vượt âm Kinzhal của Nga vào năm 2023 - đã tiêu diệt hơn 140 tên lửa đạn đạo và gần 250 mục tiêu trên không kể từ khi được đưa vào trực chiến. Thành tích này khẳng định Patriot đã trở thành trụ cột phòng thủ then chốt của Ukraine trước các loại vũ khí tấn công tốc độ cao của Nga.
Ngày 28/1/2026, Không quân Ukraine thông báo Lữ đoàn Tên lửa Phòng không số 6 “Kyivska”, đơn vị lập chiến công đầu tiên trước Kinzhal vào tháng 5/2023, tiếp tục duy trì hiệu quả cao trong các đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào đô thị và cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Trong bối cảnh Nga thường xuyên tiến hành các cuộc tấn công dày đặc, đa hướng bằng tên lửa đạn đạo, hành trình và UAV, số lượng hạn chế các hệ thống phòng không tầm cao như Patriot phải gánh vai trò đặc biệt quan trọng.
Hiệu quả của Patriot trước hết đến từ kiến trúc tác chiến của hệ thống. Patriot kết hợp radar AN/MPQ-65, sở chỉ huy AN/MSQ-132 và các bệ phóng M903 có thể bố trí phân tán, cho phép phát hiện sớm, theo dõi chính xác và đánh chặn nhanh các mục tiêu tốc độ cao, đồng thời giảm nguy cơ bị vô hiệu hóa chỉ với một đòn tập kích.
Các chế độ tác chiến tự động và bán tự động đặc biệt hữu ích khi thời gian cảnh báo chỉ tính bằng vài chục giây - yếu tố mang tính quyết định trong đánh chặn tên lửa đạn đạo.
Một yếu tố quan trọng khác là cách sử dụng đạn đánh chặn. Ukraine thường dùng PAC-2 để đối phó với máy bay và tên lửa hành trình, trong khi dành PAC-3 cho các mục tiêu đạn đạo và bán đạn đạo như Iskander-M, tên lửa S-300 cải biên và Kinzhal.
PAC-3 có kích thước nhỏ hơn, cho phép mỗi bệ phóng mang nhiều đạn hơn, giúp tăng mật độ hỏa lực và khả năng đối phó các đòn tập kích ồ ạt. Việc phân bổ đúng loại đạn cho từng mối đe dọa giúp nâng cao hiệu quả đánh chặn và tiết kiệm nguồn lực.
Bên cạnh công nghệ, trình độ và kinh nghiệm của kíp chiến đấu đóng vai trò then chốt. Các đơn vị phòng không Ukraine đã nhanh chóng chuyển đổi từ hệ thống thời Liên Xô sang Patriot sau huấn luyện ở nước ngoài và trực tiếp tham chiến trong môi trường áp lực cao. Việc thường xuyên đối mặt với các đợt tập kích lớn, đặc biệt quanh Kyiv, giúp kíp chiến đấu hoàn thiện quy trình ưu tiên mục tiêu và phân bổ hỏa lực.
Tuy nhiên, hiệu quả của Patriot phụ thuộc lớn vào nguồn cung tên lửa đánh chặn từ phương Tây. Số lượng khẩu đội hạn chế, chi phí đạn cao và Nga liên tục điều chỉnh chiến thuật khiến việc duy trì tiếp tế ổn định trở thành yếu tố quyết định. Trong bối cảnh đó, Patriot vẫn giữ vai trò “lá chắn cuối cùng”, bảo vệ các khu vực trọng yếu nhất của Ukraine trước những đòn tấn công nguy hiểm nhất.
Patriot được coi là “tuyến phòng thủ cuối cùng” của Ukraine vì là một trong số ít hệ thống có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo và bán đạn đạo tốc độ cao như Iskander-M và Kinzhal. Trong khi NASAMS hay IRIS-T chủ yếu đối phó mục tiêu bay thấp, Patriot được ưu tiên bảo vệ thủ đô, đô thị lớn và hạ tầng chiến lược, do số lượng khẩu đội ít và chi phí đạn PAC-3 rất cao.
