Theo AP, tuần trước, người dân tại Tehran, Iran, đã than phiền về hiện tượng cay mắt và khó thở khi "mưa đen" trút xuống sau khi một số kho chứa dầu nhiên liệu và nhà máy lọc dầu bị tấn công.

Những cột khói đen cũng xuất hiện ở nhiều khu vực khác trong suốt hai tuần chiến sự, khi Iran đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel bằng cách phóng máy bay không người lái và tên lửa vào các cơ sở dầu khí của các nước láng giềng vùng Vịnh Ba Tư.

Những giọt nước mưa chuyển màu đen do lẫn dầu trút xuống Iran sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của nước này khiến giới chức y tế quốc tế cảnh báo về những rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia cho biết, mưa có thể rửa trôi các hóa chất độc hại khỏi bầu khí quyển trong thời gian tương đối ngắn, nhưng những người tiếp xúc với "mưa đen" cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh các rủi ro sức khỏe ngắn hạn và dài hạn.

"Mưa đen" là gì?

"Mưa đen" xảy ra khi muội than, tro, dầu mỏ hoặc bụi độc hại kết hợp với các giọt nước trong khí quyển, sau đó rơi xuống mặt đất. Hiện tượng này thường xuất hiện sau các vụ cháy nhà máy lọc dầu hoặc mỏ dầu, và cũng có thể do cháy rừng, phun trào núi lửa hoặc ô nhiễm công nghiệp gây ra.

Tại Iran, các chuyên gia cho biết muội than siêu nhỏ hình thành khi các hydrocarbon trong dầu nhiên liệu bị đốt cháy không hoàn toàn.

Việc đốt dầu cũng tạo ra các hợp chất gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), cùng các khí độc như sulfur dioxide và nitrogen oxides, vốn là nguyên nhân gây ra mưa axit, theo giáo sư Peter Adams, chuyên ngành kỹ thuật dân dụng và môi trường tại Đại học Carnegie Mellon.

"Mưa đen" nguy hiểm sao?

Muội than siêu nhỏ, với kích thước chỉ bằng 1/40 sợi tóc người, có thể xâm nhập sâu vào phổi và đi vào máu, gây ra các vấn đề về hô hấp và tim mạch, thậm chí dẫn đến tử vong sớm, các chuyên gia cảnh báo. Tiếp xúc với PAHs còn làm tăng nguy cơ ung thư.

Tại Iran, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các quan chức y tế và môi trường của nước này đã khuyến cáo người dân nên ở trong nhà và đeo khẩu trang. Họ cảnh báo lượng mưa này có tính axit cao, có thể gây bỏng da và tổn thương phổi.

“Chúng ta chắc chắn có thể dự báo các tác động sức khỏe cấp tính từ một sự kiện như thế này”, giáo sư V. Faye McNeill, chuyên ngành kỹ thuật hóa học tại Đại học Columbia, chuyên gia về hóa học khí quyển, nhận định.

Ngay cả các đợt ô nhiễm không khí thông thường cũng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe và làm tăng số ca nhập viện, đặc biệt ở người già, trẻ em và những người có bệnh nền. “Nhưng đây là mức độ nghiêm trọng hơn, nên rất có thể hiện tại đã có các vấn đề sức khỏe phát sinh vì nó”, giáo sư V. Faye McNeill nhấn mạnh.

Một số người dân Iran lo ngại mưa ô nhiễm, vốn còn chứa kim loại nặng, có thể làm ô nhiễm các hồ chứa nước uống và nguồn nước mặt.

Các chất độc hại tồn tại trong khí quyển bao lâu?

Thông thường, các bồn chứa nhiên liệu chỉ cháy trong vài giờ. Tuy nhiên, như từng xảy ra ở Kuwait trong Chiến tranh vùng Vịnh cách đây 25 năm, các mỏ dầu có thể cháy suốt nhiều tháng, theo giáo sư Peter Adams.

Với các đám cháy kết thúc nhanh hơn, phần lớn muội than và hóa chất sẽ bị gió cuốn đi và rửa trôi khỏi khí quyển trong khoảng 3 đến 7 ngày.

“Vì vậy, nếu không có thêm sự cố nào, ít nhất những gì còn lại trong khí quyển cũng sẽ biến mất, dù các rủi ro sức khỏe lâu dài vẫn còn", giáo sư Adams nói tiếp.

“Nhưng chúng ta không biết điều gì sẽ xảy ra với các cuộc tấn công trong tương lai, liệu các bồn chứa khác hoặc các mỏ dầu khác có bị tấn công hay không. Tôi ít khi lo ngại về các vấn đề lâu dài hoặc trên diện rộng, nhưng đây thực sự là thảm họa đối với những người sống gần khu vực bị ảnh hưởng”, giáo sư Adams chia sẻ.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Nguy cơ từ "mưa đen" do xung đột Mỹ-Israel và Iran