Kính thiên văn phát hiện tín hiệu 'laser vũ trụ' phá kỷ lục

Kính thiên văn vô tuyến MeerKAT ở Nam Phi phát hiện tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từ trước đến nay, đến từ thiên hà cách Trái đất hơn 8 tỷ năm ánh sáng.

Phát hiện mới hé lộ một hệ thiên hà khi vũ trụ còn chưa bằng 1/2 tuổi hiện nay và mở thêm hướng nghiên cứu cho giới khoa học về giai đoạn sơ khai của sự tiến hóa thiên hà.

Kính thiên văn vô tuyến MeerKAT ở Nam Phi phát hiện tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từng được ghi nhận, có nguồn gốc từ một thiên hà đang sáp nhập dữ dội cách Trái đất hơn 8 tỷ năm ánh sáng.

Tín hiệu trên là một dạng “laser vũ trụ” tự nhiên, sáng hơn hàng triệu lần so với các thiên hà điển hình và cung cấp cái nhìn trực tiếp về các điều kiện trong vũ trụ sơ khai.

hang-4.png
Kính thiên văn vô tuyến MeerKAT. Ảnh: SKA South Africa.

Nhóm nghiên cứu chỉ mất khoảng 5 giờ quan sát để phát hiện “laser vũ trụ” - tín hiệu yếu và xa vốn thường đòi hỏi thời gian theo dõi lâu hơn rất nhiều. MeerKAT tạo nên bước đột phá này nhờ sự kết hợp giữa độ nhạy cao và dải tần rộng với hiện tượng thấu kính hấp dẫn.

Độ nhạy vượt trội và dải tần rộng của MeerKAT đã cho phép các nhà thiên văn học phát hiện ra megamaser hydroxyl và sự hấp thụ hydro trung tính chỉ trong một lần quan sát. Một thiên hà ở phía trước vô tình khuếch đại tín hiệu từ thiên hà rất xa phía sau như một “kính thiên văn tự nhiên” giúp các nhà thiên văn học phát hiện tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từ trước đến nay.

Theo các chuyên gia, tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từng được ghi nhận phát ra ở bước sóng vô tuyến. Nó được hình thành khi các phân tử hydroxyl trong những thiên hà giàu chất khí va chạm và khuếch đại bức xạ vô tuyến. Hệ thiên hà mang tên HATLAS J142935.3-002836 không chỉ xa nhất mà còn sáng nhất trong số các hệ cùng loại từng được biết đến, đến mức được xếp vào nhóm “gigamaser” thay vì “megamaser”.

Mời độc giả xem video: Hiện tượng "siêu trăng máu" xuất hiện khiến nhiều người trên thế giới háo hức.

'Bướm vũ trụ' lọt ống kính thiên văn, đẹp mê mẩn

Kính thiên văn Gemini South ở Chile đã chụp được bức ảnh một “con bướm vũ trụ” tuyệt đẹp. Đó là một tinh vân lưỡng cực cách Trái đất hơn 2.000 năm ánh sáng.

anhhh-1.jpg
Bức ảnh “con bướm vũ trụ” tuyệt đẹp được kính thiên văn Gemini South chụp vào tháng trước. Hình ảnh tinh vân hình con bướm còn được gọi là NGC 6302, Bug Nebula hay Caldwell 69. Ảnh: International Gemini Observatory / NOIRLab / NSF / AURA / J. Miller & M. Rodriguez, International Gemini Observatory & NSF’s NOIRLab / T.A. Rector, University of Alaska Anchorage & NSF’s NOIRLab / M. Zamani, NSF’s NOIRLab.
anhhh-2.jpg
Theo các nhà thiên văn học, hình ảnh tinh vân hình con bướm hiện lên duyên dáng và hùng vĩ. NGC 6302 là một tinh vân nằm cách Trái đất 2.417 năm ánh sáng trong chòm sao Thiên Yết. Ảnh: ESA/Webb, NASA & CSA, M. Matsuura, J. Kastner, K. Noll, ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), N. Hirano, J. Kastner, M. Zamani (ESA/Webb).

Sắp nhìn được 2 cực Mặt trời trực tiếp nhờ kính thiên văn mới

Theo kế hoạch, sứ mệnh Kính thiên văn quỹ đạo cực Mặt trời (SPO) phóng vào tháng 1/2029. Nhờ đó, nhân loại sẽ lần đầu có góc nhìn trực tiếp 2 cực Mặt trời.

mattt-1.jpg
Phần lớn hình ảnh hiện nay của Mặt trời đều được chụp từ mặt phẳng hoàng đạo - khu vực Trái đất và các hành tinh chuyển động - nên tầm quan sát bị giới hạn, đặc biệt ở vùng cực. Ảnh: Sciencedaily.
mattt-2.jpg
Tuy nhiên, 2 cực này lại đóng vai trò then chốt trong việc hình thành chu kỳ từ trường 11 năm và cung cấp năng lượng cho gió Mặt trời. Dữ liệu trước đây từ tàu Ulysses từng hé lộ rằng gió Mặt Trời nhanh xuất phát chủ yếu từ các “lỗ vành nhật hoa” gần cực. Ảnh: ESA/ATG medialab; Parker Solar Probe: NASA/Johns Hopkins APL.

Đọc nhiều nhất

Tin mới