Kích hoạt thành công hai mã gen di truyền tồn tại cùng lúc

Phương pháp này có thể giúp việc thiết kế tế bào và tạo ra các protein mới trở nên dễ dàng hơn, mà không cần phải viết lại toàn bộ bộ gene của sinh vật.

Mã di truyền có thể được xem như “ngôn ngữ” mà mọi tế bào sống sử dụng để biến thông tin lưu trong DNA thành protein. DNA được tạo thành từ các nucleotide, còn protein lại được xây dựng từ các axit amin. Tế bào phải “dịch” thông tin DNA theo một quy tắc nhất định để biết axit amin nào cần được đưa vào vị trí nào trong protein.

Điều đáng chú ý là phần lớn sự sống trên Trái Đất sử dụng gần như cùng một mã di truyền.

gettyimages-2080373895-1536x864.jpg
RNA vận chuyển (tRNA) là chìa khóa của mã di truyền, liên kết các trình tự bazơ cụ thể với các axit amin cụ thể.

Chính sự phổ biến đó cũng khiến mã di truyền rất khó thay đổi. Hàng nghìn gene trong một tế bào đều phụ thuộc vào cùng một hệ thống để tạo protein. Nếu thay đổi một “mã lệnh” nào đó có thể ảnh hưởng đến hàng loạt protein và khiến tế bào không thể hoạt động bình thường.

Các nhà khoa học đã tìm cách “viết lại” mã di truyền nhằm đưa thêm các axit amin nhân tạo vào protein, từ đó tạo ra những loại protein có tính chất mà tự nhiên không có.

Tuy nhiên, khi thay đổi mã di truyền, các gene hiện có cũng phải được điều chỉnh để tránh việc hệ thống mới đọc nhầm những thông tin vốn đang được sử dụng trong tế bào. Trong một số thí nghiệm trước đây, các nhà nghiên cứu phải chỉnh sửa gần như từng gene một trong toàn bộ bộ gene của vi khuẩn.

Công trình nghiên cứu mới công bố trên Nature do nhà sinh học tổng hợp George Church dẫn đầu cho thấy, thay vì cố gắng thay đổi mã di truyền vốn đang được toàn bộ tế bào sử dụng, các nhà khoa học xây dựng một hệ thống mã di truyền thứ hai có thể hoạt động song song với hệ thống tự nhiên.

41586-2026-10949-fig2-html.jpg
Quá trình aminoacyl hóa bằng tSCAN, thêm các đoạn mã gen nhân tạo.

Nhờ cách này, những thay đổi phục vụ sinh học tổng hợp có thể được thực hiện mà không cần sửa đổi toàn bộ hệ thống gene tự nhiên.

Về lý thuyết, chúng ta có thể tạo ra hai nhóm RNA vận chuyển. Một nhóm chỉ có thể tương tác với ribosome bình thường, trong khi nhóm kia chỉ có thể tương tác với một nhóm ribosome riêng biệt được thiết kế để sử dụng RNA đã được sửa đổi.

Các nhà nghiên cứu đã thiết kế một mã di truyền riêng biệt và sử dụng các RNA vận chuyển thay thế để thực hiện. Sau đó, họ thiết kế một RNA thông tin có thể được dịch mã bởi cả hai mã di truyền, nhưng sẽ tạo ra các protein khác nhau tùy thuộc vào mã nào đang được sử dụng. Tiếp theo, họ kết hợp cả hai nhóm RNA vận chuyển, cả hai nhóm ribosome và tất cả các hóa chất cần thiết để quá trình dịch mã diễn ra.

chatgpt-image-09-34-03-28-thg-8-2026.png
Hai mã di truyền cùng tồn tại song song nhưng chỉ có mã nhân tạo được kích hoạt.

Hai loại protein khác nhau đã được tạo ra. Vì vậy, cả hai nhóm ribosome đều bám vào RNA thông tin nhưng sử dụng các nhóm RNA vận chuyển khác nhau để tạo ra protein từ RNA thông tin. Và vì hai nhóm này thực thi các mã di truyền khác nhau, nên hai nhóm ribosome đã tạo ra các protein khác nhau.

Tuy nhiên, việc đưa một hệ thống mã di truyền thứ hai vào tế bào có thể tạo ra những tương tác ngoài dự đoán với hệ thống tự nhiên.

Nếu tiếp tục được hoàn thiện, đây có thể trở thành một công cụ mạnh cho sinh học tổng hợp, cho phép con người thiết kế tế bào và protein theo những cách mà tự nhiên chưa từng sử dụng.

Lồng gene virus vào trong vi khuẩn để tiêu diệt ung thư | Báo Người Lao Động

Giải mã 'công tắc' kích hoạt di truyền ẩn bên trong DNA

Dưới sự hỗ trợ của AI, nghiên cứu hé lộ danh tính của "tác nhân khởi phát" và mở ra những dự đoán mới về các đột biến DNA gây bệnh.

Sự tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh phụ thuộc vào việc hàng chục nghìn gen được kích hoạt đúng thời điểm và đúng vị trí. Các vùng cụ thể của DNA giúp điều phối quá trình này, hướng dẫn sản xuất các enzyme, hormone, protein và các phân tử khác mà tế bào cần để hoạt động bình thường.

Khi quá trình kích hoạt gen diễn ra sai lệch, tế bào có thể hoạt động không đúng cách và góp phần gây ra các bệnh, bao gồm cả ung thư.

Vi khuẩn probiotic được biến đổi gen để điều trị bệnh tiểu đường

Trong nghiên cứu được công bố trên Nature, các nhà khoa học đã tạo ra một loại probiotic biến đổi gene hoạt động như một hệ thống “cảm nhận và phản ứng” với đường glucose trong cơ thể.

Thay vì giải phóng thuốc theo liều cố định, những vi khuẩn này chỉ kích hoạt quá trình sản xuất chất điều trị khi phát hiện glucose tăng cao.

773034388-2460589031018506-7681077245908468168-n.jpg
Vi khuẩn probiotic biến đổi gene có thể tự điều chỉnh để hạ đường huyết.

Công nghệ chỉnh sửa gene: Chiếc 'kéo phân tử' thay đổi tương lai y học

Từ việc chữa bệnh di truyền đến tạo ra giống cây trồng mới, công nghệ chỉnh sửa gene đang làm thay đổi cách con người can thiệp vào sự sống.

Mỗi tế bào trong cơ thể con người đều chứa một "bản hướng dẫn" khổng lồ mang tên ADN, nơi lưu giữ hàng chục nghìn gene quyết định đặc điểm và hoạt động của cơ thể. Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học chỉ có thể đọc và phân tích bộ gene này. Ngày nay, họ đã tiến thêm một bước quan trọng: có thể chỉnh sửa chính những đoạn mã di truyền đó với độ chính xác ngày càng cao.

Đọc nhiều nhất

Tin mới