Hoạt động đấu thầu, mua sắm công và đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước luôn đòi hỏi sự minh bạch, tính cạnh tranh và đặc biệt là hiệu quả kinh tế. Tinh thần thượng tôn pháp luật này đã được thể chế hóa rất rõ nét tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC. Thế nhưng, qua lăng kính phân tích dữ liệu đấu thầu thực tế, nhiều gói thầu áp dụng hình thức "chỉ định thầu rút gọn" lại trúng sát giá, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước nằm ở mức 0 tròn trĩnh, dấy lên những băn khoăn về tính hiệu quả.

Chỉ định thầu tiền tỷ, tiết kiệm ngân sách "0 đồng"

Theo hồ sơ trích xuất từ mạng đấu thầu quốc gia và các quyết định phê duyệt, ngày 10/03/2026, Chủ tịch UBND xã Quảng Khê - Mai Văn Tùng đã ký Quyết định số 281/QĐ-UBND về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình: Nâng cấp, sửa chữa cục bộ đường từ cổng trời xã Đắk Plao hướng đi xã Đắk R'Măng.

Tiếp đó, đến ngày 18/03/2026, Quyết định số 301/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND xã Quảng Khê ký đã chính thức phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho công trình này. Dữ liệu thể hiện, gói thầu "Thi công xây dựng công trình" có giá trị dự toán là 1.681.358.000 đồng. Nguồn vốn thực hiện được trích từ Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững. Hình thức lựa chọn nhà thầu được chính quyền cấp xã áp dụng là "Chỉ định thầu rút gọn".

Chỉ ít ngày sau, vào ngày 27/03/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Quảng Khê đã ký Quyết định số 32/QĐ-KT về việc chỉ định thầu rút gọn đơn vị thi công. Danh tính đơn vị được giao thực hiện dự án là Liên danh Công ty TNHH Quang Dung Đắk Nông và Công ty TNHH Hưng Sơn Phát.

Điều đáng chú ý trong Quyết định số 32/QĐ-KT chính là giá trị trúng chỉ định thầu được phê duyệt là 1.681.358.000 đồng. Đối chiếu với giá gói thầu ban đầu tại Quyết định 301/QĐ-UBND, mức giá trúng thầu khớp tuyệt đối đến từng đơn vị. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu xây lắp trị giá hơn 1,6 tỷ đồng này là 0 đồng (tương đương mức tiết kiệm 0%). Thời gian thực hiện hợp đồng là 90 ngày theo hình thức hợp đồng trọn gói.

Việc một dự án hạ tầng sử dụng nguồn vốn từ Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững – dòng vốn mang ý nghĩa nhân văn, đòi hỏi từng đồng phải được chắt chiu – lại được chỉ định thầu với tỷ lệ tiết kiệm bằng 0 đang đặt dấu hỏi về tính tối ưu hóa ngân sách.

Hồ sơ năng lực nhà thầu

Đi sâu bóc tách hồ sơ năng lực của Liên danh trúng thầu thông qua dữ liệu mạng đấu thầu quốc gia, có thể thấy những con số đáng phân tích về năng lực triển khai thực tế. Công ty TNHH Quang Dung Đắk Nông (Mã số thuế: 6400320069) được thành lập từ tháng 01/2015, có trụ sở tại Thôn 9, xã Quảng Hòa, tỉnh Lâm Đồng. Đáng chú ý, pháp nhân đăng ký lĩnh vực kinh doanh chính là xây lắp nhưng hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận quy mô nhân sự cơ hữu chỉ có 4 nhân viên.

Việc một doanh nghiệp có số lượng nhân sự khiêm tốn (4 người) lại được chỉ định thầu thi công một dự án giao thông trị giá hơn 1,6 tỷ đồng, với yêu cầu hoàn thành trong thời gian ngắn (90 ngày) đặt ra bài toán khó về năng lực huy động nhân công, thiết bị. Để đáp ứng khối lượng công việc, nhà thầu buộc phải dựa vào lực lượng lao động thời vụ hoặc phân bổ lại cho các thầu phụ. Điều này đòi hỏi Chủ đầu tư là UBND xã Quảng Khê phải có năng lực giám sát cực kỳ gắt gao nhằm đảm bảo chất lượng công trình và an toàn lao động.

Bên cạnh đó, lịch sử tham gia đấu thầu cho thấy Công ty TNHH Quang Dung Đắk Nông thường xuyên trúng thầu với phương thức liên danh. Dữ liệu thể hiện doanh nghiệp này từng liên danh với Công ty TNHH Ngọc Trường Đạt (tham gia 6 gói thầu, trúng 4 gói), Công ty TNHH Ứng dụng công nghệ Bảo Hoàng Telecom, Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Thiên Vương… Tại dự án đường xã Quảng Khê lần này, nhà thầu tiếp tục liên danh cùng Công ty TNHH Hưng Sơn Phát để nhận chỉ định thầu.

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và mới đây nhất là các quy định sửa đổi, bổ sung luôn đề cao nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Dù điều 23 của Luật cho phép áp dụng chỉ định thầu rút gọn, nhưng việc giao một dự án tiền tỷ cho một doanh nghiệp có quy mô nhân sự rất nhỏ, với giá trúng thầu không giảm đồng nào so với dự toán là một khía cạnh cần được các cơ quan thanh tra, kiểm toán lưu tâm đánh giá năng lực thẩm định của Chủ đầu tư”.

Bổ sung thêm góc nhìn chuyên môn, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt phân tích: “Đặc biệt, từ ngày 01/07/2025, khi tổ chức bộ máy chính quyền địa phương tinh gọn chỉ còn 2 cấp (tỉnh và xã), quyền tự chủ và ngân sách được giao trực tiếp cho cấp xã quản lý. Trách nhiệm giám sát toàn diện của UBND xã Quảng Khê hiện rất nặng nề. Một gói thầu tiết kiệm 0 đồng có thể không sai quy trình bước đầu, nhưng việc chọn một nhà thầu năng lực mỏng đòi hỏi cơ quan phê duyệt phải có các biên bản thương thảo hợp đồng cực kỳ chặt chẽ để minh chứng đây là phương án tốt nhất”.

Báo Tri Thức và Cuộc Sống với tinh thần thượng tôn pháp luật, phản ánh khách quan thông tin kinh tế - xã hội, không nhằm mục đích kết luận sai phạm thay cơ quan chức năng. Việc phân tích số liệu đấu thầu chỉ nhằm cung cấp thông tin đa chiều, thúc đẩy môi trường đấu thầu minh bạch. Dư luận và người dân địa phương kỳ vọng các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên sẽ có những bước rà soát, kiểm tra chất lượng thi công thực tế tại công trình đường từ cổng trời xã Đắk Plao hướng đi xã Đắk R'Măng để khẳng định niềm tin của nhân dân vào việc sử dụng dòng vốn Giảm nghèo bền vững.