Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Những giải pháp đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống” vừa được tổ chức trọng thể nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 – 3/2/2026).

Hội thảo do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Tạp chí Cộng sản, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) và Hội đồng Lý luận Trung ương đồng tổ chức.

Mốc son mới trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại Hội thảo nhấn mạnh, với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển", Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã diễn ra thành công rất tốt đẹp, đánh dấu một mốc son mới trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.

Đại hội XIV đã thông qua các văn kiện chính trị quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước. Văn kiện Đại hội không chỉ là kết tinh trí tuệ mà còn là sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân, là ngọn đuốc soi đường cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong chặng đường phát triển mới; đánh dấu sự khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, Văn kiện Đại hội XIV thực sự là kết tinh trí tuệ, ý chí, tư duy đổi mới, khát vọng vươn lên và quyết tâm lớn lao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong việc xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Theo GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, thành công của Đại hội XIV được đánh giá trên nhiều phương diện, trong đó có công tác xây dựng văn kiện với nhiều nội dung mới: mới từ cấu trúc, cách tổ chức báo cáo chính trị gắn với chương trình hành động; từ quan điểm, tư tưởng, tư duy, tầm nhìn chiến lược và những quyết sách quan trọng và cách cụ thể hóa trong thực tiễn cuộc sống; thể hiện ở việc triển khai các giải pháp mang tính hành động rất cao.

Đưa tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV vào thực tiễn cuộc sống là trách nhiệm chính trị, mệnh lệnh công tác

PGS.TS Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, đưa tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV vào thực tiễn cuộc sống là trách nhiệm chính trị, là mệnh lệnh công tác, là thước đo và minh chứng sinh động, thiết thực nhất đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đồng thời là yêu cầu khách quan của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước.

Theo PGS.TS Dương Trung Ý, Văn kiện Đại hội chỉ có giá trị và thực sự "sống" khi được thể chế hóa thành các chính sách đúng, tổ chức thực hiện hiệu quả, tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, trên các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước, thể hiện ở sự chuyển động mạnh mẽ của thực tiễn, ở sự phát triển về đời sống vật chất, tinh thần và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.

PGS,TS Dương Trung Ý nhấn mạnh một số nội dung. Cụ thể, tinh thần đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ và hiệu quả. Đại hội XIV đặt ra yêu cầu đổi mới không chỉ ở tầm chủ trương, quan điểm mà sâu xa hơn là đổi mới tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản lý và cách thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống chính trị. Trọng tâm là chuyển từ tư duy hành chính, mệnh lệnh sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Văn kiện Đại hội đã thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ tư duy của Đảng về phát triển, trong đó xác định: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm; thể chế hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng; phát triển xanh, bền vững, hiệu quả, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu bắt buộc; hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng suất lao động là thước đo chất lượng tăng trưởng.

Thứ hai, tinh thần lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Đại hội XIV coi đây là nguyên tắc xuyên suốt trong toàn bộ quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối phát triển đất nước. Mọi chủ trương, chính sách không chỉ được xem xét ở góc độ tăng trưởng kinh tế hay hiệu quả trước mắt, mà trước hết phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm công bằng, tiến bộ và "không để ai bị bỏ lại phía sau". Lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất là bước chuyển lớn trong nhận thức và định hướng phát triển của Đảng. Đặt hạnh phúc, chất lượng sống và sự phát triển toàn diện của nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi quyết sách; đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, độc lập, chủ quyền, tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Thứ ba, tinh thần tự lực, tự cường, tự tin và tự hào dân tộc, nền tảng sức mạnh của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh mới. Qua từng chặng đường lịch sử, Việt Nam luôn phải đối mặt với những thế lực lớn mạnh hơn gấp nhiều lần, những biến động địa - chính trị phức tạp, những thử thách nội tại của quá trình phát triển. Điều kỳ diệu là dân tộc Việt Nam không chỉ đứng vững mà còn trưởng thành mạnh mẽ qua mỗi thử thách. Cội nguồn của sức sống mãnh liệt ấy chính là tinh thần tự lực, tự cường, được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử, là niềm tự tin vào bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc và là lòng tự hào dân tộc của mỗi người dân Việt Nam.

Thứ tư, tinh thần “tự chủ chiến lược” - bước phát triển mới trong tư duy lý luận và tầm nhìn kiến tạo quốc gia của Đảng. Quan điểm về “tự chủ chiến lược” chính sự là kế thừa và phát triển mạch nguồn tư tưởng xuyên suốt của Đảng về độc lập dân tộc, quyền tự quyết và ý chí tự lực, tự cường, được hun đúc từ truyền thống dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm của dân tộc trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện sự chủ động lựa chọn mô hình, con đường phát triển, định vị quốc gia trong cấu trúc khu vực và toàn cầu, khẳng định bản lĩnh và sức mạnh của Việt Nam trước mọi biến động của thời đại.

Thứ năm, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trọng tâm của tinh thần này là đề cao bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của cán bộ, nhất là người đứng đầu, khuyến khích chủ động đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám hành động vì lợi ích chung, đồng thời khắc phục triệt để tâm lý sợ sai, né tránh, bệnh sợ và đùn đẩy trách nhiệm. Đại hội XIV khẳng định rõ, giá trị của nghị quyết không nằm ở câu chữ hay khẩu hiệu, mà được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể trong thực tiễn; bằng những sản phẩm đo đếm được, hiệu quả nhìn thấy rõ và mức độ hài lòng ngày càng cao của nhân dân.

Thứ sáu, tinh thần hành động quyết liệt, nói ít, làm nhiều và làm đến nơi, đến chốn, làm đến cùng. Các văn kiện Đại hội XIV của Đảng còn thể hiện nhiều nội dung tinh thần mới, quan trọng khác trên các lĩnh vực, trong đó có tinh thần mới trong khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, coi đây như một giá trị cốt lõi, xuyên suốt toàn bộ đường lối phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Cần có giải pháp thể chế

GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, việc đưa Chương trình hành động của Đại hội vào thực tiễn không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan thực thi mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động nghiên cứu lý luận và khoa học xã hội. Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc giải thích chủ trương mà cần đi sâu làm rõ những điều kiện tổ chức thực hiện, những điểm nghẽn thể chế, những rủi ro chính sách và những cơ chế bảo đảm để các quyết sách lớn thực sự phát huy hiệu quả trong đời sống xã hội.

Theo GS, TS Lê Văn Lợi, Đại hội XIV của Đảng cũng đề cao công tác tổ chức thực hiện, coi phản hồi đánh giá của nhân dân và kết quả thực tiễn là căn cứ hoàn thiện chính sách. Đây là biểu hiện rõ nét của tư duy quản trị quốc gia hiện đại: Lấy hiệu quả, chất lượng và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo.

Một trọng tâm xuyên suốt của Đại hội XIV là hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Thể chế vừa là điểm nghẽn lớn, nhưng đồng thời cũng là khâu đột phá quan trọng. Điều đó đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới phương thức quản trị, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, tinh giản thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông hệ thống dữ liệu lớn, nâng cao kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình.

Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu xây dựng kỷ luật phát triển và kỷ cương thực thi; nơi quyền lực phải được kiểm soát, mọi trách nhiệm phải được chính định. Không thể chấp nhận tình trạng “nói nhiều làm ít”, chủ trương đúng nhưng thực hiện chậm, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm niềm tin của nhân dân. Đồng thời, cần tạo dựng môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ những người dám nói, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

GS.TS. Phạm Văn Đức, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh rằng Đại hội XIV của Đảng đánh dấu bước đổi mới quan trọng khi ban hành Chương trình hành động ngay sau Nghị quyết, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn. Theo ông, mô hình phát triển quốc gia thực chất là mô hình phát triển xã hội ở tầm quốc gia, bao trùm các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và cần được xác lập với tầm nhìn dài hạn, lấy con người làm trung tâm. Để đưa mô hình này vào cuộc sống, cần tập trung vào ba trụ cột then chốt là phát triển con người, hoàn thiện thể chế và huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực.

PGS.TS Phạm Thị Thúy Nga, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, cho rằng hiệu quả của việc đưa Nghị quyết vào cuộc sống phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thể chế và tổ chức thực thi pháp luật. Bà nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy xây dựng pháp luật theo số lượng sang tư duy xây dựng pháp luật để vận hành, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.

Tại hội thảo, theo các đại biểu, để đưa tinh thần mới của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào thực tiễn cuộc sống cần cụ thể hóa quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ Đại hội thành chương trình hành động, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch ở từng ngành, cấp, địa phương với nguyên tắc thống nhất, đồng bộ, linh hoạt.

Đồng thời đổi mới tư duy phát triển và mô hình quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, kiến tạo, lấy nhân dân và doanh nghiệp làm trung tâm; hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn pháp luật, cơ chế, chính sách; xây dựng và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với cơ chế phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực chặt chẽ; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt đội ngũ cán bộ lãnh đạo; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, tháo gỡ nút thắt về thể chế, hạ tầng, an ninh mạng; lồng ghép yêu cầu quốc phòng, an ninh, đối ngoại vào chiến lược phát triển; (viii) củng cố nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nâng cao vai trò giám sát, phản biện xã hội; và xây dựng hệ thống kiểm soát quyền lực minh bạch, chặt chẽ, lấy kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng làm chuẩn mực hành vi thường xuyên.

Để đưa Chương trình hành động của Đại hội XIV vào thực tiễn cuộc sống, các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng cần có các giải pháp thể chế, cơ chế phối hợp để triển khai đồng bộ, tránh hình thức, cục bộ; tích hợp mục tiêu Đại hội vào hệ thống quản trị số để giám sát tiến độ, đo lường kết quả, nâng cao trách nhiệm giải trình; phát huy vai trò khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và đội ngũ trí thức; khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; gắn thực hiện Nghị quyết với lợi ích thiết thực của nhân dân, doanh nghiệp để tạo đồng thuận xã hội…

Thông qua việc nhấn mạnh rằng mọi giải pháp đều phải hướng tới lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân, phải được đo lường bằng sự hài lòng thực sự của nhân dân và doanh nghiệp, phải đảm bảo công khai minh bạch, lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp của nhân dân, đồng thời kiên quyết đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch, các tham luận tại hội thảo đã khẳng định rõ ràng rằng Nghị quyết Đại hội XIV là kết tinh trí tuệ, ý chí, khát vọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Sự tham gia nhiệt tình, trách nhiệm cao của các nhà khoa học, chuyên gia, lãnh đạo các cấp tại Hội thảo hôm nay chính là biểu hiện cụ thể, sinh động của tinh thần “ý Đảng - lòng dân” hòa quyện chặt chẽ, là nền tảng vững chắc để đưa Nghị quyết Đại hội nhanh chóng đi vào cuộc sống và tạo nên những chuyển biến thực chất.