Trong bối cảnh các tồn tại tín dụng có dấu hiệu lặp lại tại nhiều chi nhánh, một câu hỏi lớn được đặt ra: Dòng vốn của ABBank đang thực sự tập trung vào đâu? Liệu có tồn tại rủi ro liên quan đến nhóm doanh nghiệp “thân hữu” trong mạng lưới của cổ đông lớn, khi dòng tiền không chỉ chảy qua các khoản vay mà còn len lỏi qua các danh mục ủy thác và phải thu?

Cơ cấu cổ đông ABBank: Dấu ấn của tập đoàn đa ngành

Dựa trên danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên được cập nhật vào cuối năm 2025, cấu trúc sở hữu của ABBank hiện nay là sự kết hợp giữa các định chế tài chính quốc tế và pháp nhân trong nước. Trong đó, cổ đông ngoại Malayan Banking Berhad (Maybank) dẫn đầu với tỷ lệ 16,39%.

Tuy nhiên, đóng vai trò hạt nhân nội địa và có ảnh hưởng sâu rộng nhất chính là Tập đoàn Geleximco - Công ty CP, nắm giữ 12,78% vốn điều lệ.

Việc một tập đoàn đa ngành nắm giữ tỷ lệ vốn lớn tại ngân hàng thường dẫn đến những quan ngại về tính khách quan trong hoạt động cấp tín dụng. Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TPHCM) nhận định, sức mạnh của cổ đông lớn tại ngân hàng không chỉ nằm ở quyền biểu quyết, mà còn ở khả năng điều hướng dòng vốn chảy vào hệ sinh thái hạ tầng, bất động sản và năng lượng của chính họ thông qua các công cụ tài chính phức tạp.

Dựa trên báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của ABBank, mối quan hệ giữa ngân hàng này và Tập đoàn Geleximco không chỉ dừng lại ở vai trò cổ đông lớn mà còn đan xen chằng chịt qua các giao dịch tài chính, đầu tư và thuê mướn mặt bằng quy mô lớn.

Trước hết, về nền tảng sở hữu, Geleximco khẳng định vị thế là cổ đông tổ chức trong nước quyền lực nhất khi nắm giữ 132.264.340 cổ phiếu, tương ứng tỷ lệ 12,78% vốn điều lệ ABBank. Ở chiều ngược lại, ABBank cũng dành khoản ủy thác đầu tư 100 tỷ đồng rót trực tiếp vào Geleximco để cùng khai thác dự án Khu đô thị Lê Trọng Tấn (Hà Nội) với mức lãi suất ghi nhận từ 7,0% đến 8,6%/năm. Hay 200 tỷ đồng góp vốn cùng CTCP Tân Hoàng Cầu cho dự án tại số 36 Hoàng Cầu với mức lãi suất 10%/năm.

Đáng chú ý, sự gắn kết này còn thể hiện qua mạng lưới vận hành vật lý. Hội sở chính của ABBank hiện đặt tại "đại bản doanh" của đối tác là Tòa nhà Geleximco (36 Hoàng Cầu). Chỉ riêng trong năm 2025, ngân hàng đã chi 90,2 tỷ đồng tiền thuê văn phòng cho Geleximco (tăng đáng kể so với mức gần 78 tỷ đồng của năm 2024) và duy trì khoản đặt cọc thuê mặt bằng trị giá hơn 7,4 tỷ đồng.

Về dòng tiền gửi và thanh khoản, hệ sinh thái Geleximco duy trì sự luân chuyển vốn thường xuyên tại ABBank. Trong năm 2025, tổng số tiền gửi nhận vào từ tập đoàn này đạt hơn 355,1 tỷ đồng, trong khi các công ty liên quan của Geleximco đang duy trì số dư tiền gửi tại ngân hàng lên tới gần 290 tỷ đồng. Đổi lại, ABBank đã chi trả khoản lãi tiền gửi hơn 82,5 tỷ đồng cho nhóm khách hàng chiến lược này.

Tuy nhiên, một "nốt trầm" trong mối quan hệ tài chính này là khoản phải thu 35,8 tỷ đồng từ Geleximco liên quan đến hợp đồng bán cổ phiếu Chứng khoán An Bình (ABS). Dù là giao dịch với cổ đông lớn, nhưng tính đến cuối năm 2025, ABBank đã buộc phải thực hiện trích lập dự phòng 100% cho toàn bộ khoản phải thu này. Điều này cho thấy bên cạnh những lợi ích cộng hưởng, các giao dịch nội khối giữa ngân hàng và hệ sinh thái của cổ đông chi phối vẫn tiềm ẩn những rủi ro tài chính nhất định, buộc hệ thống phải dùng lợi nhuận để bao phủ các khoản nợ khó đòi.

Cân bằng giữa lợi ích hệ sinh thái và quản trị rủi ro

Mặc dù tỷ lệ nợ xấu trên sổ sách năm 2025 của ABBank được kéo giảm về mức 0,88%, song chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng lên mức 2.024 tỷ đồng phản ánh nỗ lực của ABBank trong việc củng cố "đệm" dự phòng để bao phủ các rủi ro tiềm ẩn từ danh mục tài sản, bao gồm cả các khoản cho vay, ủy thác và phải thu.

Dưới góc độ quản trị rủi ro tập trung, Luật sư Nguyễn Văn Lập lưu ý rằng, việc duy trì các danh mục tài chính có mối liên hệ với hệ sinh thái cổ đông lớn đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch và sự độc lập trong thẩm định.

"Những tồn tại được cơ quan thanh tra chỉ ra tại chi nhánh Bình Thuận và Bình Phước về quy trình thẩm định và giám sát vốn vay là những tín hiệu nhắc nhở về việc cần thiết phải kiện toàn bộ máy kiểm soát. Điều này nhằm đảm bảo rằng mọi dòng vốn, dù chảy qua kênh tín dụng truyền thống hay các công cụ ủy thác, đầu tư, đều được vận hành dựa trên các chuẩn mực an toàn hệ thống, hài hòa giữa lợi ích của cổ đông lớn với quyền lợi của người gửi tiền và sự ổn định chung của định chế tài chính", Luật sư Lập nhấn mạnh.