Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), chiều 4/11, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) nhấn mạnh, muốn đất nước phát triển, xã hội có kỷ cương, pháp luật phải được thượng tôn, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Tuy nhiên, xử phạt không chỉ nhằm răn đe mà còn phải góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, ngăn ngừa tái phạm. Xử phạt thế nào cho thấu tình, đạt lý để người làm sai phải chịu trách nhiệm nhưng vẫn có cơ hội khắc phục, sửa sai.

Cần một con đường để sửa sai, thay vì thấy “món nợ” không có cách nào trả được

Theo đại biểu, mấu chốt là làm sao để người vi phạm nhận ra lỗi lầm, tự giác chấp hành và không tái phạm. Giữ nghiêm kỷ cương, phép nước mà người dân vẫn yên tâm làm ăn, sinh sống.

Góp ý vào dự thảo, đại biểu Vũ Văn Tiến đề cập việc nâng mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân, tổ chức.

Khoản 1 Điều 24 Dự thảo đề xuất nâng mức trần phạt tiền cao nhất trong xử lý vi phạm hành chính từ 1 tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tức tăng 50% so với quy định hiện hành.

Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, với những hành vi cố tình vi phạm, thu lợi bất chính, gây hậu quả nghiêm trọng thì phải xử lý nghiêm, không để tiền phạt chỉ như “muỗi đốt voi” được. Tuy nhiên, cùng số tiền phạt, với các tập đoàn lớn thì chẳng thấm vào đâu, còn với người lao động, hộ kinh doanh nhỏ lại là cả một gánh nặng. Bởi họ phải chắt chiu từng đồng để mưu sinh, duy trì sản xuất, trả lương, trang trải cuộc sống.

Do đó, với những trường hợp có thể khắc phục, họ cần một con đường để sửa sai, thay vì thấy “món nợ” không có cách nào trả được.

Đại biểu đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ tác động của việc nâng mức phạt tiền tối đa, nhất là đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, bảo đảm mức phạt tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và có tính khả thi khi thi hành.

Đồng thời, cần rà soát các quy định tại Điều 65, Điều 66 và Điều 68 về hoãn, giảm, miễn và nộp tiền phạt nhiều lần. Đặc biệt, cần cân nhắc điều kiện phải nộp ít nhất 40% số tiền phạt trong lần đầu và thời hạn nộp tối đa 6 tháng, để người thực sự gặp khó khăn vẫn có khả năng chấp hành, nhưng không tạo kẽ hở cho người cố tình vi phạm lợi dụng.

Hoàn thiện cơ chế hoàn tiền cho người dân nếu xử phạt không chính xác

Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, cần hoàn thiện cơ chế bảo vệ, hoàn tiền cho người dân nếu quyết định xử phạt không chính xác.

Theo ông, xử phạt mới chỉ giải quyết phần ngọn, còn giải pháp từ gốc rễ là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, hoàn thiện hạ tầng và khắc phục những bất cập từ chính sách đến khâu tổ chức thực thi.

Người dân có trách nhiệm tuân thủ pháp luật, nhưng cơ quan quản lý cũng phải bảo đảm những quy định đặt ra gắn với đời sống, sinh hoạt, có tính khả thi và tạo điều kiện để người dân chấp hành.

Đại biểu dẫn thực tế, có những vi phạm xuất phát từ thói quen, sự chủ quan, nhưng cũng có những nguyên nhân khách quan cần được nhìn nhận thấu đáo.

“Có thời điểm, báo chí phản ánh, biển báo đặt ở những vị trí chẳng khác nào một cái “bẫy”, đánh đố người đi đường; việc tổ chức, phân luồng thiếu hợp lý khiến người tham gia giao thông lúng túng. Đèn tín hiệu đang bình thường đột nhiên nhảy từ xanh sang đỏ; đường sá xuống cấp, đầy “ổ gà, ổ voi”, người lái xe phải tránh né, khiến chệch làn, lệch hướng”, đại biểu nêu những bất cập và cho rằng, không chỉ gây khó khăn cho việc đi lại mà còn khiến người dân rơi vào tình huống vi phạm ngoài ý muốn.

Ông nhấn mạnh, vấn đề đặt ra là khi người dân cho rằng mình bị xử phạt không đúng do những yếu tố khách quan, bất khả kháng, ai có trách nhiệm xác minh, giải quyết và trong thời hạn bao lâu?

“Tôi ghi nhận điểm đ khoản 1 Điều 3, khoản 3 Điều 44 dự thảo Luật đã quy định trách nhiệm chứng minh vi phạm thuộc về người có thẩm quyền xử phạt; đồng thời có quy định về những trường hợp không xử phạt, quyền yêu cầu cung cấp chứng cứ, hủy bỏ quyết định và bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, tôi đề nghị Luật quy định cụ thể hơn trách nhiệm kiểm tra, xác minh các yếu tố khách quan có liên quan; bảo đảm người dân được tiếp cận đầy đủ chứng cứ làm căn cứ xử phạt và có thời hạn rõ ràng để giải quyết phản ánh về sai sót”, đại biểu Vũ Văn Tiến nói.

Theo đại biểu, trường hợp xác định quyết định xử phạt trái pháp luật, phải kịp thời hủy bỏ, hoàn trả tiền phạt đã nộp; nếu gây thiệt hại thì giải quyết bồi thường theo quy định. Không thể để người dân phải mất thời gian, công sức, tiền bạc chỉ để chứng minh mình không có lỗi, trong khi sai sót lại không phải do họ gây ra.

Đồng thời, những sai sót được phát hiện phải trở thành cơ sở dữ liệu để các cơ quan chức năng rà soát, điều chỉnh bất cập trong quy định, hạ tầng và công tác quản lý, tránh để người khác tiếp tục bị phạt oan vì những nguyên nhân tương tự.