Như Báo Tri thức và Cuộc sống đã thông tin về Công ty An Phát Vũng Tàu trúng gói thầu đèn tín hiệu hơn 1,7 tỷ đồng, Soi sức khỏe đấu thầu của Công ty An Phát Vũng Tàu

Vệt bài phân tích về Công ty TNHH Thương mại Xây dựng An Phát Vũng Tàu (Công ty An Phát Vũng Tàu) đã chỉ ra những diễn biến đáng chú ý trong hoạt động đấu thầu của doanh nghiệp này tại địa bàn TP HCM và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Ở kỳ cuối này, các chuyên gia đấu thầu và luật sư sẽ đi sâu phân tích về tính cạnh tranh, công bằng và trách nhiệm giải trình của các bên liên quan dưới ánh sáng của hệ thống pháp luật đấu thầu mới nhất năm 2025.

Câu hỏi về tính cạnh tranh và "đối thủ quen thuộc"

Theo Biên bản mở thầu ngày 09/12/2025, gói thầu Xây lắp số 07 tại Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Phú Mỹ chỉ có 02 nhà thầu tham gia. Trong đó, Công ty TNHH Xây dựng Dịch vụ Thương mại Thiên Phúc Châu xếp hạng 2 và bị loại. Đáng chú ý, đây không phải lần đầu hai đơn vị này cùng xuất hiện trong một cuộc thầu.

Phân tích dữ liệu lịch sử cho thấy, Công ty An Phát Vũng Tàu đã từng đấu với 31 nhà thầu trong 16 gói thầu. Sự xuất hiện lặp lại của một vài cái tên trong danh sách đối thủ, nhưng kết quả cuối cùng vẫn là sự thắng thế của doanh nghiệp do ông Nguyễn Minh Thái điều hành, khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính thực chất của các cuộc cạnh tranh.

Chuyên gia đấu thầu Lê Hân chia sẻ quan điểm: "Trong hoạt động đấu thầu, việc các nhà thầu địa phương thường xuyên gặp nhau là bình thường. Tuy nhiên, nếu một nhà thầu liên tục trúng với tỷ lệ tiết kiệm thấp tại các 'sân nhà' truyền thống, nhưng lại bất ngờ giảm giá sâu hơn 15% ở một gói thầu cụ thể, cơ quan quản lý cần xem xét liệu có hiện tượng 'thỏa thuận' hoặc dàn xếp hồ sơ hay không. Điều 4 Luật Đấu thầu 2023 nhấn mạnh tính cạnh tranh là cốt lõi để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn ngân sách."

Trách nhiệm giải trình từ đơn giá thấp bất thường

Gói thầu lắp đặt đèn tín hiệu tại Phú Mỹ ghi nhận giá trúng thầu đạt 1.779.945.883 đồng so với giá gói thầu 2.096.194.370 đồng. Mức tiết kiệm hơn 300 triệu đồng là con số ấn tượng, nhưng cũng đặt ra áp lực cực lớn lên chất lượng thi công.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư Vĩnh Long) phân tích: "Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, khi nhà thầu chào giá thấp bất thường (thường dưới 70% hoặc có biến động lớn so với dự toán), chủ đầu tư có quyền và nghĩa vụ yêu cầu giải trình làm rõ về cấu thành đơn giá. Trong báo cáo đánh giá E-HSDT, Công ty An Phát Vũng Tàu đã phải làm rõ về năng lực vật liệu xây dựng. Điều này cho thấy tổ chuyên gia đã nhận diện được các yếu tố rủi ro. Tuy nhiên, việc thực thi sau trúng thầu mới là then chốt. Nếu đơn giá quá thấp dẫn đến việc thay thế vật tư không đúng chỉ dẫn kỹ thuật đã phê duyệt, trách nhiệm giải trình sẽ thuộc về cả nhà thầu và đơn vị giám sát."

Hiệu quả kinh tế và trách nhiệm của Chủ đầu tư

Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Phú Mỹ, với tư cách là chủ đầu tư, đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo tính minh bạch. Việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu theo Quyết định 169/QĐ-DA và sau đó là kết quả lựa chọn theo Quyết định 208/QĐ-DA cần được đối chiếu chặt chẽ với các quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Chuyên gia Đào Giang nhấn mạnh vào vai trò của báo cáo đánh giá: "Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bình Minh thực hiện cho thấy nhà thầu đã đáp ứng các yêu cầu sau khi làm rõ. Tuy nhiên, với một gói thầu hạ tầng kỹ thuật yêu cầu tính chính xác cao như đèn tín hiệu giao thông, chủ đầu tư cần minh bạch hóa quy trình nghiệm thu. Tính minh bạch không chỉ nằm ở việc đăng tải thông tin trên Hệ thống e-GP, mà còn ở trách nhiệm giải trình trước cộng đồng về hiệu quả vận hành thực tế của công trình sau khi quyết toán."

Sự cần thiết của công tác hậu kiểm

Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi 57/2024, 90/2025 đã tạo ra hành lang pháp lý chặt chẽ hơn để kiểm soát các hành vi tiêu cực. Việc Công ty An Phát Vũng Tàu trúng thầu dày đặc tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với tỷ lệ tiết kiệm thường xuyên ở mức "tượng trưng" dưới 1% (như các gói thầu tại Ban An toàn giao thông tỉnh) là một dấu hiệu cần hậu kiểm.

Luật sư Dương Minh Tâm (Đoàn Luật sư Vĩnh Long) bổ sung: "Trách nhiệm giải trình không dừng lại ở giai đoạn mở thầu. Theo quy định năm 2025, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các gói thầu có dấu hiệu thiếu cạnh tranh. Các nhà thầu có mối quan hệ 'ruột' với chủ đầu tư sẽ nằm trong diện giám sát trọng điểm để đảm bảo môi trường kinh doanh bình đẳng."

Khép lại vệt bài, câu chuyện về hoạt động đấu thầu của Công ty An Phát Vũng Tàu tại khu vực Phú Mỹ nói riêng và phía Nam nói chung là minh chứng cho sự vận động của thị trường đấu thầu dưới những quy định mới. Tính minh bạch, công bằng và hiệu quả kinh tế chỉ có thể đạt được khi có sự giám sát công tâm từ chủ đầu tư, sự tự trọng của nhà thầu và sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.