Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải Thanh Hóa vừa hoàn tất quy trình lựa chọn nhà thầu cho gói thầu mua sắm thiết bị đào tạo thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025. Tuy nhiên, diễn biến và kết quả của gói thầu này đang khiến dư luận đặt dấu hỏi về tính cạnh tranh và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Cận cảnh gói thầu 3,2 tỷ đồng chỉ có một nhà thầu tham dự

Ngày 26/12/2025, ông Phan Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải Thanh Hóa đã ký Quyết định số 1523/QĐ-TTCN phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 02: Mua sắm thiết bị đào tạo thuộc dự án cùng tên. Gói thầu này có giá dự toán được phê duyệt là 3.244.150.000 đồng.

Đáng chú ý, dù được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng nhằm mở rộng cơ hội cho nhiều đơn vị tham gia, nhưng đến thời điểm đóng thầu, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận chỉ có duy nhất một đơn vị nộp hồ sơ dự thầu là Công ty TNHH Á Châu Thanh Hoa.

Kết quả không nằm ngoài dự đoán, đơn vị "một mình một ngựa" này đã trúng thầu với giá 3.221.350.000 đồng. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước chỉ 22.800.000 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm là 0,7%.

Tỷ lệ tiết kiệm "nhỏ giọt" và năng lực nhà thầu

Trong lĩnh vực đầu tư công, tỷ lệ tiết kiệm là một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả của công tác đấu thầu. Với một gói thầu trị giá hơn 3,2 tỷ đồng, việc chỉ tiết kiệm được hơn 22 triệu đồng cho ngân sách được đánh giá là "nhỏ giọt" và chưa sát với kỳ vọng về tính cạnh tranh của hình thức đấu thầu rộng rãi.

Theo hồ sơ, Công ty TNHH Á Châu Thanh Hoa có địa chỉ tại số 362 Trần Phú, Phường Hạc Thành, Tỉnh Thanh Hóa do ông Lê Thanh Bình làm đại diện pháp luật. Tại báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu số 53/BCĐG-GH ngày 22/12/2025, tổ chuyên gia đã đánh giá nhà thầu này đạt mọi tiêu chuẩn về năng lực, kinh nghiệm và kỹ thuật.

Tuy nhiên, dư luận vẫn băn khoăn về việc tại sao một gói thầu mua sắm hàng hóa phổ thông như thiết bị đào tạo lại không thu hút được thêm sự quan tâm từ các nhà thầu khác trong và ngoài tỉnh, dẫn đến việc thiếu tính đối kháng trực tiếp về giá.

Vai trò của đơn vị tư vấn và đơn vị thẩm định giá

Để đi đến kết quả này, không thể không nhắc đến vai trò của các đơn vị tư vấn. Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Xây dựng Vina 18 là đơn vị được chỉ định thầu để lập Hồ sơ mời thầu (HSMT) và đánh giá Hồ sơ dự thầu (HSDT). Trước đó, giá thiết bị làm cơ sở lập dự toán được căn cứ theo Chứng thư thẩm định giá số 332/2025/904 của Công ty Cổ phần Thẩm định giá và giám định Hà Thành.

Việc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong HSMT có thực sự khách quan hay vô hình trung tạo ra những "barrie" khiến các nhà thầu khác khó tiếp cận là câu hỏi cần được các cơ quan chức năng làm rõ. Bởi lẽ, khi chỉ có một nhà thầu đáp ứng, tính cạnh tranh sẽ bị triệt tiêu, và bên mời thầu gần như phải chấp nhận mức giá mà nhà thầu đưa ra, dù mức giảm giá rất thấp.

Góc nhìn từ chuyên gia pháp lý

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Luật Đấu thầu 2023 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP luôn đề cao mục tiêu cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% và chỉ có một nhà thầu tham gia, dù quy trình có vẻ đúng quy định nhưng chủ đầu tư cần xem xét lại tính hiệu quả. Đặc biệt đây là nguồn vốn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, mỗi đồng tiền ngân sách cần được sử dụng tối ưu nhất để phục vụ cộng đồng."

Đồng quan điểm, Chuyên gia Đỗ Phạm Giang nhấn mạnh rằng, các chủ đầu tư cần chú trọng hơn vào khâu khảo sát giá thị trường và minh bạch hóa các tiêu chí kỹ thuật để thu hút nhiều nhà thầu tham gia hơn, tránh tình trạng "quân xanh quân đỏ" hoặc các thỏa thuận ngầm gây thiệt hại cho ngân sách.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin.