Cơ chế đột phá để thoát ra khỏi “tấm chăn” ngân sách

"Phải tính đến tạo cơ chế đột phá để có nhiều hơn nữa địa phương đủ mạnh để thoát ra khỏi “tấm chăn” đó, không cần co kéo nữa" - ĐBQH Nguyễn Thị Mai Hoa nói.

Hiểu Lam 27/10/2021 13:37

Sáng 27/10 tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội đã có những ý kiến về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển cho 4 tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Nghệ An, Thanh Hóa, Thừa Thiên - Huế.

Phải phù hợp với “tấm chăn ngân sách"

Dự thảo nghị quyết quy định hằng năm, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách các tỉnh, thành phố này, song đại biểu Nguyễn Quốc Luận (đoàn Yên Bái) cho biết, dự thảo xác định cụ thể các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế dùng chi cho nội dung gì thì với thành phố Hải Phòng lại chưa rõ. Do đó, ông đề nghị dành nguồn này cho đầu tư phát triển, kết cấu hạ tầng thay vì chi thường xuyên để đảm bảo hiệu quả.

Về thí điểm thực hiện chính sách phí, lệ phí trên địa bàn Hải Phòng, Thanh Hóa, đại biểu Luận đề nghị cân nhắc lộ trình chính sách, nhất là năm 2022 khi cả nước tập trung phục hồi kinh tế trong bối cảnh người dân và doanh nghiệp đang hết sức khó khăn do tác động của dịch bệnh.

Liên quan đến chính sách quản lý đất đai, theo đại biểu, việc cho phép địa phương này chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ đầu nguồn, đất lúa 2 vụ trở lên với quy mô lớn hơn thể hiện sự phân cấp mạnh, là điều kiện tốt cho địa phương tạo quỹ đất lớn thực hiện các dự án. Tuy nhiên, vị đại biểu đoàn Yên Bái băn khoăn về tác động đến sự cạnh tranh bình đẳng khi các địa phương khác khi nhiều nơi đang gặp “nút thắt” này trong thu hút đầu tư. Do đó, ông đề nghị cần giải trình làm rõ tác động của chính sách để Quốc hội cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thông qua.

Về chính sách tăng dư nợ vay, bà Bùi Thị Quỳnh Thơ (đoàn Hà Tĩnh) cũng như nhiều đại biểu cho biết, hiện các địa phương, trong đó có cả TP.HCM chưa sử dụng hết mức dư nợ cho phép. Do đó cần làm rõ cơ sở xây dựng hạn mức vay, nguồn trả nợ vay, phù hợp với khả năng trả nợ và làm rõ căn cứ xác định dư nợ vay để Quốc hội quyết định.

Trước ý kiến cho rằng nhiều chính sách đặc thù có thể khiến “tấm chăn ngân sách có hạn, kéo bên này thì mất bên kia”, bà Nguyễn Thị Mai Hoa – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục cho rằng phải tính đến tạo cơ chế đột phá để có nhiều hơn nữa địa phương đủ mạnh để thoát ra khỏi “tấm chăn” đó, không cần co kéo nữa. Do đó, việc xem xét các cơ chế, chính sách đặc thù là đúng hướng, phù hợp với phát triển bền vững khi nơi khó khăn thì được hỗ trợ giảm nghèo, nơi có điều kiện tạo điều kiện bứt phá. Các chính sách đề cập trong dự thảo cũng đảm bảo được tính đặc thù, là cơ hội để địa phương phát huy được lợi thế riêng, qua đó tạo sự lan tỏa.

Co che dot pha de thoat ra khoi “tam chan” ngan sach

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa.

Tuy nhiên, bà Mai Hoa cũng đồng tình với một số ý kiến đặt vấn đề khi đề xuất các chính sách thì các tỉnh, thành đặt mình trong mối quan hệ với các địa phương trong vùng, trong kế hạch phát triển của vùng những năm tới hay chưa, hướng đến phát triển các vùng để tránh “đồng phục trong chính sách”.

Trao quyền phải đi liền trách nhiệm

Ủng hộ Quốc hội ban hành nghị quyết, song đại biểu Phạm Văn Hòa – Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề nghị cân nhắc thận trọng, nên giảm quy mô vì nếu cho phép chuyển đổi đất rừng, đất lúa quá lớn sẽ tác động đến môi trường, an ninh lương thực. Hơn nữa, cần có cơ chế giám sát, kiểm tra để tránh xé lẻ ra nhiều dự án nhằm đảm bảo diện tích cho phép để không cần thông qua trình Thủ tướng, UBTVQH xem xét quyết định.

Trước nhiều ý kiến băn khoăn về “cơ chế xin – cho”, bất bình đẳng giữa các địa phương, ông Lê Thanh Vân – Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính ngân sách giơ biển tranh luận. Đại biểu ví 63 tỉnh, thành giống như 63 người con của Tổ quốc có năng lực, tiềm năng, lợi thế khác nhau. Ngoài Hà Nội có Luật Thủ đô riêng thì 62 địa phương có chung hành lang pháp lý, do đó nếu không có cơ chế chính sách đặc thù thì khó kích hoạt phát triển các tiềm năng.

“Nền tảng pháp lý chưa có thì phải thí điểm, phải có mô hình để từ đó phân loại địa phương và cá biệt hóa chính sách cho từng nhóm” – ông Lê Thanh Vân nhấn mạnh và khẳng định đủ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn để ban hành các chính sách tháo gỡ, “xé rào” để thí điểm.

>>> Mời quý độc giả xem thêm video: Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ khai mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XV