Nếu quan sát bộ xương người, bạn sẽ thấy phần xương cụt gồm ba đến năm đốt sống hợp nhất ở cuối cột sống. Đây chính là phần còn sót lại của chiếc đuôi từng hiện diện ở các tổ tiên động vật có xương sống. Trong giai đoạn đầu của bào thai, phôi người thậm chí còn phát triển một chiếc đuôi ngắn với khoảng 10–12 đốt sống. Tuy nhiên, khi thai nhi lớn lên, phần lớn cấu trúc này dần tiêu biến, chỉ còn lại xương cụt.
Ảnh: my.clevelandclinic
Các nhà khoa học cho rằng tổ tiên của loài người đã mất đuôi từ khoảng 20–25 triệu năm trước, vào thời điểm xuất hiện nhóm vượn không đuôi – tổ tiên chung của đười ươi, khỉ đột, tinh tinh, bonobo và con người ngày nay. Điều đó có nghĩa không chỉ con người, mà toàn bộ các loài vượn lớn đều không còn chiếc đuôi từng rất hữu ích đối với các loài khỉ.
Ảnh: infobae
Vậy vì sao chiếc đuôi biến mất? Một giả thuyết phổ biến cho rằng khi tổ tiên chúng ta chuyển sang lối sống leo trèo bằng cách đu người trên cành cây và sau đó dần thích nghi với tư thế ngồi thẳng cũng như đi bằng hai chân, chiếc đuôi không còn đóng vai trò giữ thăng bằng như trước. Thay vào đó, cơ thể phát triển hệ cơ vùng hông và cột sống hiệu quả hơn để hỗ trợ vận động. Khi một cơ quan không còn mang lại lợi thế tiến hóa, các đột biến làm thay đổi hoặc thu nhỏ nó có thể được tích lũy qua hàng triệu năm.
Ảnh: slideshare
Những nghiên cứu di truyền gần đây còn mang đến một manh mối thú vị. Năm 2024, các nhà khoa học phát hiện một đoạn ADN chèn vào gen TBXT – gen liên quan đến sự hình thành đuôi ở động vật có xương sống – có thể là yếu tố quan trọng góp phần khiến tổ tiên của vượn lớn và con người mất đuôi. Tuy nhiên, đây có lẽ không phải là nguyên nhân duy nhất, bởi quá trình tiến hóa thường là kết quả của nhiều thay đổi di truyền kết hợp với áp lực chọn lọc tự nhiên.
Dẫu không còn đuôi, con người vẫn giữ lại một số cơ từng dùng để điều khiển bộ phận này. Những cơ đó nay hỗ trợ vùng sàn chậu, giúp nâng đỡ các cơ quan nội tạng và tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể. Thỉnh thoảng, y học còn ghi nhận những em bé sinh ra với phần mô nhô ra giống chiếc đuôi. Phần lớn đây là hiện tượng bẩm sinh rất hiếm, phản ánh những biến đổi trong quá trình phát triển phôi thai chứ không phải sự "quay trở lại" của chiếc đuôi tổ tiên.
Chiếc đuôi đã biến mất từ hàng chục triệu năm trước, nhưng dấu vết của nó vẫn còn hiện diện trong cơ thể và bộ gen của chúng ta. Đó là minh chứng sống động cho hành trình tiến hóa dài lâu đã tạo nên loài người hiện đại.
![[INFOGRAPHIC] Hồ điều hòa Phú Đô: "Túi chứa nước" giảm ngập phía Tây Hà Nội](https://cdn.kienthuc.net.vn/images/fb1db442ae88c222c13de60a580f64990d9f715ccbbe7179559f4cd552a2f1c4a8ad71a2884b88369e804ef5355d6bac/download.png.avif)
