Chiến sự Iran-Israel căng thẳng, lệnh ngừng bắn đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran chỉ kéo dài tạm thời khi Israel tiếp tục tấn công tại Lebanon, đẩy Trung Đông vào vòng xoáy bất ổn mới.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn “đình chiến mong manh” khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, nhưng thực địa vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát chiến tranh bất cứ lúc nào.

Theo AP News, sau hơn 5 tuần giao tranh dữ dội, Washington và Tehran đã đồng ý một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần, kèm điều kiện Iran mở lại tuyến hàng hải chiến lược tại eo Hormuz - nơi vận chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu.

z7710588059687-939c711b56335a1c2c2d0520fc390c16.jpg
Tàu chở dầu treo cờ Liberia di chuyển qua eo Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng hàng đầu thế giới (Ảnh: AP)

Động thái này diễn ra ngay trước thời hạn tối hậu thư mà Tổng thống Donald Trump đưa ra, trong đó ông từng đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran nếu nước này không nhượng bộ.

Tuy nhiên, thỏa thuận nhanh chóng bộc lộ nhiều rạn nứt. Israel tuy ủng hộ ngừng bắn với Iran nhưng khẳng định không áp dụng với mặt trận Lebanon, nơi lực lượng Hezbollah - đồng minh của Tehran - vẫn đang giao tranh ác liệt.

Các cuộc không kích của Israel vào Lebanon khiến hàng trăm người thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại thỏa thuận sẽ sụp đổ.

Ở chiều ngược lại, Iran cảnh báo các hành động quân sự tiếp diễn của Israel là vi phạm thỏa thuận và có thể dẫn tới đáp trả mạnh mẽ, làm gia tăng nguy cơ lan rộng xung đột trong khu vực.

Một điểm nóng khác là eo Hormuz. Dù thỏa thuận yêu cầu mở lại tuyến hàng hải này, thực tế việc kiểm soát vẫn chưa ổn định, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng cao.

Trong khi đó, các cường quốc châu Âu kêu gọi giải pháp ngoại giao toàn diện nhằm tránh một cuộc khủng hoảng năng lượng và nhân đạo quy mô lớn.
Các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại Pakistan được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới, nhưng giới phân tích nhận định khả năng đạt thỏa thuận lâu dài là rất thấp do yêu cầu giữa các bên còn cách biệt lớn.

Theo đánh giá tổng hợp từ các nguồn quốc tế và truyền thông Việt Nam, cục diện hiện nay cho thấy cả Mỹ và Israel chưa đạt được các mục tiêu chiến lược ban đầu, trong khi Iran vẫn duy trì được năng lực quân sự và vị thế khu vực.

Dù lệnh ngừng bắn giúp giảm cường độ giao tranh trong ngắn hạn, nhưng việc các mặt trận như Lebanon chưa được kiểm soát cùng sự cạnh tranh chiến lược giữa các bên khiến Trung Đông tiếp tục đứng trước nguy cơ leo thang xung đột trong thời gian tới.

Iran đang triển khai chiến thuật “đa tầng - ủy nhiệm” nhằm đối phó sức ép từ Mỹ và Israel. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran tận dụng các lực lượng đồng minh như Hezbollah tại Lebanon để phân tán hỏa lực và kéo giãn chiến trường. Đồng thời, việc gây sức ép tại eo Hormuz giúp Iran tạo đòn bẩy kinh tế - năng lượng toàn cầu. Cách tiếp cận này cho phép Iran duy trì khả năng răn đe, hạn chế thiệt hại trực tiếp nhưng vẫn giữ thế chủ động chiến lược trong khu vực.

Chiến sự Trung Đông ngày 10/4, Israel tiếp tục chiến dịch không kích

Ngoài việc khiến cho nguy cơ ngừng bắn đổ vỡ, các cuộc không kích của Israel còn khiến giá dầu bật tăng sau phiên giảm sâu nhờ các tín hiệu đàm phán.

Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong cuộc chiến tranh Iran đã chao đảo ngay trong ngày đầu tiên dưới sức nặng của cuộc oanh tạc dữ dội của Israel vào Beirut. Cùng với đó là việc Tehran tiếp tục siết chặt eo biển Hormuz để đáp trả, và sự không chắc chắn về việc liệu các nhà đàm phán có thể tìm được tiếng nói chung về một loạt các khác biệt khác hay không.

Iran và Mỹ - cả hai đều tuyên bố chiến thắng sau khi tuyên bố ngừng bắn - dường như đang cố gắng gây áp lực lẫn nhau. Các cuộc tấn công của Israel vào Beirut đã dẫn đến ngày đẫm máu nhất ở nước này kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Chuyên gia nói gì về đề xuất thu phí của Iran tại eo biển Hormuz?

Iran đã yêu cầu quyền thu phí qua lại tại eo biển Hormuz như một điều kiện tiên quyết để mở lại tuyến đường thủy trọng yếu này. 

Tuy nhiên, theo AP, việc thu phí tại eo biển này sẽ vi phạm một nguyên tắc cơ bản và lâu đời của thương mại hàng hải quốc tế: Quyền tự do lưu thông hòa bình. Ý tưởng lâu đời này đã được luật hóa trong Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), chính thức có hiệu lực từ năm 1994.

Việc mở lại eo biển Hormuz sẽ giúp nền kinh tế toàn cầu tránh khỏi tình trạng thiếu hụt nguồn cung vốn đã đẩy giá năng lượng và phân bón tăng vọt kể từ khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran bùng nổ vào ngày 28/2. Tuy nhiên, nếu đồng ý để Iran thu phí, điều này sẽ củng cố quyền kiểm soát của nước Cộng hòa Hồi giáo đối với eo biển, nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua.

Nguy cơ sụp đổ lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran-Israel giữa căng thẳng leo thang

Eo biển Hormuz và Lebanon trở thành điểm nóng mới, đe dọa đổ vỡ thỏa thuận, gây ảnh hưởng lớn đến an ninh khu vực và thị trường dầu toàn cầu.

Lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Mỹ, Iran và Israel đang đứng trước nguy cơ sụp đổ chỉ sau vài ngày có hiệu lực, khi hàng loạt diễn biến quân sự và địa chính trị mới tiếp tục làm leo thang căng thẳng tại Trung Đông.

Nguy cơ từ eo biển Hormuz

Đọc nhiều nhất

Tin mới