Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn “đình chiến mong manh” khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, nhưng thực địa vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát chiến tranh bất cứ lúc nào.
Theo AP News, sau hơn 5 tuần giao tranh dữ dội, Washington và Tehran đã đồng ý một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần, kèm điều kiện Iran mở lại tuyến hàng hải chiến lược tại eo Hormuz - nơi vận chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu.
Động thái này diễn ra ngay trước thời hạn tối hậu thư mà Tổng thống Donald Trump đưa ra, trong đó ông từng đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran nếu nước này không nhượng bộ.
Tuy nhiên, thỏa thuận nhanh chóng bộc lộ nhiều rạn nứt. Israel tuy ủng hộ ngừng bắn với Iran nhưng khẳng định không áp dụng với mặt trận Lebanon, nơi lực lượng Hezbollah - đồng minh của Tehran - vẫn đang giao tranh ác liệt.
Các cuộc không kích của Israel vào Lebanon khiến hàng trăm người thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại thỏa thuận sẽ sụp đổ.
Ở chiều ngược lại, Iran cảnh báo các hành động quân sự tiếp diễn của Israel là vi phạm thỏa thuận và có thể dẫn tới đáp trả mạnh mẽ, làm gia tăng nguy cơ lan rộng xung đột trong khu vực.
Một điểm nóng khác là eo Hormuz. Dù thỏa thuận yêu cầu mở lại tuyến hàng hải này, thực tế việc kiểm soát vẫn chưa ổn định, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng cao.
Trong khi đó, các cường quốc châu Âu kêu gọi giải pháp ngoại giao toàn diện nhằm tránh một cuộc khủng hoảng năng lượng và nhân đạo quy mô lớn.
Các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại Pakistan được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới, nhưng giới phân tích nhận định khả năng đạt thỏa thuận lâu dài là rất thấp do yêu cầu giữa các bên còn cách biệt lớn.
Theo đánh giá tổng hợp từ các nguồn quốc tế và truyền thông Việt Nam, cục diện hiện nay cho thấy cả Mỹ và Israel chưa đạt được các mục tiêu chiến lược ban đầu, trong khi Iran vẫn duy trì được năng lực quân sự và vị thế khu vực.
Dù lệnh ngừng bắn giúp giảm cường độ giao tranh trong ngắn hạn, nhưng việc các mặt trận như Lebanon chưa được kiểm soát cùng sự cạnh tranh chiến lược giữa các bên khiến Trung Đông tiếp tục đứng trước nguy cơ leo thang xung đột trong thời gian tới.
Iran đang triển khai chiến thuật “đa tầng - ủy nhiệm” nhằm đối phó sức ép từ Mỹ và Israel. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran tận dụng các lực lượng đồng minh như Hezbollah tại Lebanon để phân tán hỏa lực và kéo giãn chiến trường. Đồng thời, việc gây sức ép tại eo Hormuz giúp Iran tạo đòn bẩy kinh tế - năng lượng toàn cầu. Cách tiếp cận này cho phép Iran duy trì khả năng răn đe, hạn chế thiệt hại trực tiếp nhưng vẫn giữ thế chủ động chiến lược trong khu vực.