Ở miền Tây sông nước, nhắc đến bồn bồn là gợi nhớ về những cánh đồng ngập nước xanh rì, nơi người dân từng coi đó là cỏ dại, nhổ bỏ để trồng lúa. Thế nhưng chỉ trong vài năm trở lại đây, cây bồn bồn đã “đổi đời”, trở thành đặc sản được người dân thành thị săn đón, góp mặt trong thực đơn của không ít nhà hàng, quán ăn.

Bồn bồn hay còn được gọi là thủy hương, vốn mọc hoang ở vùng đất thấp, ruộng trũng, đặc biệt phổ biến tại các tỉnh như Cà Mau, An Giang. Người ta dễ nhận ra nó bởi hình dáng hoa giống cây nhang cắm giữa đồng nước. Phần ăn được của bồn bồn chính là phần thân non giòn ngọt, mọc ngoi lên khỏi mặt nước.

Chị Ngà (người chuyên bán đặc sản miền Tây trên chợ mạng ở TP.HCM) cho biết: “Bồn bồn giờ thành món khoái khẩu. Người ta ăn tươi, luộc chấm mắm, xào tép, làm gỏi, ăn lẩu… nhưng đắt hàng nhất vẫn là dưa bồn bồn muối chua. Khách ăn thử là ghiền, tôi bán vài chục hộp mỗi ngày, có hôm không kịp làm để giao”.

Quê chị Ngà ở Cà Mau, nơi mà bồn bồn từng chỉ là rau dại “cứu đói” lúc cơ cực. Giờ đây, bồn bồn được trồng và thu hoạch chuyên nghiệp, đóng gói sạch sẽ rồi phân phối vào siêu thị, nhà hàng, lên sàn thương mại điện tử. Cứ mỗi kg bồn bồn tươi có giá 30.000 – 40.000 đồng, còn dưa bồn bồn muối chua dao động từ 60.000 – 100.000 đồng/kg, tùy nơi bán.

Vào những năm tháng khó khăn, bồn bồn từng là “cứu cánh” trong bữa cơm của người dân quê. Chỉ cần một ít bồn bồn tươi hái ngoài đồng cùng vài con cá rô đồng là đã có thể nấu được nồi canh đậm đà, ấm bụng. Khi ấy, chẳng ai nghĩ đến chuyện đem bồn bồn ra chợ bán, bởi nó chỉ là loài rau dại mọc sẵn, ai cần thì ra đồng hái về dùng.

Theo người dân địa phương, mùa bồn bồn rộ lên từ tháng 6 đến tháng 11 hàng năm. Khi đó, trên những cánh đồng nước, bồn bồn mọc thành từng vạt xanh mướt. Người ta lội nước, kéo từng ngọn bồn bồn rồi lột bỏ phần vỏ ngoài, chỉ lấy phần lõi non trắng ngà, giòn sật. Những bó bồn bồn sau khi thu hoạch được gom lại, chất đầy hai bên đường, chờ thương lái tới thu mua.

Anh Hiếu (Cà Mau) bồi hồi nhớ lại: “Ngày xưa nghèo, chỉ cần ít bồn bồn với vài con cá rô là có nồi canh chan cơm qua bữa. Còn giờ, bồn bồn bán được giá, bà con có thu nhập ổn định. Đúng là cây rau này đã cứu sống nhiều người theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng”.

Bồn bồn không chỉ là món ăn dân dã mà còn giàu giá trị dinh dưỡng. Khi làm dưa muối, bồn bồn giữ được độ giòn đặc trưng, vị chua thanh mát rất hợp để ăn kèm với cá kho, thịt kho tàu, hoặc trộn gỏi với tôm thịt. Cũng từ đó, dưa bồn bồn trở thành món ăn được ưa chuộng khắp các tỉnh thành.

Hiện nay, một số hộ dân ở miền Tây còn mở rộng mô hình trồng bồn bồn, đến mùa thuê người thu hoạch, tước phần non trắng ngà để bán cho thương lái hay nhập vào nhà hàng, quán ăn, mang về nguồn thu nhập đáng kể.