Vàng da không có dấu hiệu thần kinh khu trú

Bệnh nhân nữ, 33 tuổi, đến khám vì da lòng bàn tay và bàn chân hai bên chuyển màu vàng, trong khi niêm mạc và củng mạc mắt hoàn toàn bình thường. Người bệnh không có triệu chứng cơ năng hay dấu hiệu thần kinh khu trú.

Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan và bilirubin trong giới hạn bình thường, nhưng nồng độ β-carotene tăng cao. Khai thác tiền sử ghi nhận bệnh nhân có thói quen ăn nhiều củ sâm đất liên tục trong nhiều ngày.

Trường hợp này được chẩn đoán carotenoderma và cải thiện sau khi điều chỉnh chế độ ăn.

ThS.BS Nguyễn Trọng Nghĩa, khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, da chuyển màu vàng thường khiến nhiều người lo lắng đến các bệnh lý gan mật. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là biểu hiện của carotenoderma (carotenaemia) - tình trạng lành tính do tăng nồng độ carotene trong máu, chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống.

ThS.BS Nguyễn Trọng Nghĩa giải thích, β-carotene cùng các carotenoid khác như alpha-carotene, lycopene, lutein là những sắc tố tự nhiên có trong nhiều loại rau củ quả màu vàng, cam và xanh đậm như cà rốt, bí đỏ, khoai lang, cà chua hay rau lá xanh.

Đây là tiền chất của vitamin A. Sau khi hấp thu tại ruột non, một phần carotene được chuyển hóa thành retinol ở niêm mạc ruột và gan. Khi lượng carotene trong máu tăng cao, sắc tố này sẽ lắng đọng ở lớp sừng và mô mỡ dưới da, gây hiện tượng da đổi màu vàng cam.

Carotenoderma thường gặp ở: Trẻ nhỏ ăn nhiều thức ăn xay từ cà rốt, bí đỏ, khoai lang; Người ăn chay, ăn kiêng kéo dài; Người thường xuyên sử dụng nước ép rau củ.

Ngoài ra, một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ như đái tháo đường, suy giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc chán ăn tâm thần.

Dấu hiệu cần đi khám

Theo ThS.BS Nguyễn Trọng Nghĩa, có nhiều nguyên nhân gây vàng da do carotenoderma:

Carotenemia nguyên phát: Do ăn quá nhiều thực phẩm hoặc dùng thực phẩm bổ sung giàu carotene

Carotenemia thứ phát: Liên quan đến giảm chuyển hóa carotene thành vitamin A hoặc tăng lipid máu.

Carotenemia chuyển hóa: Hiếm gặp, do rối loạn bẩm sinh trong chuyển hóa carotene.

Biểu hiện điển hình của bệnh là: Da có màu vàng cam, xuất hiện rõ ở lòng bàn tay, bàn chân, rãnh mũi – má; Màu sắc đậm hơn ở vùng da dày, nhiều tuyến mồ hôi; Củng mạc mắt không vàng - dấu hiệu quan trọng để phân biệt với vàng da do bệnh gan; Không ngứa, không có triệu chứng toàn thân; Màu da có thể rõ hơn dưới ánh sáng nhân tạo.

Chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa vào: Tiền sử ăn uống; Thăm khám lâm sàng.

Xét nghiệm có thể ghi nhận: Nồng độ carotene máu tăng; Chức năng gan bình thường; Vitamin A bình thường hoặc tăng nhẹ.

Cần phân biệt với: Vàng da do bệnh gan mật; Lycopenaemia (do ăn nhiều cà chua); Nhuộm da do thuốc, hóa chất hoặc thẩm mỹ.

Điều trị và tiên lượng: Carotenoderma là tình trạng lành tính, không cần điều trị đặc hiệu. Biện pháp chính là: Điều chỉnh chế độ ăn; Giảm thực phẩm giàu carotene. Trong trường hợp thứ phát, cần điều trị bệnh lý nền.

Sau khi điều chỉnh, màu da sẽ trở lại bình thường trong vài tuần đến vài tháng, tùy mức độ tích lũy carotene trong cơ thể.

“Nếu xuất hiện tình trạng da đổi màu bất thường hoặc khó phân biệt với các bệnh lý gan mật, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được đánh giá chính xác”, ThS.BS Nguyễn Trọng Nghĩa khuyến cáo.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Chứng khoán Mỹ bùng nổ: S&P 500 và NASDAQ cùng lập đỉnh kỷ lục mới