Vũ trụ sẽ chết như thế nào? Câu trả lời có thể nằm ở 'năng lượng tối'

Có một thứ vô hình đang khiến vũ trụ giãn nở ngày càng nhanh, và tương lai của mọi thiên hà có thể phụ thuộc vào nó.

Thanh Bình (tổng hợp) 21/08/2026 13:00

Khoảng 13,8 tỷ năm trước, vũ trụ bắt đầu giãn nở từ trạng thái cực nóng và đậm đặc. Trong phần lớn lịch sử ban đầu, lực hấp dẫn của vật chất khiến tốc độ giãn nở dần chậm lại. Nhưng khoảng 5 tỷ năm trước, điều kỳ lạ xảy ra: sự giãn nở bắt đầu tăng tốc. Các nhà thiên văn gọi tác nhân chưa biết này là năng lượng tối. Ngày nay, năng lượng tối được cho là chiếm khoảng 68–70% thành phần của vũ trụ.

Ảnh: eoportal

Điều đáng sợ là chúng ta thực ra chưa biết năng lượng tối là gì. Nó không giống vật chất thông thường và cũng không phải “năng lượng” theo nghĩa quen thuộc. Một khả năng là năng lượng chân không – một đặc tính vốn có của không gian. Một khả năng khác là một trường năng lượng biến đổi theo thời gian, thường được gọi là quintessence. Cũng có giả thuyết cho rằng vấn đề nằm ở chính lý thuyết hấp dẫn của chúng ta.

Và câu hỏi này không chỉ mang tính tò mò. Năng lượng tối có thể quyết định số phận cuối cùng của toàn bộ vũ trụ.

Ảnh: bigthink

Nếu nó thực sự là một hằng số vũ trụ ổn định, vũ trụ nhiều khả năng sẽ tiếp tục giãn nở mãi mãi. Các thiên hà ngày càng cách xa nhau, những ngôi sao cuối cùng sẽ tắt và vũ trụ tiến tới một trạng thái lạnh, tối và loãng khủng khiếp.

Nhưng nếu năng lượng tối thay đổi theo thời gian, tương lai có thể khác hoàn toàn. Nếu tác dụng của nó yếu đi hoặc đảo chiều, lực hấp dẫn có thể một ngày nào đó thắng thế, dẫn tới một kịch bản kiểu Big Crunch – vũ trụ co sụp trở lại. Ngược lại, nếu năng lượng tối mạnh lên đủ mức, nó có thể dẫn tới Big Rip, trong đó các thiên hà, ngôi sao, hành tinh và cuối cùng cả vật chất bị xé toạc bởi sự giãn nở. Đây đều là những kịch bản lý thuyết, chưa phải dự đoán chắc chắn.

Ảnh: science.nasa

Đặc biệt, những quan sát gần đây khiến câu chuyện càng thú vị. Dữ liệu từ dự án DESI đã đưa ra những dấu hiệu có thể gợi ý rằng năng lượng tối không hoàn toàn bất biến. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng vẫn còn gây tranh luận và một số nghiên cứu cho rằng chưa thể kết luận mô hình năng lượng tối biến đổi đã được chứng minh.

Vì vậy, số phận vũ trụ vẫn là một câu hỏi mở. Điều khiến nó hấp dẫn chính là nghịch lý: thứ quyết định tương lai của toàn bộ không gian có thể là thứ mà chúng ta vẫn chưa hiểu bản chất.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

#tương lai vũ trụ và năng lượng tối #kịch bản kết thúc vũ trụ #vai trò của năng lượng tối trong giãn nở #giả thuyết về năng lượng tối và thuyết hấp dẫn #những phát hiện mới về năng lượng tối

Phát hiện nước gần hố đen ở trung tâm dải Ngân hà

Các nhà thiên văn học đã phát hiện bụi và nước ở vị trí đáng ngạc nhiên gần hố đen Sagittarius A*, ở trung tâm của Dải Ngân hà, nơi cực kỳ khắc nghiệt.

Mặc dù các nhà thiên văn học đã từng phát hiện nước gần các ngôi sao khác trước đây, nhưng đây là lần đầu tiên nước được tìm thấy ở vị trí gần hố đen siêu khối lượng của Dải Ngân hà, được biết đến với tên gọi Sagittarius A*.

Vùng hỗn loạn bao quanh một ngôi sao đang chết gần hố đen trung tâm của thiên hà Milky Way. Ảnh:ESA/Webb, NASA & CSA

Xem chi tiết

Kính thiên văn lớn nhất thế giới đang được xây dựng gây choáng ngợp

Một “con mắt” khổng lồ đang mọc lên giữa sa mạc Chile, hứa hẹn nhìn sâu hơn vào những thế giới xa xôi của vũ trụ.

Trên đỉnh Cerro Armazones, giữa sa mạc Atacama khô cằn của Chile, Đài quan sát Nam Âu đang xây dựng Kính thiên văn Cực lớn (Extremely Large Telescope - ELT) – kính thiên văn quang học và hồng ngoại lớn nhất thế giới khi hoàn thành. Công trình nằm ở độ cao hơn 3.000m, một trong những địa điểm quan sát thiên văn lý tưởng nhất Trái Đất. Khu vực này có hơn 320 đêm trời quang mỗi năm và rất ít ô nhiễm ánh sáng.

Xem chi tiết

Radio thiên văn thay đổi cách con người khám phá vũ trụ ra sao?

Radio thiên văn đã mở ra một "đôi tai" khổng lồ giúp nhân loại lắng nghe vũ trụ theo cách mà mắt người không bao giờ làm được.

Khi ngước nhìn bầu trời, chúng ta thường nghĩ đến những kính thiên văn quang học ghi lại ánh sáng từ các vì sao. Thế nhưng, vũ trụ còn phát ra vô số sóng vô tuyến mà mắt người hoàn toàn không thể nhìn thấy. Chính radio thiên văn là ngành khoa học chuyên thu nhận những tín hiệu ấy, mở ra một góc nhìn hoàn toàn mới về vũ trụ và dẫn đến nhiều khám phá làm thay đổi hiểu biết của con người.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

4 con giáp ân nhân giúp đỡ, tài lộc dồi dào, tiền bạc đầy ắp

Tử vi ngày mai nhận định, suốt tháng 7 Âm lịch, sự nghiệp của con giáp tuổi Hợi sẽ thăng tiến, tài chính ngày càng tăng, tận hưởng cuộc sống thoải mái.

Tại sao Việt Nam là vùng đất của những hang động kỳ vĩ nhất thế giới?

Từ những dòng sông ngầm bất tận đến những khoang đá khổng lồ, các hang động Việt Nam lưu giữ một lịch sử Trái Đất kéo dài hàng trăm triệu năm.

Thịt nuôi trong phòng thí nghiệm: Tương lai rất gần của ngành chăn nuôi?

Một ngày nào đó, miếng thịt trên đĩa có thể được tạo ra từ vài tế bào động vật thay vì cả một con vật.

Loài cây kỳ lạ được coi là 'lá phổi' của rừng ngập mặn Việt Nam

Giữa vùng đất ngập mặn khắc nghiệt, cây bần vẫn vươn lên, với những chiếc rễ nhô khỏi bùn như hàng trăm ống thở.

Những người sống qua 100 tuổi có 'đội quân' miễn dịch đặc biệt

Nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Cell Reports cho thấy, những người sống trên 100 tuổi có lượng lớn loại tế bào có khả năng tìm và tiêu diệt những tế bào bất thường, trong đó có tế bào ung thư.

Một quân cờ 3.500 năm tuổi bất ngờ trở thành báu vật tôn giáo

Nhiều thế kỷ sau khi được tạo ra, đầu sư tử bằng thạch anh tím được người Nubia tái sử dụng để tạo nên một mặt dây chuyền bằng vàng.

Đưa công nghệ bê tông La Mã tự phục hồi vào xây dựng hiện đại

Nghiên cứu của GS Admir Masic tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã hé lộ bí ẩn về khả năng tự phục hồi tạo nên độ bền huyền thoại của bê tông La Mã.