Chiều 15/6, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội thảo “Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường” nhằm phục vụ công tác thẩm tra, hoàn thiện dự án luật. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải và Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam Phan Xuân Dũng đồng chủ trì hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho biết, Luật Đo lường đã có hiệu lực thi hành gần 15 năm, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động đo lường ở nước ta. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và yêu cầu đổi mới công tác quản lý nhà nước, một số quy định của luật hiện hành đã bộc lộ những bất cập, hạn chế, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển đổi số, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung luật là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Sửa đổi Luật Đo lường có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn phát triển mới
Phát biểu tại Hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, việc sửa đổi luật lần này có ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu đặt ra đối với công tác hoàn thiện thể chế.
Hiện nay, Đảng đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết mới về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nhà nước có nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Quốc hội cũng đã quyết định nhiều nội dung quan trọng liên quan đến hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những thay đổi đó đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục được rà soát, sửa đổi, bổ sung để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn phát triển.
Đội ngũ trí thức trong hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam luôn đồng hành cùng Quốc hội trong quá trình xây dựng và hoàn thiện các dự án luật. Đây là những nhà khoa học tâm huyết, có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm thực tiễn, vì vậy các ý kiến tư vấn, phản biện khoa học luôn được các cơ quan soạn thảo, các cơ quan của Quốc hội trân trọng tiếp thu.
“Hầu hết các dự án luật quan trọng đều có sự tham gia góp ý của các hội ngành toàn quốc, các chuyên gia, nhà khoa học thuộc Liên hiệp Hội”, Chủ tịch Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.
Trao đổi với phóng viên Tri thức và Cuộc sống bên lề Hội thảo, Chủ tịch Phan Xuân Dũng cho hay, đối với Luật Đo lường, sau gần 15 năm triển khai thực hiện kể từ khi được Quốc hội thông qua, luật đã có những đóng góp rất quan trọng trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động đo lường, phục vụ công tác quản lý nhà nước, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nhiều quy định cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
“Tôi tin rằng với sự tham gia trách nhiệm của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan quản lý, những ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ giúp cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng khoa học, khả thi, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới", TSKH Phan Xuân Dũng chia sẻ.
Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về đo lường trong bối cảnh chuyển đổi số
Trao đổi tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.
TS Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch Hội Khoa học và Kỹ thuật về Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam (VINASTAQ) kiến nghị làm rõ các khái niệm “phương tiện đo”, “thiết bị đo” và “hệ thống đo” để phù hợp với sự phát triển của công nghệ hiện nay. Bên cạnh đó, cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý nghiêm đối với hành vi gian lận trong hoạt động kiểm định, chứng nhận đo lường; đồng thời bảo đảm việc phân cấp quản lý nhà nước về đo lường xuống cấp xã phải gắn với đánh giá năng lực, nguồn lực và công tác đào tạo.
Đánh giá dự thảo luật cơ bản bám sát các chủ trương, chính sách hiện hành, PGS.TS Vũ Khánh Xuân, Chủ tịch Hội Đo lường Việt Nam đề xuất bổ sung các cơ chế mang tính đột phá nhằm đưa hoạt động đo lường trở thành động lực thúc đẩy khoa học, công nghệ và phát triển kinh tế. Theo đó, cần có chính sách phát triển tổ chức kỹ thuật đo lường quốc gia đủ năng lực hội nhập quốc tế; bổ sung cơ sở pháp lý cho chương trình quốc gia về tăng cường và đổi mới hoạt động đo lường; xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp, đồng thời rà soát, cập nhật hệ thống thuật ngữ chuyên môn theo các tiêu chuẩn quốc tế mới nhất.
Trong khi đó, TS Trần Đức Lai, Chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam cho rằng, các quy định về chuyển đổi số trong hoạt động đo lường cần bảo đảm tính liên thông với hệ thống pháp luật chuyên ngành và các cơ sở dữ liệu quốc gia. Ông đề xuất bổ sung quy định về chuẩn dữ liệu mở, giá trị pháp lý của phương thức điện tử, cơ chế quản lý dựa trên đánh giá rủi ro và lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện hạ tầng thực tế. Theo TS Trần Đức Lai, việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” cần được thực hiện trên nền tảng số, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
