Dự cảm “không lành” về siêu dự án sân bay Long Thành?

Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ được Chính phủ báo cáo Quốc hội vào kỳ họp khai mạc ngày 20/10 tới.

 
TS Trần Đình Bá - tác giả Chiến lược Hàng không Việt Nam - đã có cuộc trao đổi với Kiến Thức về vấn đề này. Ông cũng là người đã từng thực tế nghiên cứu tại Đại học Bách khoa cùng ĐH hàng không Riga và sân bay Riga 1988-1989, nơi đào tạo hàng trăm tiến sỹ và chuyên gia hàng không cho Việt Nam.
- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về dự án xây dựng cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ được Chính phủ báo cáo Quốc hội vào kỳ họp tới đây?
- Đây phải gọi là một siêu dự án vì nó trị giá tới 18 tỷ USD (dù bây giờ đã rút xuống 8 tỷ USD) tốn kém nhiều thời gian và giấy tờ tranh luận. Việc thông qua Quốc hội lần này là cần thiết, thể hiện sự thận trọng khi đầu tư vào một siêu dự án có tầm ảnh hưởng lớn đến ngân sách và tương lai của nền kinh tế nước nhà, đặc biệt là thực trạng giao thông vận tải còn nhiều tồn tại hiện nay. Theo tôi, đây cũng là dịp rất tốt để công khai dự án và để cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất bày tỏ quan điểm của mình.
- Báo cáo đầu tư dự án của Bộ Giao thông Vận tải ước tính cảng hàng không quốc tế Long Thành có suất sinh lợi kinh tế - xã hội bình quân 22,1%/năm. Tuy nhiên, con số đầu tư gần 8 tỷ USD trong giai đoạn một, để có công suất 25 triệu khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa một năm đang khiến nhiều người nghi ngại. Với cá nhân TS, ông nhìn nhận thế nào về số vốn đầu tư này? Liệu đây có phải là một dự án đầu tư hiệu quả? Và khả năng thu hồi vốn của dự án liệu có được như các nhà hoạch định đã đưa ra?
- Đánh giá sân bay Tân Sơn Nhất sẽ đạt 25 triệu hành khách/năm vào 2017 và sẽ quá tải theo tôi là không đúng. Đây là số liệu ảo vì thị phần hàng không hiện nay mới chỉ đạt 12 triệu hành khách/năm, thua ngành đường sắt là 16 triệu hành khách… thì lấy đâu mà quá tải? 
Tôi đã từng thực tế ở Đại học Hàng không Riga , nghiên cứu rất kỹ sân bay quốc tế Riga - ở đó chỉ có duy nhất 1 đường băng 2,7 km, sau nâng nên 3,2 km mà năng lực vận tải rất cao, gấp nhiều lần dân số nước họ. Sân bay Riga còn là sân bay quân sự quan trọng của Liên Xô nằm trong vùng hạm đội Baltic. Nó là trung tâm hoạt động của các hãng hàng không AirBaltic, SmartLynx Airlines, RAF-Avia, Vip Avia và Inversija… có tới 3 nhà ga.
Sân bay Tân Sơn Nhất có 2 đường băng 4,2 km , diện tích rất rộng thì 25 triệu hành khách đã bỏ bèn gì, nếu được tổ chức tốt, có nhiều nhà ga như sân bay Riga thì công suất mỗi năm khoảng 40 triệu hành khách là quá đỗi bình thường.
Con số tổng mức đầu tư gần 8 tỉ USD trong giai đoạn một của cảng hàng không quốc tế Long Thành để có công suất 25 triệu khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa theo tôi như là làm nhỏ vốn đầu tư để dễ dàng thông qua Quốc hội. Quan điểm của tôi, đây sẽ là một dự án đầu tư không hiệu quả vì không cạnh tranh nổi với Tân Sơn Nhất và sẽ không có khả năng thu hồi vốn, thậm chí chồng chất nợ nần.
- Có ý kiến cho rằng, vấn đề xây cảng Long Thành không chỉ để giảm tải cho Tân Sơn Nhất mà mấu chốt là để có được một cảng trung chuyển quốc tế, nhằm tạo một cú “lật cánh” cho nền kinh tế Việt Nam. Nếu chậm chân, Việt Nam sẽ chỉ là vệ tinh, phụ thuộc vào các nước trong khu vực. Ông có đồng tình với ý kiến này không?
- Hàng không Việt Nam đang tụt hậu nhất thế giới và ASEAN, thua xa Lào và Campuchia, thị phần chỉ đạt 12 triệu hành khách/năm - chỉ đạt 0,3% thị phần, thấp nhất trong 5 loại hình vận tải, đã gây quá tải nghiêm trọng và thảm họa giao thông trên đường bộ. Hàng không đã không hoàn thành nhiệm vụ được giao, thị phần vận tải hàng không hầu như không đáng kể (12 triệu hành khách và 140.000 tấn hàng hóa mỗi năm thì đáng gì); tình trạng chậm chuyến, hủy chuyến gây bức xúc công luận. Vậy mà còn đi “lo xa” để “trung chuyển cho thế giới" mới thật buồn cười. Theo tôi: Việc cần làm hiện nay là bay thẳng để tránh lãng phí và nâng cao năng lực vận tải hàng không lên 25 - 30%. Cần mua sắm máy bay vì chúng ta đang thiếu hụt nghiêm trọng, cần tới 220 máy bay cho 90 triệu dân trong khi hiện có khoảng 120 chiếc; Năng lực hạ tầng hàng không đạt 220 triệu hành khách/năm mà chỉ đạt 12 triệu, lãng phí 94% hạ tầng mà lại cứ đi tham vọng dự án sân bay mới là lạ.
Hiện tại, trong khu vực ASEAN và Đông Á đã có rất nhiều sân bay trung chuyển hiện đại xung quanh ta như Thái Lan, Malaysia, Singapore, Hong Kong… hoạt động rất tốt thì liệu chúng ta có cạnh tranh nổi với họ trong khi phải đi vay vốn 8 tỷ USD để đầu tư hay không?  E rằng, việc đầu tư này không phải là “tạo một cú “lật cánh” cho nền kinh tế mà nguy cơ là cú “lật thuyền” vì sẽ tạo nên gánh nợ khổng lồ và hàng không khó có thể hoàn vốn.
- Nhưng, xét về yếu tố địa lý thì Long Thành được cho là hội đủ các điều kiện để thành cảng trung chuyển, khi nằm giữa trung tâm của vùng kinh tế năng động nhất nước và hơn cả là tập hợp các cơ sở hạ tầng đồng bộ của tất cả các chuyên ngành vận tải từ đường sắt, đường sông, đường biển, đường bộ? Theo ông, để trở thành một cảng trung chuyển, cần phải có những yếu tố gì?
- Tham vọng “ trung chuyển cho thế giới" xin đừng mơ đến vì như tôi đã nói ở trên, không cạnh tranh nổi với các nước xung quanh khi họ đã đi trước rồi. Còn trong nước sẽ không cạnh tranh nổi với Tân Sơn Nhất vì sân bay xây mới sẽ rất tốn kém nên giá thành dịch vụ sẽ rất đắt. Còn vấn đề “xẻ thịt" sân bay Tân Sơn Nhất để lấy tiền xây Long Thành thì đừng có mơ vì siêu đô thị TP HCM 10 triệu dân không thể không có sân bay. Tân Sơn Nhất là một Kho tài sản quốc gia trị giá 22 tỷ USD. Không ai nỡ có ý định “xẻ thịt" sân bay này vì nếu làm thế sẽ gây trầm trọng thực trạng quá tải giao thông TP HCM và giao thông cả nước.
PV (thực hiện)

Bình luận(21)

Minh Hiền

Kiên Phạm

Giờ mà còn có hãng nào cạnh tranh nổi với Tân Sơn Nhất nữa, nhưng vẫn mong có nhiều sân bay để hành khách có nhiều lựa chọn hơn.

Minh Hiền

do hong thai

Mệt quá các bác ơi! Không nghĩ là mình bỏ ra 10 thì các nước xung quanh bỏ ra 20, thậm chí là 100 để cạnh tranh nhau sao? Dự trữ nước mình đã yếu rồi thì đừng "mở kho" xuất tiền đầu tư chưa cần thiết thêm nữa.

Minh Hiền

Trần Trân

Tân Sơn Nhất còn hủy chuyến thì tại sao lại nói tắc nghẽn được, để đưa lý do đó thành lập sân bay mới với chi phí khủng như thế?

Minh Hiền

Bao

Đề nghị các bác tán thành Phản biện xem sao ???

Minh Hiền

N.V.A

Chính Phủ, Quốc Hội cần phải cho xem xét lại việc sử dụng quĨ đất hiện tại của Tân Sơn Nhất để phục vụ cho hàng không dân dụng. Hiện nay khoảng 70-80% diện tích đất của sân bay do BQP quản lý, một phẩn nhỏ làm doanh trại, còn lại phần lớn cho thuê làm sân bóng, sân gôn, nhà xưởng rất lãm phí tài nguyên đất đai của nhà nước. Tại sao BQP không giao thêm đất cho hàng không để mở rộng khu nhà ga? Vào những ngày cuối năm tần suất bay cao thì nhà ga Nội địa có bị quá tải (chỉ quá tải nhà ga nội địa), mà nhà ga nội địa thì tòan cơi nới nâng cấp thôi, trong khi một phần lớn nhà ga hiện nay cho thuê mặt bằng kinh doanh thu tiền.

Minh Hiền

Ngo Thu

Nếu những điều TS.Bá nói là đúng thì tại sao những người có trách nhiệm lại đề xuất xây thêm sân bay Long Thành ? Mục đích ở đây là gì ? Không lẽ để "tạo nên gánh nợ khổng lồ" cho đất nước ? Trong khi còn có rất nhiều dự án cần ngân sách nhà nước: bệnh viện, trường học, cầu đường ở vùng sâu... ????!!!!

Minh Hiền

Tuấn Hưng

Tôi nhất trí đồng ý với TS Bá là: Đừng có mơ và ảo tưởng rằng xây dựng sân bay Long Thành để trở thành trung chuyển quốc tế. Vì chúng ta đã, đang và sẽ không bao giờ cạnh tranh được với các sân bay ở: Singapore, Thái Lan, Malaysia, Hồng Kông,...Phục vụ trong nước còn chưa xong mà đi lo làm cảng trung chuyển quốc tế. Khác nào chưa biết biết ngồi đã lo biết chạy.

Minh Hiền

Trần Bình NaM

Tôi không tán thành với ý kiến của ông Bá. Hãy xem kết quả bay thử nghiệm trên mô hình với tính toán của ông ấy trước đây.

Minh Hiền

wei

phân tích rất chính xác, không nên mạo hiểm

Minh Hiền

Minh

Về giải tỏa quá tải đường bộ sân bay TSN, Bộ Giao thông có nghĩ đến làm đường hầm đường bộ dài 1km xuyên dưới sân bay chưa? Chỉ tốn có chưa đến 100 triệu đô!

Minh Hiền

Tran Tuan

Tôi đồng ý hoàn toàn với ý kiến anh Bá khi phân tích về tham vọng thành trung tâm trung chuyển ...Nhưng tôi cũng mong dự án này được phản biện rộng rãi hơn nữa trong xã hội, nên giao lại việc này cho Mặt trận Tổ quốc làm thì hay hơn vì nếu cứ để Cục Hàng Không và Bộ GTVT chủ trì thì họ toàn dùng các số liệu nội bộ để đánh giá sai lệch các chỉ tiêu cơ bản.

Minh Hiền

Người quan tâm

Xin hỏi tính xác thực của các số liệu mà ông Bá đưa ra?

Minh Hiền

Nguyen Minh

Đến giờ, tính bài này với 1 bài trên báo tuổi trẻ là 2 bài duy nhất mang tính phản biện thực sự, là 2 bài duy nhất dám nói lên sự thật giữa hàng ngàn ý kiến khác đang lên tiếng ủng hộ 1 dự án quái gở sẽ cắn sâu vào ngân sách của chúng ta.

Minh Hiền

Hoa

Liên quan đến giải thích ông Lại Xuân Thanh về vì sao phải làm sân bay Long Thành, vui lòng hỏi Bộ Giao thông giúp tại sao dồn hết các hãng bay nằm ở Nội Bài & Tân Sơn Nhất để ở đó có vụ "giờ cao điểm - tắc nghẽn bầu trời & mặt đất" còn bình thường thì trống trơn? Điều hành kiểu lãng phí vậy có hoàn thành nhiệm vụ không?

Minh Hiền

Trần Bảo Vinh

Nếu không hiệu quả thì các vị biểu quyết xây dựng sân bay Long Thành có phải chịu trách nhiệm hay không?

Minh Hiền

le thang Long

Ông Trần Đình Bá không thấy nghiên cứu về tình hình dân cư, giao dịch thương mại của Sài Gòn và Đông Nam Á năm 2010 - 2014. Thiếu sự nghiên cứu này thì sẽ dẫn đến những áp dụng máy móc theo nền kinh tế không phát triển năng động của Nga? Nếu ông Bá được đào tạo từ Mỹ hoặc Nhật thì chắc ông sẽ có cái nhìn khác?Đào tạo tại Nga, nên quy hoạch sân bay quân sự ở Gaxmar tốt hơn?

Minh Hiền

Công lý

Tình trạng chậm chuyến, hủy chuyến gây bức xúc công luận. Vậy mà còn đi “lo xa” để “trung chuyển cho thế giới". Xin đừng có mơ". Tuyệt!

Minh Hiền

Tran Quang

Ngành hàng không lại theo vết xe đổ của dự án đường sắt cao tốc bắc nam trước đây rồi. Quá tha, vọng để rồi phải gánh số nợ công khủng khiếp.

Minh Hiền

Huỳnh Tấn

Tôi thì tôi nghĩ ở Việt Nam sân bay Tân Sơn Nhất là số 1 rồi, ai mà cạnh tranh nổi nữa chứ.

Minh Hiền

Trần Bảo Vinh

Nếu không hiệu quả thì các vị biểu quyết xây dựng sân bay Long Thành có phải chịu trách nhiệm hay không? Nếu không phải chịu trách nhiệm gì thì họ cứ biểu quyết bừa, chỉ chết dân.

Minh Hiền

Trịnh Hòa Bình

Tôi hoàn toàn tán thành ý kiến của TS Bá. Rất mong các vị đại biểu ai cũng đọc bài trả lời phỏng vấn của TS Bá và hiểu rõ thực chất vấn đề để không biểu quyết thông qua dự án sân bay Long Thành.