Tràn lan mỹ phẩm giả và nguy cơ vi phạm tiêu chuẩn an toàn
Hiện nay, tình trạng buôn bán các loại mỹ phẩm giả, mỹ phẩm trôi nổi kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ đang khá phổ biến. Việc sử dụng những loại mỹ phẩm không bảo đảm chất lượng đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe của người tiêu dùng.
Mới đây, cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị vừa thu giữ số lượng lớn của 95 loại hàng nghi giả, trong đó có các sản phẩm nghi là mỹ phẩm, thực phẩm giả. Hiện 67 loại chưa có mẫu chính hãng để phục vụ công tác giám định.
Trước đó, ngày 7/9/2026, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) ban hành quyết định đình chỉ lưu hành, thu hồi và tiêu hủy trên toàn quốc đối với lô sản phẩm dung dịch vệ sinh phụ nữ Thảo Dược Victory. Nguyên nhân trực tiếp là do lô mỹ phẩm này không đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng về giới hạn vi sinh vật.
Mỗi ngày, chúng ta tiếp xúc với hàng loạt sản phẩm chăm sóc cá nhân như dầu gội, sữa tắm, kem dưỡng da hay son môi. Khác với thực phẩm ăn một lần là hết, một lọ mỹ phẩm thường được mở ra, đóng lại liên tục và tiếp xúc trực tiếp với môi trường trong suốt nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Chính vì tần suất sử dụng dày đặc này, việc kiểm soát chất lượng từ khâu nguyên liệu, sản xuất, đóng gói đến bảo quản đóng vai trò quyết định tới sức khỏe người tiêu dùng. Theo quy định hiện hành, tổ chức hoặc cá nhân chịu trách nhiệm đưa mỹ phẩm ra thị trường phải bảo đảm sản phẩm tuyệt đối không gây hại cho người sử dụng trong điều kiện bình thường. Nhà sản xuất bắt buộc phải thực hiện đánh giá tính an toàn cho từng sản phẩm theo đúng hướng dẫn của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Một trong những hàng rào kỹ thuật quan trọng nhất mà Bộ Y tế đề ra là giới hạn nghiêm ngặt về kim loại nặng và vi sinh vật theo tiêu chuẩn ASEAN. Đây là cơ sở để kiểm soát các nguy cơ ẩn nấp mà mắt thường hoàn toàn không thể phát hiện. Cụ thể, tổng số vi sinh vật hiếu khí trong mỹ phẩm dành cho trẻ em dưới 3 tuổi, sản phẩm dùng cho vùng mắt và niêm mạc không được vượt quá 500 CFU/g (hoặc ml); đối với các sản phẩm khác, con số này không được vượt quá 1.000 CFU/g (hoặc ml).
Đặc biệt, một số loại vi khuẩn nguy hại như Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus và nấm men Candida albicans tuyệt đối không được phép xuất hiện. Với các dòng sản phẩm chứa nhiều nước – môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển – nhà sản xuất phải thiết lập hệ thống chất bảo quản chuẩn chỉnh theo đúng danh mục, nồng độ tối đa và điều kiện áp dụng mà ASEAN quy định. Dĩ nhiên, không phải cứ sản phẩm không rõ nguồn gốc là chắc chắn bị nhiễm khuẩn hay chứa chất độc, nhưng sự an toàn phải được chứng minh bằng hồ sơ kiểm nghiệm và quy trình sản xuất nghiêm ngặt chứ không thể chỉ đánh giá qua hình thức bên ngoài.
Hàng loạt rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe người dùng
Khi một sản phẩm "trôi nổi" – không rõ nhà sản xuất, thiếu thành phần, tráo đổi bao bì hay nằm ngoài chuỗi cung ứng chính thức – người tiêu dùng đang đối mặt với vô vàn rủi ro khó lường. Mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn, chứa chất cấm hay vượt giới hạn hàm lượng cho phép sẽ bị cơ quan quản lý đình chỉ lưu hành và thu hồi ngay lập tức.
Mức độ tác hại lên người dùng tùy thuộc vào thành phần, tình trạng da và vị trí tiếp xúc, trong đó vùng da nhạy cảm quanh mắt, môi, vùng da đang tổn thương hay làn da mỏng mảnh của trẻ nhỏ là những nơi dễ bị ảnh hưởng nhất. Một sản phẩm nhiễm khuẩn không chỉ đơn thuần là bị biến đổi màu hay hư hỏng, mà các vi sinh vật bên trong có thể trực tiếp gây ra các phản ứng viêm nhiễm, dị ứng nghiêm trọng.
Tiêu dùng thông thái để bảo vệ chính mình
Vì vậy, thay vì bị thu hút bởi mức giá rẻ bất ngờ hay những lời quảng cáo hấp dẫn, người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ nguồn gốc, thông tin trên nhãn mác, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường và tình trạng bao bì. Khi cần thiết, người mua hoàn toàn có thể kiểm tra thông tin công bố sản phẩm và ưu tiên lựa chọn các kênh phân phối chính thống. Đằng sau một chai dầu gội hay lọ kem dưỡng an toàn là cả một chuỗi kiểm soát chất lượng khép kín. Sự rõ ràng về nguồn gốc không chỉ dừng lại ở vấn đề xuất xứ, mà còn là điều kiện tiên quyết để người tiêu dùng truy xuất nguồn gốc và yêu cầu trách nhiệm khi sản phẩm có vấn đề – một yếu tố quan trọng mà không mức giá rẻ nào có thể đánh đổi được.
Theo bác sĩ Phạm Thị Lài, khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Thanh Hóa, các sản phẩm mỹ phẩm giả, kém chất lượng có thể gây nhiều nguy cơ đối với làn da. Người sử dụng có thể gặp tình trạng kích ứng, khô, sạm da hoặc tổn thương da, thậm chí có trường hợp diễn biến nặng và cần thời gian dài để điều trị. Từ thực tế điều trị, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần thận trọng trước những lời quảng cáo về công dụng “thần tốc” của mỹ phẩm trên mạng xã hội. Khi lựa chọn sản phẩm, cần kiểm tra kỹ nhãn mác, nguồn gốc, thông tin sản phẩm và ưu tiên mua tại các cơ sở kinh doanh uy tín. Không nên vì giá rẻ hoặc tin vào lời quảng cáo mà sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc. Trong trường hợp sau khi sử dụng mỹ phẩm xuất hiện các biểu hiện bất thường như ngứa, mẩn đỏ, nổi ban hoặc kích ứng da, người dân cần đến các cơ sở y tế có chuyên môn để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách.
Trong bối cảnh hoạt động mua bán trên môi trường mạng ngày càng phát triển, người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra thông tin, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và nói không với hàng trôi nổi. Bởi phía sau một món hàng giá rẻ, nếu thiếu kiểm soát, có thể là cái giá rất đắt đối với sức khỏe.
