Nghiền nát kim cương dưới siêu áp suất giải mã bí ẩn suốt 20 năm

Các nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore (LLNL) đã sử dụng laser cực mạnh để ép những mẫu kim cương siêu nhỏ đến áp suất khoảng 1 TPa, cao hơn khoảng 3 lần áp suất tại lõi Trái đất.

Nhiệt độ trong quá trình này còn cao hơn nhiệt độ bề mặt Mặt trời. Điều đặc biệt là trạng thái cực hạn chỉ tồn tại khoảng một phần tỷ giây, khiến việc đo cấu trúc nguyên tử của kim cương khi nó đang nóng chảy cực kỳ khó khăn.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hệ thống laser Omega tại Đại học Rochester cùng kỹ thuật nhiễu xạ tia X để lần đầu tiên theo dõi trực tiếp cấu trúc của kim cương bị nén bằng sóng xung kích cho tới thời điểm nóng chảy.

chatgpt-image-15-33-31-21-thg-8-2026-7110.png
Thí nghiệm ép kim cương dưới siêu áp suất (gấp 3 lần ở lõi trái đất).

Khoảng 20 năm trước, các thí nghiệm cho thấy một hiện tượng bất thường: Khi kim cương nóng chảy dưới áp suất cực cao, carbon ở trạng thái lỏng có thể đặc hơn kim cương rắn. Điều này có nghĩa kim cương có thể nổi trên carbon lỏng, tương tự như nước đá nổi trên nước.

Tuy nhiên, nhiệt độ nóng chảy đo được trong các thí nghiệm cũ lệch khoảng 20% so với dự đoán của các mô hình lý thuyết. Những mô phỏng máy tính dựa trên cơ học lượng tử cũng không thể tái tạo chính xác kết quả thực nghiệm.

Các phép đo mới có chất lượng cao hơn đã xác định lại nhiệt độ nóng chảy và cho kết quả gần như trùng khớp với các mô phỏng lượng tử, qua đó giải quyết mâu thuẫn kéo dài hai thập kỷ.

Các thí nghiệm trước đây tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Sandia từng cho thấy kim cương có thể chuyển sang một cấu trúc tinh thể trung gian trước khi biến thành carbon lỏng. Một số mô phỏng máy tính cũng ủng hộ khả năng này.

3cfac625-cb4c-4eaa-9604-e74137851718.jpg
Các thí nghiệm nóng chảy mới xác nhận rằng kim cương nổi trong cacbon lỏng kim loại ở áp suất cao, tương tự như đá viên nổi trong cốc nước do có tỷ trọng nhỏ hơn.

Tuy nhiên, phép đo tia X mới cho thấy kim cương vẫn giữ cấu trúc tinh thể ban đầu cho tới khi nóng chảy. Không có pha tinh thể trung gian nào được quan sát trong thí nghiệm.

Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân có thể nằm ở tốc độ cực nhanh của quá trình nén: khi chỉ chịu một cú sốc duy nhất, các nguyên tử carbon không có đủ thời gian để sắp xếp lại thành cấu trúc mới và bị “mắc kẹt” trong cấu trúc kim cương cho tới khi tan chảy.

Điều này cho thấy không chỉ áp suất và nhiệt độ mà cách thức vật liệu bị nén cũng có thể quyết định cấu trúc mà nó hình thành.

Nghiên cứu cũng giúp giải thích những gì có thể xảy ra sâu bên trong Sao Hải Vương và Sao Thiên Vương. Các hành tinh băng khổng lồ này có áp suất và nhiệt độ cực cao bên trong.

kc.jpg
Thí nghiệm lý giải các cơn "mưa kim cương" trên Hải vương tinh và Thiên vương tinh.

Một số mô hình cho rằng carbon trong các hợp chất chứa hydro và oxy ở sâu bên trong hành tinh có thể kết tinh thành kim cương. Những viên kim cương này sau đó sẽ chìm xuống dưới tác dụng của trọng lực, tạo ra hiện tượng thường được gọi là “mưa kim cương”.

Vì thí nghiệm mới khảo sát kim cương ở áp suất thậm chí còn cao hơn điều kiện dự kiến bên trong hai hành tinh, dữ liệu mới sẽ giúp các nhà khoa học xây dựng mô hình chính xác hơn về cấu trúc, quá trình hình thành và tiến hóa của Sao Hải Vương và Sao Thiên Vương.

Những hạt mưa kim cương ngoài vũ trụ.

Máy tính lượng tử di động đầu tiên chạy qubit kim cương

Một startup của Đức vừa ra mắt hệ thống máy tính lượng tử đầu tiên trên thế giới sử dụng kim cương, vượt mốc 100 qubit.

Cỗ máy này, do các kỹ sư tại Saxon Q chế tạo, là một máy tính lượng tử dựa trên khuyết tật nitơ (NV), nghĩa là nó sử dụng các khuyết tật trong kim cương tổng hợp làm bit lượng tử (qubit) để thực hiện các phép toán lượng tử.

zigq86fyyr5xz7yytbxtgu-1280-80png.png
Bộ xử lý lượng tử dựa trên kim cương đầu tiên thế giới có kích thước vượt quá 100 qubit.

Loài nấm được ví như “kim cương trắng”, giá hàng chục nghìn USD mỗi ký

Ẩn sâu dưới lớp đất rừng châu Âu, nấm cục trắng là một trong những thực phẩm quý hiếm và đắt giá nhất thế giới.

Nếu có một “ngôi sao” trong thế giới nấm ăn cao cấp, đó chắc chắn là nấm cục trắng (Tuber magnatum) – loài nấm cục nổi tiếng với hương thơm đặc biệt và giá trị kinh tế đáng kinh ngạc. Trong giới ẩm thực, nó thường được gọi là “kim cương trắng” bởi sự quý hiếm, khó tìm và mức giá có thể lên tới hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn USD cho mỗi kilogram trong những mùa vụ khan hiếm.

Phát hiện trên sao Diêm vương cũng xảy ra lở đất

Phân tích hình ảnh của tàu New Horizons ghi lại phát hiện đến 6 trận sạt lở lớn đổ xuống những vách đá dốc gần vùng đồng bằng băng nổi tiếng của Diêm Vương.

Sạt lở đất là một đặc điểm địa mạo phổ biến trên bề mặt các thiên thể rắn trong Hệ Mặt Trời.

Các dạng địa hình do quá trình chuyển động khối lượng gây ra đã được ghi nhận trên phần lớn các thiên thể đã được khám phá trong Hệ Mặt Trời, bao gồm cả các vật thể băng giá như Charon, mặt trăng lớn nhất của sao Diêm vương (hành tinh lùn Pluto).

Đọc nhiều nhất

Tin mới