Maimonides: Vị bác sĩ từng làm rung chuyển tư tưởng Do Thái thời Trung Cổ

Từ Córdoba đến Cairo, Maimonides đã sống giữa tôn giáo, khoa học và triết học, trở thành một trong những trí thức vĩ đại nhất thời Trung Cổ.

Khoảng năm 1138, tại Córdoba, miền Nam Tây Ban Nha, Moses ben Maimon, thường được gọi là Maimonides hay Rambam, ra đời trong một gia đình Do Thái có truyền thống học thuật. Ông lớn lên giữa một trong những môi trường trí thức sôi động nhất thế giới Hồi giáo thời bấy giờ, nơi triết học Hy Lạp, y học, toán học và thần học cùng tồn tại.

Ảnh: patrickcomerford

Cuộc đời Maimonides không hề yên bình. Khi còn trẻ, ông cùng gia đình phải rời Córdoba trước sự đàn áp tôn giáo của Almohad. Sau nhiều năm di chuyển, ông cuối cùng định cư tại Fustat, khu vực Cairo ngày nay ở Ai Cập. Tại đây, ông vừa là học giả Do Thái, vừa hành nghề bác sĩ, đồng thời giữ vai trò lãnh đạo cộng đồng Do Thái.

Điều đáng kinh ngạc là giữa những công việc ấy, Maimonides vẫn xây dựng một trước tác đồ sộ. Tác phẩm Mishneh Torah của ông hệ thống hóa luật Do Thái thành một bộ sách có cấu trúc chặt chẽ gồm 14 phần, trở thành một trong những công trình quan trọng nhất của tư tưởng pháp lý Do Thái thời Trung Cổ.

Ảnh: commons.wikimedia

Nhưng nếu Maimonides chỉ là một nhà luật học, ông có lẽ đã không để lại ảnh hưởng sâu rộng đến vậy. Trong cuốn "Hướng dẫn dành cho người bối rối" (Dalālat al-ḥāʾirīn), ông cố gắng giải quyết một vấn đề vô cùng hiện đại: làm thế nào để một người có thể vừa trung thành với đức tin vừa sử dụng lý trí để tìm hiểu thế giới?

Maimonides chịu ảnh hưởng mạnh của Aristotle và triết học Hy Lạp, nhưng không đơn giản chấp nhận mọi kết luận của triết học. Ông tìm cách đặt lý trí và mặc khải vào một mối quan hệ có thể đối thoại với nhau. Một trong những tư tưởng nổi tiếng của ông là cách tiếp cận “thần học phủ định”: thay vì cố mô tả chính xác bản chất của Thượng đế bằng những thuộc tính của thế giới vật chất, con người nên thận trọng với những điều mình cho rằng có thể biết về Ngài.

Ảnh: ynetnews

Đáng chú ý, Maimonides còn là một bác sĩ thực hành. Ông viết nhiều trước tác về y học và coi việc chăm sóc sức khỏe là một nhiệm vụ trí tuệ nghiêm túc. Với ông, hiểu biết về tự nhiên không đối lập với đời sống tinh thần mà có thể trở thành một con đường để con người hiểu rõ hơn về chính mình.

Tư tưởng của Maimonides vượt khỏi cộng đồng Do Thái. Các tác phẩm triết học của ông được các học giả Kitô giáo thời Trung Cổ biết đến, trong đó có Thomas Aquinas, và góp phần đưa tư tưởng Aristotle vào những cuộc tranh luận lớn về thần học ở châu Âu.

Maimonides qua đời tại Fustat năm 1204. Điều thú vị là chân dung nổi tiếng nhất của ông lại không phải chân dung đương thời. Hình ảnh thường được dùng để minh họa Maimonides bắt nguồn từ một hình khắc xuất hiện vào thế kỷ XVIII, hàng trăm năm sau khi ông qua đời.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Khai quật mộ Vĩnh Thái công chúa, bất ngờ hé lộ bí ẩn hoàng thất nhà Đường

Cuộc khai quật mộ Vĩnh Thái công chúa phát hiện nhiều di vật quý, đồng thời hé lộ những tranh luận về cái chết của bà.

Phát hiện ngôi mộ bị đào trộm

Trong quá trình khảo sát khu vực phía Bắc tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), các nhà khảo cổ tình cờ phát hiện một ngôi mộ cổ đã bị kẻ trộm xâm nhập. Nhằm bảo vệ những di vật còn sót lại, đoàn khảo cổ quyết định tiến hành khai quật và nghiên cứu có hệ thống.

Bức ảnh 72 năm tuổi hé lộ bí ẩn về người phụ nữ quyền lực 5.000 năm trước

Một bức ảnh đen trắng chụp hiện vật đã thất lạc đang mang đến manh mối mới về Meretneith, người phụ nữ quyền lực và có thể từng trực tiếp cai trị Ai Cập.

Meretneith sống vào Vương triều thứ nhất, thời kỳ không lâu sau khi Ai Cập được thống nhất. Nhiều bằng chứng cho thấy bà từng có vị trí rất cao trong hoàng gia, nhưng bà nắm quyền đến đâu thì vẫn chưa rõ.

Khi khai quật tại Saqqara, nhà khảo cổ William B. Emery phát hiện 13 con dấu bằng bùn quanh miệng một hầm mộ. Trên đó có những serekh- khung biểu tượng mà người Ai Cập thời kỳ đầu dùng để ghi tên người cai trị.

Bí ẩn Kelimutu- ba hồ nước trên cùng một ngọn núi liên tục đổi màu

Trên đỉnh một ngọn núi lửa ở Flores, Indonesia, có ba hồ nước nằm cạnh nhau nhưng có thể mang những màu sắc khác nhau và liên tục biến đổi.

Hồ Kelimutu là một trong những cảnh quan núi lửa kỳ lạ nhất Indonesia. Nằm trên đỉnh núi Kelimutu, cao khoảng 1.600–1.690 m trên đảo Flores, ba hồ miệng núi lửa gần như nằm cạnh nhau nhưng mỗi hồ lại có màu nước riêng. Điều đặc biệt hơn: những màu sắc ấy không cố định. Chúng có thể chuyển từ xanh lam, xanh lục sang nâu, đen, đỏ hoặc những sắc thái trung gian khác theo thời gian.

Đọc nhiều nhất

Tin mới