Chiều 08/04, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các ĐBQH thuộc tổ 15 gồm Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng và tỉnh Phú Thọ đã có phiên thảo luận sôi nổi về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Nhiều ý kiến cho rằng, cần có cách tiếp cận tổng thể nhằm bảo đảm cơ chế, chính sách phát triển hài hòa; trong đó nhấn mạnh việc ưu tiên hỗ trợ các địa phương vùng xung quanh Thủ đô để phát triển đồng bộ, hạn chế gia tăng chênh lệch.

Tránh tình trạng “đặc thù trong đặc thù”

Đại biểu Vương Quốc Thắng (TP. Đà Nẵng) cơ bản thống nhất với tờ trình và báo cáo thẩm tra của các cơ quan Quốc hội, đại biểu nhấn mạnh dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã thể hiện bước chuyển rất đáng ghi nhận: Từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo; từ cơ chế "xin - cho" sang cơ chế phân quyền tối đa, trách nhiệm rõ ràng. Với nhiều quyền hạn mới chưa có trong tiền lệ, dự thảo luật thực sự là một cuộc cách mạng về thể chế dành cho địa phương.

Để đảm bảo tính khả thi, đại biểu tập trung góp ý vào 3 nhóm vấn đề trọng tâm. Trong đó, đề xuất bổ sung quy định về thời hạn tối đa để HĐND và UBND thành phố ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Thủ đô, chẳng hạn trong vòng 6 tháng kể từ khi luật có hiệu lực. Đồng thời, ông nhấn mạnh cần quy định việc công khai tiến độ ban hành các văn bản này, nhằm tạo điều kiện để cộng đồng doanh nghiệp và xã hội theo dõi, giám sát.

Ngoài ra, đại biểu cho rằng cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung quy định về Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc thành phố Hà Nội, nhằm làm rõ thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước theo khoản 2, Điều 6. Ông lưu ý, nếu trao toàn quyền cho chính quyền thành phố đối với mô hình này sẽ dẫn đến tình trạng “đặc thù trong đặc thù”. Vì vậy, dự thảo Luật cần sớm thiết kế các quy định riêng về cơ chế giám sát đối với đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, nhằm tránh việc lạm dụng chính sách.

Đối với lĩnh vực y tế và giáo dục, đại biểu cho rằng ưu tiên hàng đầu là kế thừa và phát huy những lợi thế sẵn có.

Trong đó, về y tế, cần nghiên cứu rà soát, kế thừa các quy định đang phát huy hiệu quả tại luật hiện hành như: nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, năng lực y tế dự phòng, y tế cơ sở, mạng lưới y học gia đình và phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện.

Về giáo dục, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định tại Khoản 3 Điều 6 về việc giao Chủ tịch UBND Thành phố quyền quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập hoặc cấp phép cho các trường đại học, cao đẳng (bao gồm cả cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài). Thay vì tập trung thành lập mới, Chính quyền Thành phố nên ưu tiên nguồn lực phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đầu tư nâng cấp, phát triển các cơ sở giáo dục đại học quốc gia đang đóng trên địa bàn.

Cần chính sách hài hòa, hỗ trợ vùng lân cận Thủ đô cùng phát triển

Góp ý vào dự án Luật, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) cho rằng Thủ đô cần được trao cơ chế đặc thù để tạo động lực phát triển đột phá, giữ vai trò đầu tàu lan tỏa. Tuy nhiên, đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về những tác động có thể phát sinh đối với các địa phương lân cận như Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên… khi Luật được triển khai.

Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kế thừa các quy định về phát triển giáo dục và đào tạo tại Điều 22 của Luật Thủ đô hiện hành để đảm bảo tính liên tục và hiệu quả.

Theo đại biểu, nếu thiếu cơ chế phù hợp cho các địa phương lân cận, khoảng cách về nguồn lực phát triển hạ tầng, khai thác khoáng sản, cũng như trong các lĩnh vực y tế, giáo dục sẽ ngày càng gia tăng. Thực tế này có thể dẫn tới sự dịch chuyển nguồn lực và lao động về Thủ đô, nơi có nhiều điều kiện thuận lợi hơn, đồng thời tạo ra những so sánh giữa các địa phương trong vùng.

Thực tế cho thấy, lao động tại các khu công nghiệp ở Ninh Bình, Hải Phòng, Phú Thọ có thể dịch chuyển về làm việc tại những địa bàn được hưởng cơ chế ưu đãi, qua đó tác động đến phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương này. Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến cơ chế khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản và triển khai dự án đầu tư tại khu vực giáp ranh Thủ đô cũng cần được làm rõ. Nếu thiếu sự điều tiết phù hợp, dòng vốn đầu tư có thể dồn về những nơi có thủ tục thuận lợi hơn, gây bất lợi cho các địa phương lân cận.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị cần có cách tiếp cận tổng thể, bảo đảm xây dựng cơ chế, chính sách phát triển hài hòa, trong đó quan tâm hỗ trợ các địa phương vùng xung quanh Thủ đô để cùng phát triển đồng bộ, hạn chế gia tăng chênh lệch.