Thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở vào chiều 19/8, đại biểu Quốc hội Châu Văn Minh (đoàn Phú Thọ) cho hay, qua hội thảo góp ý do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức, phối hợp với Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam, Hội Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam, các đại biểu đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Theo ông Châu Văn Minh, dự thảo luật lần này có nhiều đổi mới so với Luật Nhà ở hiện hành, tập trung sửa vào 6 chính sách lớn, bao quát các vấn đề về phát triển, sở hữu, tài chính, quản lý, sử dụng và giao dịch về nhà ở.

Tuy nhiên, để dự thảo luật hoàn thiện hơn, ông cho biết các ý kiến góp ý tập trung vào 6 nhóm nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Tăng liên thông giữa Luật Nhà ở và các luật liên quan

Theo đại biểu Châu Văn Minh, trước hết cần tăng tính liên thông giữa Luật Nhà ở với các luật khác có liên quan. Đây là điều kiện rất quan trọng, quyết định đến tính khả thi của luật.

Cần bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Nhà ở, Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng, pháp luật về kinh doanh bất động sản, pháp luật về tài chính, tín dụng.

“Việc liên thông các luật sẽ giúp cho dự án nhà ở không bị các điểm nghẽn do sự thiếu liên thông giữa các luật”, ông nói.

Nội dung thứ hai được đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện sâu hơn là khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê.

Theo ông Châu Văn Minh, để nhà ở cho thuê trở thành một cấu phần thực sự của thị trường nhà ở, cần nghiên cứu bổ sung chính sách đủ mạnh về quỹ đất, ưu đãi thuế, ưu đãi tín dụng, cơ chế đầu tư dài hạn, tiêu chuẩn chất lượng đối với nhà cho thuê và quyền của người thuê. Đây cũng là giải pháp để giảm áp lực sở hữu nhà, nhất là tại các đô thị lớn hiện nay.

Đề xuất thứ ba là hoàn thiện cơ chế cải tạo khu dân cư cũ, không chỉ cải tạo chung cư cũ mà cần mở rộng đối với các khu nhà xuống cấp, khu dân cư tự phát, đồng thời có cơ chế để chỉnh trang đồng bộ.

Đối với vấn đề cải tạo chung cư cũ, ông Châu Văn Minh đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế chia sẻ lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; tiêu chí lựa chọn dự án ưu tiên; quy trình gọn; cơ chế điều chỉnh quy hoạch linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm kết nối hạ tầng giao thông.

Kiến nghị thứ tư là gắn phát triển nhà ở với quy hoạch đô thị và năng lực hạ tầng. “Không nên xem phát triển nhà ở đơn thuần là bài toán về tạo lập quỹ đất”, đại biểu Châu Văn Minh nêu quan điểm.

Theo ông, dự án nhà ở cần được đặt trong mối quan hệ với dân số, giao thông, trường học, y tế, không gian xanh, hạ tầng số và khả năng chịu tải của đô thị.

Dự thảo luật nên làm rõ và nhấn mạnh phát triển nhà ở phải phù hợp với quy hoạch, tổ chức không gian, đồng bộ hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật; phát triển theo định hướng TOD đối với các đô thị lớn.

Kiến nghị thứ năm là đưa chuyển đổi số vào quản lý nhà ở. Với xu thế quản trị đô thị hiện nay, Ban soạn thảo có thể cân nhắc bổ sung một điều về hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia. Hệ thống này không chỉ lưu thông tin về quyền sở hữu mà còn tích hợp tình trạng kỹ thuật công trình, tuổi thọ, mức độ an toàn, hiệu quả sử dụng, lịch sử bảo trì, thông tin về quy hoạch... Đây cũng sẽ là nền tảng cho quản trị hiện đại.

Kiến nghị thứ sáu là khuyến khích phát triển nhà ở xanh, thông minh gắn với khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Theo đó, nên có cơ chế ưu đãi đối với dự án nhà ở tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu xanh, phát thải carbon thấp, tái sử dụng nước, tích hợp năng lượng tái tạo, sử dụng công nghệ thông minh.

Đồng thời, cần bổ sung quy định về thiết kế biến đổi khí hậu, nhất là đối với khu vực ven biển, vùng ngập, sạt lở; cần có những tiêu chuẩn thiết kế và yêu cầu kỹ thuật riêng.

Đề nghị xem lại quy định về nhà ở cũ, người nước ngoài sở hữu nhà

Bên cạnh các nhóm chính sách lớn, đại biểu Châu Văn Minh cho biết các ý kiến còn có 3 góp ý cụ thể đối với dự thảo Luật Nhà ở.

Góp ý thứ nhất liên quan khoản 14 Điều 2 về khái niệm nhà ở cũ. Theo dự thảo, nhà ở cũ được xác định là nhà được đầu tư xây dựng từ năm 1994 đến nay. Công trình tính đến năm nay là 32 năm tuổi, trên 30 năm thì việc xác định là nhà cũ là phù hợp, bởi phần lớn các công trình này đã cũ và lạc hậu về kỹ thuật.

Tuy nhiên, dự thảo sử dụng một mốc thời gian cố định là năm 1994 trở về trước thì chưa phù hợp.

“Đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu sửa khái niệm nhà cũ theo mốc thời gian cố định thành quy định theo niên hạn sử dụng, ví dụ như nhà ở trên 30 năm, hoặc theo kết quả kiểm định chất lượng thực tế”, ông Châu Văn Minh đề nghị.

Góp ý thứ hai liên quan đến sở hữu nhà ở của người nước ngoài tại Điều 19. Dự thảo quy định cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được sở hữu nhà tại Việt Nam. Theo đại biểu Châu Văn Minh, nếu việc cho phép sở hữu nhà chỉ bằng điều kiện được nhập cảnh thì có vẻ chưa chặt chẽ.

Bởi người nhập cảnh vào Việt Nam ngắn ngày như đi du lịch, đi công tác, hội nghị, thăm thân... đều có quyền mua nhà. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc sửa theo hướng cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam với mục đích cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài.

Cũng liên quan đến vấn đề này, tại khoản 1 Điều 21, dự thảo quy định tổ chức, cá nhân nước ngoài quy định tại điểm b khoản 1 Điều 19 của luật chỉ được mua, thuê mua, nhận tặng cho, nhận thừa kế và sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư.

Đại biểu Châu Văn Minh đề nghị Ban soạn thảo làm rõ cơ sở để quy định tỷ lệ sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ trong một nhà chung cư.

Theo ông, sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ chung cư là quá nhiều, có thể ảnh hưởng đến nguồn cung nhà ở cho tổ chức, công dân Việt Nam, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ rủi ro về quốc phòng, an ninh đất nước. “Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, theo chúng tôi có thể đề xuất là 15%”, ông nói.

Góp ý thứ ba, đại biểu đề nghị bổ sung đối tượng là các hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ vào nhóm đối tượng liên quan đến chính sách nhà ở.

Theo ông, trong các đối tượng được hưởng, được thuê nhà lưu trú công nhân, được thuê nhà ở công vụ, đối với địa phương là đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thì đã có quy định. Tuy nhiên, cần bổ sung các hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ, đối với cả Trung ương cũng như địa phương.

Đại biểu Châu Văn Minh cũng đề nghị tại khoản 17 Điều 2, trong định nghĩa tổ chức trong nước bao gồm các cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang..., cần bổ sung các hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ.