Thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai vào chiều 19/8, đại biểu Quốc hội Châu Văn Minh (đoàn Phú Thọ) cho hay, qua hội thảo góp ý với sự tham gia của Hội Khoa học Đất Việt Nam, Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam, Hội Trầm hương Việt Nam, Viện Môi trường và Phát triển cộng đồng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, nhiều ý kiến đã được đóng góp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Theo ông Châu Văn Minh, dự thảo Luật Đất đai lần này đã thể hiện sự cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả sử dụng đất đai, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và các chủ thể có liên quan.

Dự thảo cũng đề cập tương đối toàn diện đến các nội dung quản lý, sử dụng, phân loại đất, điều tra, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất...

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nhiều quy định trong dự thảo cần tiếp tục được làm rõ, bổ sung để bảo đảm thống nhất, khả thi và hạn chế khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện.

Làm rõ các khái niệm, hoàn thiện quy hoạch và dữ liệu đất đai

Nội dung đầu tiên được đại biểu Châu Văn Minh đề nghị là làm rõ một số khái niệm, thuật ngữ để tránh dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Đặc biệt, các thuật ngữ như đất dự trữ phát triển, đất, đất đai, quản lý đất, quản lý đất đai, kế hoạch sử dụng đất, cơ cấu đất và dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, cộng đồng cần được làm rõ hơn.

Theo ông, hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và cơ chế điều chỉnh quy hoạch cũng cần được thiết kế chặt chẽ theo hướng bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, có sự tham gia thực chất của người dân và các bên có liên quan.

Đồng thời, cần lưu ý đến sự phân cấp giữa quy hoạch cấp tỉnh và kế hoạch sử dụng đất cấp xã, cũng như yêu cầu phân định rõ chủ thể lập, thẩm định và quyết định quy hoạch.

Về hệ thống dữ liệu đất đai, đại biểu đề nghị chuẩn hóa và kết nối đồng bộ. Dự thảo cần quan tâm hơn nữa đến cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, bản đồ số đồng bộ, chuẩn hóa dữ liệu theo chuẩn quốc gia.

Cùng với đó, cần bổ sung quy định về cập nhật cơ sở dữ liệu, chia sẻ, kết nối dữ liệu giữa dữ liệu đất đai với dữ liệu dân cư, thuế, quy hoạch, tài nguyên, môi trường, đầu tư và tài sản công.

Hoàn thiện giá đất, bồi thường và phân cấp quản lý

Đại biểu Châu Văn Minh cho rằng, cơ chế tài chính, giá đất và bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất vẫn còn những vấn đề khó giải quyết trên thực tế, nhất là chênh lệch giữa giá bồi thường và giá thị trường và bài toán hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người bị thu hồi đất.

Do đó, dự thảo cần quy định rõ hơn nguyên tắc điều tiết giá trị gia tăng thêm từ đất do quy hoạch, đầu tư công hoặc chuyển mục đích sử dụng đất tạo ra.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và cơ chế bồi thường để bảo đảm hài hòa, hạn chế khiếu kiện cũng như khơi thông nguồn lực.

Đại biểu cho biết, nhóm góp ý cụ thể đối với dự thảo Luật Đất đai có 8 nội dung, nhưng do thời gian, ông sẽ gửi lại Ban soạn thảo. Tại phiên thảo luận, ông tập trung trình bày một số vấn đề.

Thứ nhất là Điều 3 về giải thích từ ngữ. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện điều này, trong đó bổ sung giải thích các thuật ngữ đất, đất đai, quản lý đất, quản lý đất đai.

Theo ông, việc bổ sung là cần thiết vì các thuật ngữ này được sử dụng trong nhiều chương, điều khoản của luật, trong khi một số thuật ngữ chưa thông dụng hoặc chưa có cách hiểu thống nhất.

Ông nêu ví dụ, đất được hiểu là lớp phủ tơi xốp trên bề mặt của trái đất, với độ phì tự nhiên nhất định, trải qua quá trình hình thành đất lâu dài. Còn đất đai được hiểu là đất cùng các yếu tố tự nhiên liên quan đến địa hình, độ dốc, địa thế, khí tượng thủy văn, cơ sở hạ tầng... Quản lý đất là quản lý độ phì hay chất lượng đất, môi trường để bảo đảm sử dụng bền vững. Còn quản lý đất đai là Nhà nước sử dụng công cụ pháp luật để sử dụng đất đai đúng mục đích và bền vững…

Thứ hai là về phân loại đất. Tại Điều 9, đại biểu cho rằng dự thảo đang chỉ đề cập đến phân loại đất theo mục đích sử dụng đất mà chưa đề cập đến phân loại đất theo ý nghĩa khoa học.

Ông đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc quy định rõ hệ thống phân loại đất, bảo đảm thống nhất trong toàn quốc về phân loại đất, điều tra và lập bản đồ đất.

Cụ thể, nghiên cứu phân loại đất tại Điều 9 thành hai nội dung: phân loại theo mục đích sử dụng và phân loại theo thành phần, tính chất.

Theo đại biểu, phân loại đất không chỉ phục vụ quản lý theo mục đích sử dụng mà còn là cơ sở khoa học để đánh giá chất lượng, tiềm năng đất đai và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai tại Điều 18, dự thảo đang đưa ra hai phương án.

Theo ông, nên lựa chọn phương án hai, bởi phương án này quy định cụ thể, rõ ràng thẩm quyền của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã về thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất và phê duyệt kế hoạch sử dụng đất.

“Phương án này phù hợp với tổ chức bộ máy nhà nước hiện đại, bảo đảm phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính”, đại biểu Châu Văn Minh khẳng định.