Tổn thương dây thần kinh số 7 (dây mặt) gây yếu hoặc liệt đột ngột một bên mặt, thường nhận biết khi ngủ dậy qua các triệu chứng như miệng lệch, khó phồng má, huýt sáo, nói không rõ, thay đổi vị giác, khó chịu quanh tai và nước hay thức ăn trào ra ngoài khi ăn uống. Đặc biệt, người bệnh không thể nhắm kín mắt bên liệt khiến khe mi bị hở gây khô, cộm và chảy nước mắt. Dù xuất hiện đột ngột, méo miệng và yếu cơ mặt không thể dùng để tự chẩn đoán nguyên nhân mà cần được đánh giá y tế khẩn cấp nhằm tránh nhầm lẫn với đột quỵ. Điểm khác biệt quan trọng là liệt dây 7 ngoại biên ảnh hưởng toàn bộ một bên mặt từ trên xuống dưới (khó nhướng mày, không nhắm kín mắt, méo miệng), trong khi đột quỵ thường chỉ gây yếu vùng miệng và đi kèm các dấu hiệu thần kinh toàn thân khác như yếu tê tay chân, nói ngọng, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội.

BSCKI Nguyễn Danh Điệp - phụ trách khoa Y dược cổ truyền, Bệnh viện đa khoa Ba Vì cho biết: Ngủ dậy soi gương thấy mắt một bên nhắm không kín, miệng lệch sang một bên, uống nước chảy ra một bên mép, người bệnh có thể lo lắng, hoảng hốt nghĩ mình bị đột quỵ não. Tuy nhiên, thực tế đa phần trong trường hợp này, người bệnh bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên. Dây thần kinh số 7 là dây thần kinh nằm nông. Nếu tắm muộn sau 22h đêm hoặc sau khi đi ngoài trời nắng nóng về mà bật điều hoà nhiệt độ 18 – 20 độ để không khí lạnh xối thẳng vào vùng mặt sẽ làm cho mạch máu vùng đó bị co thắt khiến thiểu dưỡng và dây thần kinh bị phù đè ngay lập tức. Ngoài ra, còn có các nguyên nhân do vi rút hoặc do chấn thương, biến chứng sau phẫu thuật. Sai lầm của nhiều người là cạo gió hoặc dùng các bài thuốc truyền miệng để đắp vào vùng mặt làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng thời gian điều trị. Hãy nhớ rằng 72h đầu sau khi mắc bệnh là khoảng thời gian vàng, hãy đến cơ sở y tế sớm nhất để các bác sĩ thăm khám và đưa ra phác đồ điều trị chính xác nhất.

"Khoa Y dược cổ truyền, Bệnh viện đa khoa Ba Vì điều trị bệnh liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên ngoài các thuốc chống viêm, các bác sĩ sử dụng phương pháp đông y kết hợp tây y. Điện châm, thủy châm, cứu ngải hỗ trợ kích thích phục hồi chức năng dây thần kinh. Xoa bóp, bấm huyệt giúp tăng cường tuần hoàn và cải thiện vận động cơ mặt. Vật lý trị liệu bằng điện xung, sóng ngắn, đèn hồng ngoại theo chỉ định. Sử dụng thuốc y học cổ truyền phù hợp với tình trạng của từng người bệnh. Hướng dẫn tập vận động cơ mặt như nhướng mày, nhắm mắt, phồng má và mỉm cười đúng cách. Người bệnh được thăm khám và xây dựng phác đồ phù hợp. Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên có khả năng phục hồi tốt nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và kiên trì luyện tập." - BSCKI Nguyễn Danh Điệp nhấn mạnh

Bệnh có thể phòng tránh được nếu mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe, giữ ấm cơ thể và tăng cường sức đề kháng. Tránh để bị nhiễm lạnh đột ngột: không nên nằm ngủ trước quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp vào mặt; tránh dầm mưa, đi ngoài trời gió lạnh mà không có khẩu trang, khăn choàng; giữ ấm vùng đầu, cổ, tai, mặt khi thời tiết lạnh hoặc giao mùa; Nâng cao thể trạng: ăn uống đầy đủ dưỡng chất, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm bổ khí huyết như gạo lứt, hạt sen, táo tàu, cá hồi, gừng…; tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, tránh stress và làm việc quá sức; Thăm khám định kỳ: nếu có dấu hiệu tê rần vùng mặt, mỏi cơ mặt, nhìn méo… cần đến khám tại cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị sớm; Người có cơ địa suy nhược, dễ nhiễm lạnh nên được bác sĩ y học cổ truyền tư vấn bồi bổ chính khí bằng các bài thuốc phù hợp.

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là bệnh thường gặp, có thể gây nhiều phiền toái về thẩm mỹ và sinh hoạt, nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách bằng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại, khả năng phục hồi rất cao và ít để lại di chứng. Quan trọng hơn, mỗi người cần biết cách tự bảo vệ mình, phòng bệnh hơn chữa bệnh. Chủ động nhận biết dấu hiệu, không tự chẩn đoán và không trì hoãn việc đi khám là cách đơn giản để hạn chế những rủi ro đáng tiếc khi xuất hiện tình trạng méo miệng, liệt mặt đột ngột.