Khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực & Chống độc thuộc Trung tâm Y tế khu vực Yên Lập (Phú Thọ) vừa tiếp nhận và điều trị kịp thời một bệnh nhi bị ngộ độc nặng, nguy kịch tính mạng do gia đình tự ý cho uống nước lá lộc mại (hay còn gọi là lá du mại) để chữa bệnh táo bón.
Theo lời kể từ phía gia đình, do thấy con có triệu chứng táo bón kéo dài, thay vì đưa trẻ đến các cơ sở y tế để thăm khám, người nhà đã nghe theo lời mách bảo dân gian, hái lá lộc mại sắc lấy nước cho trẻ uống. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau khi sử dụng bài thuốc truyền miệng này, trẻ bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu ngộ độc cấp tính cực kỳ nguy hiểm bao gồm đi tiểu ra máu đỏ tươi với số lượng nhiều, đau đầu, chóng mặt, mệt lả và da xanh xao nhợt nhạt do mất máu cấp. Nhận thấy tình trạng chuyển biến xấu, gia đình mới hoảng loạn đưa trẻ đến bệnh viện để cấp cứu.
Ngay khi tiếp nhận bệnh nhi, các bác sĩ đã lập tức tiến hành thăm khám và chỉ định thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng khẩn cấp. Kết quả cho thấy bệnh nhi bị thiếu máu nặng do tan máu (hồng cầu bị phá hủy hàng loạt), đi kèm với tình trạng rối loạn đông máu nghiêm trọng.
Cây lá ngón. Ảnh minh họa/nguồn Internet
Theo các bác sĩ, đây là diễn biến cực kỳ nguy hiểm, có thể gây suy thận cấp, suy đa tạng và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Nhận định đây là ca bệnh phức tạp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhi, ê-kíp bác sĩ đã khẩn trương thực hiện các biện pháp hồi sức tích cực như bù dịch, truyền dịch cao phân tử, truyền máu để bù đắp lượng hồng cầu đã mất, đồng thời theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn. Song song với đó, Trung tâm đã nhanh chóng hội chẩn khẩn cấp với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ và quyết định chuyển tuyến cho trẻ lên tuyến trên để tiếp tục tiếp cận các phác đồ điều trị chuyên sâu. Đến nay, dù tình trạng của bé đã có dấu hiệu cải thiện bước đầu, nước tiểu nhạt màu hơn, nhưng hiện tượng tan máu vẫn diễn ra và bệnh nhi vẫn phải tiếp tục truyền máu để điều trị.
Các bác sĩ cho biết, trong y học cổ truyền hoặc kinh nghiệm dân gian, cây lộc mại thường được truyền tai nhau sử dụng với mục đích nhuận tràng, tiêu độc, chữa táo bón hoặc kiết lỵ. Tuy nhiên, trong loại cây này có chứa độc tố chưa hoàn toàn định danh hết, có khả năng phá hủy màng hồng cầu mạnh mẽ, đặc biệt nguy hiểm đối với những người bị thiếu hụt men G6PD. Việc sử dụng không đúng cách, định lượng theo cảm tính chắc chắn sẽ dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Qua trường hợp này, các bác sĩ đưa ra khuyến cáo khẩn cấp đến cộng đồng: Người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại lá cây rừng hoặc các bài thuốc truyền miệng chưa được khoa học kiểm chứng để chữa bệnh. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất ổn, cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đặc biệt, nếu sau khi sử dụng các loại cây thuốc mà xuất hiện những triệu chứng bất thường như đái ra máu, mệt lả, chóng mặt, da xanh hoặc khó thở, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức để được cấp cứu kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Cây lá ngón (ngón vàng, cây rút ruột, đoạn trường thảo...) mọc nhiều ở các vùng miền núi phía Bắc, là dây leo, thân và cành không có lông. Lá có hình thuôn dài, mọc đối xứng, nhẵn bóng, đầu nhọn, dài từ 7 đến hơn 10 cm và rộng từ 2,5 đến hơn 5 cm. Hoa hình loa kèn, có 5 cánh, màu vàng rực.
Lá ngón được xếp vào danh sách 4 loại cây cực độc, đe dọa đến tính mạng con người, có chứa chất kịch độc là hoạt chất alkaloid. Theo y học, chỉ một lượng nhỏ alkaloid cũng có thể gây tử vong đối với người nếu không được cấp cứu, chữa trị kịp thời. Độc tố trong lá ngón ngấm rất nhanh chỉ mất 5 - 30 phút qua đường tiêu hóa.