4 thành phố vệ tinh
Đề xuất với Ban chỉ đạo TƯ xâydựng đề án tổ chức chính quyền đô thị, UBND TP.HCM cho biết, bộ máy chính quyềnđô thị của TP được tổ chức thành hai cấp hoàn chỉnh gồm cấp TP và 4 thành phố vệtinh trực thuộc TP.HCM, có nhiều đô thị bên trong một đô thị theo hướng tăngtính tự quản và tự chịu trách nhiệm.
Theo mức độ đô thị hóa hiện nay,TP.HCM hình thành và phát triển theo hướng chia thành 3 địa bàn gồm: Địa bàn đãđô thị hóa, địa bàn đang đô thị hóa và địa bàn nông thôn trong đô thị.
Cụ thể, địa bàn đã đô thị hóa gồm13 quận nội thành cũ là quận 1, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Phú Nhuận, GòVấp, Tân Bình và Tân Phú. Trừ các quận 1, 3, 5, các quận còn lại phát triển tựphát và không được quy hoạch nên trong khoảng 10-15 năm, TP.HCM sẽ chỉnh trangđô thị, điều tiết lại dân cư, phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đôthị theo hướng văn minh hiện đại. Sau khi hoàn thành định hướng sẽ được tổ chứclại các đơn vị hành chính theo mô hình cấp chính quyền đô thị hoàn chỉnh.
Trước mắt, ở địa bàn này đối vớicấp quận vẫn duy trì cấp hành chính như hiện nay (không tổ chức HĐND).
Đối với địa bàn đang đô thị hóagồm 6 quận là quận 2, 7, 9, 12, Thủ Đức, Bình Tân và 2 huyện Hóc Môn và Nhà Bè,có thể phân chia thành các khu đô thị độc lập kết nối với địa bàn đã đô thị hóagiúp nâng quy mô diện tích đô thị hóa gấp 4 lần so với hiện nay vào năm 2025.
Tại đây, sẽ thành lập 4 khu đôthị (hoặc gọi là thành phố) gồm Đông, Nam, Tây và Bắc. Mỗi khu đô thị là một cấpchính quyền đô thị trực thuộc chính quyền đô thị TP.HCM. Chính quyền 4 khu đôthị được thiết kế theo hướng phân cấp mạnh, tăng thẩm quyền tự chủ và tự chịutrách nhiệm trong ngân sách, xây dựng và quản lý, phát triển dịch vụ đô thị.
Khu đô thị Đông (hay TP Đông) gồmquận 2, 9 và Thủ Đức với diện tích 211 km2 với trung tâm là khu đô thị mới ThủThiêm. Ở đây sẽ phát triển các ngành dịch vụ cao cấp và công nghiệp kỹ thuật cao.
Khu đô thị Nam (hay TP Nam) gồmquận 7, huyện Nhà Bè và một phần diện tích quận 8 (phần phía nam kênh Tẻ) vàhuyện Bình Chánh với diện tích 194 km2. Ở đây sẽ phát triển dịch vụ cảng, gắnliền với các dịch vụ thương mại khác.
Khu đô thị Bắc (hay TP Bắc) gồmquận 12 và phần lớn huyện Hóc Môn với diện tích 149 km2 sẽ phát triển dịch vụ,du lịch sinh thái, nông nghiệp kỹ thuật cao.
Khu đô thị Tây (hay TP Tây) gồmquận Bình Tân, một phần diện tích quận 8 và huyện Bình Chánh với diện tích 191km2. Đây là khu đô thị đầu mối giao lưu kinh tế với ĐBSCL.
Đối với địa bàn nông thôn trongđô thị gồm 3 huyện Củ Chi, Bình Chánh và Cần Giờ có diện tích khoảng 1.300 km2.Ở địa bàn này, TP đề xuất với Trung ương đổi mới mô hình tổ chức chính quyền đôthị theo hướng: Chuyển cấp chính quyền huyện hiện nay thành cấp hành chính, tứclà không tổ chức HĐND cấp huyện và không có cơ chế tự chủ ngân sách.
"Áo quá chật"
Trước đề xuất này, tại hội thảogóp ý sửa đổi Hiến pháp chuyên đề về “chính quyền địa phương” do Văn phòng Chínhphủ phối hợp với Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp tổ chức tuần trước, nhiều đại biểu chorằng, để tăng quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm, ở chương 9 về chính quyền địaphương trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp cần bổ sung một điều quy định: “Chínhquyền địa phương tự chủ, tự chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạncủa mình trong phạm vi được phân cấp theo quy định của luật. Việc phân cấp hoặcquy định thêm nhiệm vụ, quyền hạn làm tăng các khoản chi cho chính quyền địaphương thì phải kèm theo sự phân cấp nguồn thu và các nguồn lực tương ứng”.
Trả lời VietNamNet, PGS.TS TrươngĐắc Linh - ĐH Luật TP.HCM nói, hoàn toàn đồng ý với đề xuất “chuỗi đô thị” củaTP.HCM. Sửa Hiến pháp lần này chính là cơ hội vàng để đổi mới một cách cơ bản tổchức chính quyền địa phương để những thành phố như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng có cơhội tăng quyền tự quản.
Còn ĐBQH Trương Trọng Nghĩa thìnhận định TP.HCM đang mặc “áo quá chật” và đề nghị tăng mức độ tự quản cao hơncũng như những thẩm quyền cao hơn cho TP.HCM về mặt tài chính, kinh tế, văn hóa…
“Vừa rồi, ta đã làm được một việclà thông qua luật Thủ đô. Có nghĩa là chúng ta xác định trong các đô thị ở ViệtNam có một đô thị đặc thù, đó là Hà Nội. Hà Nội là trung tâm đầu não chính trịcả nước, chúng ta cũng nên có quy định pháp lý đặc thù cho phép TP.HCM thànhtrung tâm kinh tế hàng đầu của cả nước. Nếu không có cơ chế thích hợp thì sẽ cảntrở, hạn chế hiệu quả phát triển của TP”, ông Nghĩa nói.
Theo ông, để TP.HCM không rơi vào“tự trị” khi được trao quyền lực to hơn, TP phải được bảo đảm có đủ người, đủcán bộ có năng lực, có đạo đức để hành sự đúng những đặc quyền được giao.
