Trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam đứng trước yêu cầu phải mở rộng thị trường, gia tăng giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh, thương mại điện tử (TMĐT) đang nổi lên như một công cụ quan trọng. Trong đó, thương mại điện tử xuyên biên giới (TMĐT XBG) đang trở thành xu thế tất yếu, giúp các DN rút ngắn khoảng cách địa lý, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đánh giá TMĐT XBG có ý nghĩa chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu, ông Phạm Tấn Đạt, Trưởng ban Logistics - Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho biết, tiềm năng và lợi thế của TMĐT trong xuất khẩu ngày càng được nhìn nhận rõ ràng hơn, không chỉ giúp tăng số lượng đơn hàng, quan trọng hơn đã mở ra khả năng tiếp cận những thị trường mới nhanh hơn phương pháp xúc tiến truyền thống thường tốn rất nhiều thời gian, nguồn lực và chi phí.

Hiện TMĐT XBG trên thế giới đã đạt đến mức độ phát triển rất cao. Các nền tảng lớn như Amazon, Alibaba hay Shopee không chỉ cung cấp sàn giao dịch, còn tích hợp nhiều công cụ và giải pháp hỗ trợ DN từ phương pháp marketing, bán hàng, thanh toán đến logistics. “Việt Nam đang là một thị trường được các nền tảng TMĐT XBG đặc biệt quan tâm. Không chỉ dừng ở việc bán hàng tại thị trường trong nước, các nền tảng này đang chú trọng hỗ trợ hàng hóa Việt Nam xuất khẩu ra thế giới. Đây là một lợi thế lớn nếu DN và cơ quan quản lý biết tận dụng đúng cách”, ông Đạt chỉ ra.

So với các hoạt động xúc tiến thương mại truyền thống như hội chợ, triển lãm - vốn chỉ diễn ra trong vài ngày, xúc tiến thương mại qua TMĐT XBG có khả năng lan tỏa quanh năm, bao phủ rộng hơn và tiếp cận đa dạng đối tượng hơn. Đặc biệt, chi phí xúc tiến thương mại trên nền tảng số thường thấp hơn, hiệu quả hơn và có thể đo lường rõ ràng.

“Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia ngày càng rõ nét, TMĐT không còn là lựa chọn bổ sung, dần trở thành một cấu phần không thể thiếu trong chiến lược xuất khẩu của Việt Nam. Vấn đề còn lại là làm thế nào để tận dụng tốt hơn công cụ này, gắn kết chặt chẽ hơn giữa DN, nền tảng và chính sách hỗ trợ, để hàng hóa Việt Nam có thể đi xa hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu”, ông Đạt nêu định hướng.

Theo các chuyên gia, TMĐT XBG đang trở thành một hướng đi quan trọng giúp DN Việt Nam mở rộng thị trường. Xu hướng tiêu dùng trực tuyến toàn cầu tăng nhanh khiến các sàn TMĐT trở thành kênh phân phối có sức ảnh hưởng ngày càng lớn. Ông Đoàn Quốc Tâm, Trưởng ban Hợp tác của VECOM nhìn nhận, xu hướng xuất khẩu qua nền tảng số đang mở ra cơ hội mới cho DNNVV. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là thiếu nhân lực chuyên môn về TMĐT quốc tế, cũng như hiểu biết hạn chế về các quy định nhập khẩu qua TMĐT tại thị trường nước ngoài.

Bên cạnh đó, các loại phí sàn, chi phí marketing và logistics vẫn là gánh nặng đáng kể đối với DN nhỏ khi tham gia xuất khẩu trực tuyến. Theo ông Tâm, để tham gia hiệu quả vào TMĐT XBG, DN cần chủ động đầu tư nguồn nhân lực có chuyên môn về vận hành gian hàng quốc tế, quảng cáo trực tuyến và quản lý đơn hàng xuyên biên giới. “TMĐT XBG có thể trở thành phương thức xuất khẩu phù hợp với xu hướng kinh tế số. Đặc biệt, với những mặt hàng đặc sản có giá trị văn hóa và bản sắc vùng miền rõ rệt, kênh bán hàng này giúp rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất trong nước và người tiêu dùng ở nước ngoài”, ông Tâm nhìn nhận.

Trong tương lai, khi hệ sinh thái logistics và thanh toán quốc tế tiếp tục phát triển, TMĐT XBG được kỳ vọng sẽ trở thành một trụ cột quan trọng trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Các nền tảng số sẽ góp phần kết nối cộng đồng kiều bào với quê hương thông qua những sản phẩm đặc trưng riêng có.

Theo bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), khó khăn lớn nhất của TMĐT XBG hiện vẫn nằm ở việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định, an toàn và tuân thủ pháp luật tại các thị trường nhập khẩu. Nhưng bù lại, tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hỗ trợ DNNVV đã đưa ra cơ chế hỗ trợ tài chính rõ ràng. Đó là DN có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí mở và duy trì gian hàng trên các nền tảng số trong nước và quốc tế. Đây là kênh hỗ trợ rất thực tiễn, tạo động lực để DN mạnh dạn tham gia xuất khẩu qua kênh số.

“Quyết định 1415/QĐ-TTg năm 2021 cũng hỗ trợ DN tiếp cận hệ thống phân phối nước ngoài, với mục tiêu thúc đẩy 5.000 DN tham gia xuất khẩu qua TMĐT XBG. Cùng với đó, các chương trình hỗ trợ từ đào tạo, kết nối thị trường đến tư vấn tiêu chuẩn, giúp các DN chủ động hơn trong việc tiếp cận thị trường mới. Thông qua các chương trình này, DN không chỉ được trang bị kiến thức và thông tin thị trường, còn có cơ hội trực tiếp thử nghiệm mô hình và cách thức vận hành kinh doanh TMĐT XBG, tìm kiếm bạn hàng, đối tác, thông tin thị trường và qua đó sẽ có điều chỉnh chiến lược phù hợp với từng thị trường”, bà Việt Anh cho biết.

TMĐT XBG đang trở thành chìa khóa mở rộng thị trường xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam. Khi năng lực số được củng cố, khi chi phí tham gia nền tảng được hỗ trợ và khi các rào cản được tháo gỡ từng bước, đây sẽ là kênh tăng trưởng đầy triển vọng để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu.