Tại phiên thảo luận các dự thảo văn kiện sáng 21/1 Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đồng chí Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh tham luận với chủ đề: Phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa phát triển cho cả nước.

KHÁT VỌNG ĐẾN NĂM 2030 CỦA TP HỒ CHÍ MINH KHÔNG TÁCH RỜI MỤC TIÊU QUỐC GIA

Mở đầu tham luận, đồng chí Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, Thành phố Hồ Chí Minh bước vào một giai đoạn mới - giai đoạn mà Thành phố không chỉ dựa vào lịch sử hào hùng, truyền thống năng động và tinh thần tiên phong đã được khẳng định, mà còn phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trước kỳ vọng của quốc gia.

Trong nhiều thập kỷ qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng, đổi mới và hội nhập của Việt Nam. Tuy nhiên, trước bối cảnh trong nước và quốc tế đang biến đổi nhanh chóng, chính những thành công ấy cũng đặt ra cho Thành phố một yêu cầu cao hơn trong giai đoạn hiện nay, đó là: Thành phố Hồ Chí Minh không thể phát triển theo lối mòn, mà phải chủ động tự đổi mới chính mình sâu sắc hơn, khác biệt, có chiều sâu, tầm nhìn dài hạn và bền vững hơn.

Sự đổi mới này không nhằm khẳng định lại vai trò “đầu tàu” đã quen thuộc, mà để xứng đáng với niềm tin và trọng trách mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân cả nước đã giao phó cho Thành phố trong chặng đường phát triển mới của đất nước.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, khát vọng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030 phải được đặt trong một bức tranh lớn hơn, không thể tách rời khát vọng chung của quốc gia: đến năm 2045 kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, có vị thế vững chắc trên trường quốc tế.

Trong tổng thể chiến lược đó, Trung ương đã đặt vào Thành phố Hồ Chí Minh những kỳ vọng rất đặc biệt: không chỉ tăng trưởng nhanh, mà còn phải tăng trưởng theo cách khác biệt; không chỉ đi trước, mà còn mở đường; và không chỉ thành công cho riêng mình, mà phải tạo ra động lực lan tỏa cho sự phát triển chung của cả nước.

Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới; là nơi hội tụ của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là niềm vinh dự, sự ghi nhận, mà còn là một cam kết phát triển mang tầm chiến lược quốc gia, đòi hỏi phải thống nhất nhận thức, quyết tâm chính trị cao, tư duy đột phá, đoàn kết một lòng và hành động kiên định, nhất quán.

BA TRỤ CỘT TẠO NỀN TẢNG CHO BỨT PHÁ THỰC CHẤT

Để hiện thực hóa khát vọng đó, theo đồng chí Nguyễn Văn Được, Thành phố Hồ Chí Minh cần tập trung vào 3 trụ cột phát triển mang tính quyết định.

Trước hết, đột phá về thể chế là điều kiện tiên quyết. Chỉ rõ thể chế hiện vẫn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, nhưng cũng là đòn bẩy mạnh mẽ nhất nếu được tháo gỡ đúng hướng và kịp thời, theo đồng chí, Thành phố cần được trao và chủ động thực thi các cơ chế linh hoạt hơn, phù hợp với vai trò, quy mô và sự đóng góp của Thành phố: từ thí điểm những mô hình quản trị mới, rút ngắn quy trình hành chính, đến mở rộng không gian chính sách cho đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh. "Cải cách thể chế ở TP Hồ Chí Minh không chỉ nhằm giúp Thành phố vận hành hiệu quả hơn, mà còn để hình thành những mô hình thực tiễn có thể nhân rộng cho cả nước", đồng chí nêu rõ.

Đồng chí cũng nhấn mạnh, khoa học-công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao phải trở thành trục phát triển cốt lõi. Nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào vốn, đất đai và lao động giá rẻ, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ sớm chạm trần tăng trưởng.

Con đường phát triển bền vững chỉ có thể dựa vào tri thức, công nghệ và con người. Thành phố có lợi thế lớn, rất hiếm có: về hệ thống đại học, viện nghiên cứu lớn nhất cả nước; cộng đồng doanh nghiệp năng động, có khả năng thích ứng nhanh; và lực lượng lao động trẻ sáng tạo, tiếp thu nhanh và giàu khát vọng.

Theo đồng chí, vấn đề cốt lõi để phát triển không chỉ nằm ở nguồn lực, mà nằm ở khả năng tổ chức, cách kết nối và phát huy nguồn lực thông qua cơ chế 3 nhà; trong đó yêu cầu đặt ra là: Nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thị trường; Đào tạo phải gắn với chiến lược phát triển ngành; Doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; Nhà nước phải là người đặt hàng và kiến tạo phát triển.

Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh cũng khẳng định, phát triển hạ tầng không chỉ để đi nhanh, mà để đi xa; không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà phải phục vụ cho mục tiêu phát triển lâu dài. Hạ tầng Thành phố Hồ Chí Minh cần được nhìn nhận như hạ tầng chiến lược của quốc gia, bao gồm hạ tầng giao thông - logistics, hạ tầng số, kết nối vùng và hạ tầng cho kinh tế tri thức. Trên nền tảng đó, Thành phố cần tái định vị vai trò địa kinh tế với ba mũi nhọn: dịch vụ - tài chính - thương mại chất lượng cao; công nghiệp công nghệ cao; và logistics gắn với chuỗi giá trị vùng và quốc tế.

Thành phố Hồ Chí Minh không thể và không nên phát triển đơn độc. Bởi vì, phát triển bền vững chỉ có thể đạt được khi: Không gian kinh tế vùng được tổ chức hợp lý; chuỗi giá trị được phân bổ hiệu quả; vai trò của mỗi địa phương được xác định rõ trong một tổng thể chung.

Trong cấu trúc đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần và sẽ đóng vai trò “kiến trúc sư trưởng”, là trung tâm điều phối và dẫn dắt liên kết vùng; nơi hội tụ tài chính, công nghệ và dịch vụ cao cấp; nơi các hoạt động sản xuất, logistics và nông nghiệp công nghệ cao được kết nối và lan tỏa; và nơi giá trị gia tăng được phân bổ hài hòa, cùng phát triển.

PHÁT TRIỂN XÃ HỘI - NỀN TẢNG CỦA SỨC MẠNH MỀM

Phát triển kinh tế và tăng trưởng kinh tế, suy cho cùng phải hướng tới mục tiêu phục vụ con người. Nhấn mạnh điều này, đồng chí Nguyễn Văn Được chỉ rõ, Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mô hình “Thành phố toàn cầu đáng sống”, nơi tăng trưởng đi cùng tiến bộ, công bằng; đổi mới đi cùng bao trùm và hội nhập đi cùng bản sắc.

"Một thành phố đáng sống không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế mà đo bằng chất lượng cuộc sống, mức độ gắn kết xã hội và niềm tin của người dân; còn ở việc giữ chân nhân tài, nuôi dưỡng sáng tạo và củng cố niềm tin xã hội - đó chính là nền tảng của sức mạnh mềm và sự phát triển bền vững", đồng chí khẳng định.

Theo đồng chí, Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước một cơ hội lịch sử để tái định nghĩa chính mình - không bằng những tuyên ngôn, mà bằng hành động cụ thể, cải cách thực chất và tinh thần trách nhiệm cao nhất đối với đất nước. Con đường phía trước là tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh để từng bước xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững, góp phần đưa TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa trong khu vực, mang tầm quốc tế.

“Trên hành trình đó, với quyết tâm chính trị cao và khát vọng cống hiến mạnh mẽ, Thành phố Hồ Chí Minh cam kết nỗ lực cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, tự cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, hội nhập sâu rộng, có vị thế, uy tín ngày càng cao trong cộng đồng quốc tế”, đồng chí khẳng định.