Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Frontiers in Astronomy and Space Sciences, nhà vật lý thiên văn Ayisha Ashruf và các đồng nghiệp tại Trung tâm Vũ trụ Vikram Sarabhai (Ấn Độ) đã theo dõi quỹ đạo của 17 mảnh rác vũ trụ trong quỹ đạo Trái đất thấp trong thời gian từ năm 1986 - 2024. Kết quả nghiên cứu cho thấy tốc độ suy giảm quỹ đạo tăng mạnh khi số lượng vết đen Mặt trời đạt khoảng 70% mức cực đại của chu kỳ hoạt động 11 năm.
Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng minh rõ ràng mối liên hệ vốn được nghi ngờ từ lâu giữa hoạt động Mặt trời và sự suy giảm độ cao của rác vũ trụ.
Mặt trời trải qua chu kỳ hoạt động kéo dài khoảng 11 năm, trong đó số lượng vết đen trên bề mặt tăng rồi giảm theo từng giai đoạn. Khi hoạt động đạt đỉnh, bức xạ phát ra mạnh hơn và làm nóng tầng nhiệt quyển - lớp khí quyển rất mỏng nằm ở độ cao khoảng 160 - 2.000 km cách mặt đất.
Sự giãn nở của tầng khí quyển này khiến mật độ không khí ở quỹ đạo thấp tăng lên. Vì vậy, các vật thể bay quanh Trái đất ở độ cao này chịu lực cản khí quyển lớn hơn. Lực cản này đủ làm rác vũ trụ chậm lại theo thời gian và giảm dần độ cao quỹ đạo.
Nghiên cứu của các chuyên gia phát hiện mỗi khi chu kỳ Mặt trời vượt qua ngưỡng hoạt động nói trên, các mảnh rác vũ trụ bắt đầu mất thêm vài kilomet độ cao.
Những vật thể được nhóm nghiên cứu theo dõi chủ yếu quay quanh Trái đất mỗi 90 - 120 phút ở độ cao từ 600 - 800 km. Mức suy giảm quỹ đạo khác nhau tùy cường độ từng chu kỳ Mặt trời, nhưng mô hình chung vẫn lặp lại khá rõ ràng qua 3 chu kỳ liên tiếp.
Theo nhóm nghiên cứu, việc hiểu rõ tác động của hoạt động Mặt trời có thể giúp các cơ quan không gian lựa chọn thời điểm phóng tàu vũ trụ và vận hành vệ tinh an toàn hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh rác vũ trụ ngày càng dày đặc, không chỉ là mối đe dọa trên quỹ đạo mà còn mang đến nguy cơ cho hoạt động hàng không dân dụng.
