Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Antiquity vào ngày 19/5, nhóm khảo cổ làm việc tại khu vực cánh đồng Chum nổi tiếng của Lào đã phát hiện hài cốt của ít nhất 37 người bên trong chiếc chum đá khổng lồ. Những người này đã qua đời cách đây khoảng 1.200 năm.
Các chuyên gia cho hay, chiếc chum đá lớn, được gọi là Chum số 1, là chiếc chum đầu tiên được ghi nhận chứa hài cốt người còn nguyên vẹn. Chum số 1 cao khoảng 1,3m, rộng hơn 2m. Bên trong chiếc chum có số lượng lớn xương và răng người được xếp dày đặc thuộc về hàng chục cá nhân khác nhau.
Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Nicholas Skopal thuộc Đại học James Cook (Singapore) và chuyên gia di sản Lào Souilya Bounxayhip dẫn đầu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ đối với mẫu xương và răng thu được trong chum. Kết quả nghiên cứu cho thấy những bộ hài cốt được đặt vào chum trong khoảng từ thế kỷ 9 - 12. Việc chôn cất không diễn ra cùng lúc mà những thi hài lần lượt được đặt vào bên trong chiếc chum liên tục trong khoảng thời gian từ năm 890 - 1160.
Các nhà nghiên cứu cho biết thêm đây là hình thức mai táng thứ cấp. Thi hài người quá cố ban đầu được để phân hủy ở nơi khác. Sau đó, một số phần xương được lựa chọn và chuyển vào chum đá. Thêm nữa, hài cốt của những người được đặt trong Chum số 1 ở nhiều độ tuổi từ trẻ con cho đến người lớn
Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng các chum đá là nơi chôn cất cuối cùng có niên đại từ thời kỳ đồ sắt Đông Nam Á tức là khoảng năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên. Tuy nhiên, việc tìm thấy Chum số 1 đã thách thức nhận định trước đây.
Việc phát hiện nhiều hài cốt trong cùng một chum đá cho thấy khả năng tồn tại truyền thống mai táng chung giữa các gia đình hoặc dòng tộc lớn. Theo nhóm nghiên cứu, những chiếc chum có thể đóng vai trò là địa điểm tổ chức nghi lễ thờ cúng tổ tiên trong nhiều thế hệ.
Ngoài hàng chục bộ hài cốt, các chuyên gia còn phát hiện những chuỗi hạt bên trong chum. Sau khi được phân tích hóa học, họ xác định chúng có nguồn gốc từ Nam Ấn Độ và khu vực Mesopotamia cổ đại. Điều này cho thấy vùng cao nguyên của Lào từng có mối liên kết thương mại với nhiều khu vực xa xôi ở châu Á và Tây Á trong cùng giai đoạn chiếc chum được sử dụng cho hoạt động mai táng.
Niên đại này trùng với thời kỳ thương mại khu vực phát triển mạnh trên khắp châu Á. Những hạt chuỗi nhập khẩu được tìm thấy trong Chum số 1 trở thành bằng chứng vật chất cho thấy các cộng đồng sinh sống tại vùng núi hẻo lánh của Lào từng kết nối với các tuyến thương mại rộng lớn thời bấy giờ.
