![]() |
| Đường vào ngôi mộ của Võ Tắc Thiên. |
![]() |
| Hình ảnh Võ Tắc Thiên trong phim. |
![]() |
| Những bức tượng bị chặt đầu trong ngôi mộ. |
![]() |
| Ngôi mộ vô tự của Võ Tắc Thiên. |
![]() |
| Đường vào ngôi mộ của Võ Tắc Thiên. |
![]() |
| Hình ảnh Võ Tắc Thiên trong phim. |
![]() |
| Những bức tượng bị chặt đầu trong ngôi mộ. |
![]() |
| Ngôi mộ vô tự của Võ Tắc Thiên. |
![]() |
| Nhắc đến hậu cung người ta thường nghĩ đến nơi có đến 3 ngàn giai nhân, nhưng trên thực tế cung nữ ở hậu cung còn vượt xa con số đó. Trong “Tùy thư” có ghi chép thời Tùy Dương đế số lượng cung nữ có đến 100 nghìn người. |
![]() |
| Đến đầu triều Đường quốc lực nghèo nàn, nhằm vỗ về lòng dân, tiết kiệm chi tiêu, Đường Cao Tông Lý Uyên đã từng hạ chiếu giải phóng hàng nghìn cung nữ trong hậu cung. Đến đời Đường Thái Tông số cung nữ trong hậu cung vẫn lên đến con số hàng vạn. Triều Đường Huyền Tông số cung nữ từng lên đến 60 nghìn người. Với số lượng hùng hậu như thế cuộc sống của các cung nữ trong hậu cung thế nào? |
![]() |
| Căn cứ vào địa vị của cung nữ, thời nhà Đường chia cung nữ thành hai loại: Thứ nhất là nữ quan có phẩm cấp, số còn lại chiếm phần lớn đều là cung nữ bình thường không có phẩm cấp. Những nữ quan được gọi là “cung quan”, ngoài cấp quản lý cao như hoàng hậu và các phi tần thì họ chính là người thuộc tầng lớp có đẳng cấp tương đối cao trong chốn hậu cung. |
![]() |
| Nhằm duy trì hoạt động bình thường với hàng vạn cung nữ ở hậu cung giai cấp thống trị đã định ra một hệ thống quản lý vô cùng nghiêm ngặt. Theo giáo sư Giả Chí Cương chuyên gia nghiên cứu lịch sử nhà Đường trường Đại học Tây Bắc đã chỉ ra: “Hậu đình” của nhà Đường là mô phỏng kiến trúc của “Tiền đình”, cung nữ trong “hậu đình” cũng chia thành 9 cấp quan viên ở “Tiền đình”. Nhất phẩm đến ngũ phẩm cơ bản đều là phi tần của hoàng thượng. Một số nữ quan có uy quyền cao, lai lịch quyền quý mới có thể được ngũ phẩm. Lục phẩm đến cửu phẩm tức là các cấp nữ quan bình thường trong cung. |
![]() |
| Vào cuối nhà Đường chế độ đẳng cấp của hậu cung tuy đã có nhiều thay đổi nhưng nội dung cơ bản vẫn giữ như cũ. Công việc của các cung nữ được phân công rất rõ ràng và chi tiết. Những nữ quan có phẩm cấp chiếm một số lượng rất nhỏ số cung nữ trong chốn hậu cung. Còn lại đều là những cung nữ bình thường phải lao động chân tay rất vất vả, rất ít khi cho cơ hội tiếp xúc với những phi tần có đẳng cấp cao và càng không có cơ duyên được diện kiến hoàng thượng. Thậm chí những cung nữ này sau khi chết cũng không có mộ chí, cho nên cuộc sống của họ không ai biết tới. |
![]() |
| Việc cung nữ nhập cung bằng hình thức nào sẽ quyết định địa vị của họ trong hậu cung. Phần lớn các cung nữ đều từ nhân gian, được tuyển vào cung những người có xuất thân từ con nhà tử tế, phẩm chất đạo đức tốt sẽ có cơ hội được tấn phong làm nữ quan trong cung. Còn lại thì do bản thân hoặc người nhà phạm tội mà bị bắt vào cung thì địa vị của họ thấp kém nhất, thường phải làm những việc như thêu thùa, may vá, giặt giũ, nấu nướng... |
![]() |
| Ngoài ra có một số ít các cung nữ là do các nước phụ thuộc, quan lại địa phương hoặc công chúa tiến hiến nhập cung, những người này đương nhiên sẽ có những tài hoa đặc biệt, dễ dàng nhận được sự chú ý của hoàng thượng và thường được tấn phong làm phi tần, nhưng họ cũng thường là gian tế ở bên hoàng thượng cho những người đã tiến hiến họ. |
![]() |
| Công việc hàng ngày của các cung nữ rất vất vả, từ sáng sớm đến đêm khuya. Nhiệm vụ quan trọng của các cung nữ là phục vụ hoàng thượng và đám hậu phi. Để thỏa mãn được những nhu cầu về một cuộc sống an nhàn, xa xỉ cho đám chủ nhân thì phạm vi công việc của họ gồm chăm lo ăn, ở, quần áo, đi lại. |
![]() |
| Ngoài ra còn phải có một bộ phận cung nữ lo biểu diễn ca kĩ, mua vui. Bất kể là ở bộ phận nào thì công việc của họ vô cùng vất vả, thường xuyên bị mắng chửi hay đánh đập, thậm chí chỉ cần sơ ý làm phật ý chủ nhân là có thể bị phạt tội. |
![]() |
| Tuy vất vả nhưng ở triều Đường, hoàng đế vô cùng coi trọng việc đào tạo cung nữ nên có hẳn một trường học ở hậu cung chuyên dành cho các cung nữ đọc sách, họ cũng thường xuyên được giáo dục, bồi dưỡng các kiến thức về văn hóa, âm nhạc nghệ thuật và các kỹ năng, vì thế tố chất của các cung nữ nhà Đường tương đối cao. Trong đó có Thượng Quan Uyển Nhi nổi tiếng trong lịch sử, một cánh tay phải đắc lực trợ giúp Võ Tắc Thiên. |
![]() |
| Hậu cung cũng tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho cung nữ nhằm điều tiết cuộc sống vốn khô khan, vất vả của họ. Họ có thể giả trai để tham gia đội Mã cầu (cưỡi ngựa chơi bóng) hay đội Xúc Cúc (đá cầu). Ngoài ra còn có một hoạt động là “tham quân hí” tương đương như tấu hài ngày nay. |
![]() |
| Cuộc sống của họ cứ thế trôi đi, đa phần cung nữ bị hạn chế trong “dịch đình” trong cung Trường An, trừ phi có nhiệm vụ đặc biệt hoặc khi không còn là cung nữ họ mới được bước chân ra khỏi cung còn không cứ sống lặng lẽ trong quên lãng cho đến khi chết. Ở triều Đường cũng thường xuyên có những trường hợp cung nữ “xuất cung” như gặp thiên tai hoặc hoàng đế mới kế vị thường sẽ giải phóng tự do một bộ phận cung nữ. Thời Đường việc giải phóng cung nữ phụ thuộc vào hứng của hoàng thượng, nếu hoàng thượng thương cảm cho thân phận của cung nữ thì sẽ rất nhiều cung nữ được “xuất cung”. |
![]() |
| Việc được “xuất cung” đó chính là hạnh phúc của các cung nữ, có người sẽ xuất giá, có một số người trở về phụng dưỡng cha mẹ còn rất nhiều người không có nhà mà về đành lưu lạc chốn nhân gian nên có rất nhiều cung nữ đã trở thành vợ bé sống kiếp tầm gửi nơi những kẻ giàu có háo sắc, nhưng dù sống thế nào thì cuối cùng họ đã được hưởng tự do đích thực. |
![]() |
| Nhiếp ảnh gia người Anh Don McCullin đã dành nhiều thời gian đến các vùng chiến sự, xung đột trên thế giới để tác nghiệp, ghi nhận tình hình. Ông đã đến các nước như Cyprus, Cộng hòa Dân chủ Congo, Việt Nam, Campuchia, Bangladesh, El Salvador, Lebanon, Israel. Trong số những nơi đã đặt chân đến, nhiếp ảnh gia Don McCullin đã thực hiện nhiều bức ảnh giá trị ghi dấu Chiến tranh Việt Nam ác liệt. Trong ảnh là chiến trường miền Nam Việt Nam năm 1965. |
![]() |
| Ngã sáu Phù Đổng ở quận 1, Sài Gòn năm 1974. |
Khoảng 9.500 năm trước, những người săn bắn hái lượm đã hỏa táng thi thể một phụ nữ trên giàn thiêu ở vùng đất ngày nay là Malawi.
Khi tiến hành một dự án thoát nước đô thị ở trung tâm Tønsberg, Na Uy, các công nhân tình cờ phát hiện một chiếc nhẫn vàng quý thời Trung cổ.
Các nhà khảo cổ đã phát hiện một lăng mộ ở Thổ Nhĩ Kỳ có thể chứa hài cốt của một thành viên trong gia đình Vua Midas.
Hơn 200 bức tượng nhỏ đã được phát hiện tại nghĩa trang Tanis, việc tìm thấy nó giúp hé lộ nhiều sự thật rùng mình.
Sinh sống giữa rừng Amazon rộng lớn, tộc người Ashaninka lưu giữ lối sống cổ xưa gắn chặt với thiên nhiên và bản sắc văn hóa mạnh mẽ.
Nằm giữa sa mạc khắc nghiệt phía Bắc Trung Hoa, Đồng Hoàn Thành (Tongwancheng) là chứng nhân đặc biệt cho một vương quốc từng rực rỡ rồi biến mất.
Một tảng đá dựng đứng có khắc hình khuôn mặt người niên đại 12.000 năm đã được tìm thấy lần đầu tiên tại Karahantepe.
Nằm trên đảo Borneo, Vườn quốc gia Kinabalu (Malaysia) là nơi hội tụ địa chất cổ xưa, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa đặc sắc.
Mộ của một chiến binh Thracian và con ngựa của ông ấy được tìm thấy, ước tính có niên đại từ nửa sau thế kỷ thứ 2 Trước Công Nguyên.
Bộ sưu tập tượng ngựa 'Thiên Mã' độc đáo do nghệ nhân Bùi Văn Tự chế tác nhằm chào đón Tết Bính Ngọ 2026 mang thông điệp về sự thịnh vượng và sức mạnh vươn lên.
Một tảng đá dựng đứng có khắc hình khuôn mặt người niên đại 12.000 năm đã được tìm thấy lần đầu tiên tại Karahantepe.
Nằm trên đảo Borneo, Vườn quốc gia Kinabalu (Malaysia) là nơi hội tụ địa chất cổ xưa, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa đặc sắc.
Mộ của một chiến binh Thracian và con ngựa của ông ấy được tìm thấy, ước tính có niên đại từ nửa sau thế kỷ thứ 2 Trước Công Nguyên.
Bộ sưu tập tượng ngựa 'Thiên Mã' độc đáo do nghệ nhân Bùi Văn Tự chế tác nhằm chào đón Tết Bính Ngọ 2026 mang thông điệp về sự thịnh vượng và sức mạnh vươn lên.
Sinh sống giữa rừng Amazon rộng lớn, tộc người Ashaninka lưu giữ lối sống cổ xưa gắn chặt với thiên nhiên và bản sắc văn hóa mạnh mẽ.
Khoảng 9.500 năm trước, những người săn bắn hái lượm đã hỏa táng thi thể một phụ nữ trên giàn thiêu ở vùng đất ngày nay là Malawi.
Các nhà khảo cổ đã phát hiện một lăng mộ ở Thổ Nhĩ Kỳ có thể chứa hài cốt của một thành viên trong gia đình Vua Midas.
Khi tiến hành một dự án thoát nước đô thị ở trung tâm Tønsberg, Na Uy, các công nhân tình cờ phát hiện một chiếc nhẫn vàng quý thời Trung cổ.
Xác cá voi linh thiêng dạt vào bờ biển Quảng Trị được chính quyền và người dân tổ chức chôn cất theo phong tục địa phương, thể hiện tín ngưỡng của ngư dân.
Nằm giữa sa mạc khắc nghiệt phía Bắc Trung Hoa, Đồng Hoàn Thành (Tongwancheng) là chứng nhân đặc biệt cho một vương quốc từng rực rỡ rồi biến mất.
Hơn 200 bức tượng nhỏ đã được phát hiện tại nghĩa trang Tanis, việc tìm thấy nó giúp hé lộ nhiều sự thật rùng mình.
Đây là họa tiết duy nhất được biết đến mô tả một người phụ nữ Viking đang mang thai. Nó được khắc trên một mặt dây chuyền.
Một chiếc liềm đá lửa có niên đại 23.000 năm đã được tìm thấy, giúp mở rộng thêm kiến thức hiện tại về chủ đề nông nghiệp thời tiền sử.
Nằm giữa vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa, chùa Dâu (Bắc Ninh) được xem là cột mốc đặc biệt đánh dấu buổi đầu hình thành Phật giáo tại Việt Nam.
Cuộc đời Đại tướng Lê Văn Dũng là hành trình trọn vẹn phụng sự cho Tổ quốc. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn, để lại niềm tiếc thương sâu sắc.
Một trận bão cát ở Kerman đã làm lộ ra tàn tích của một thành phố cổ bị chôn vùi dưới cát, với vô số hiện vật kỳ lạ được tìm thấy.
Chủ nhân của một ngôi mộ Thời Kỳ Đồ Đá Cũ được xây dựng công phu có thể đã trải qua một trong những cái chết đau đớn nhất trong lịch sử loài người.
Vũ khí cổ xưa có liên quan đến các vị vua Thời Trung Cổ huyền thoại được tìm thấy trong hồ gần pháo đài hoàng gia ở Ba Lan.
Hàng trăm đôi giày da cổ bí ẩn đã trôi dạt vào một bãi biển ở Anh. Liệu những đôi giày này có liên quan đến một vụ đắm tàu thế kỷ 19?
Tìm hiểu cách hệ thống Can Chi cổ xưa xác định tên gọi năm 2026 là Bính Ngọ dựa trên chu kỳ 60 năm của lịch phương Đông.