Cuộc sống đảo lộn, bức xúc… mất lòng tin vì ô nhiễm

Người dân tại tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên tỉnh Sơn La nhiều năm nay phải sống trong tình trạng nguồn nước bị ô nhiễm, gây ảnh nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất. Đáng chú ý là tình trạng này đã tái diễn trong nhiều năm; bà con cũng đã nhiều lần kiến nghị đến các cấp có thẩm quyền, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để, khiến họ luôn đối mặt với tình trạng bất an, cuộc sống bị đảo lộn.

Đài Tiếng nói Việt Nam nhận được đơn cầu cứu của người dân tại tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên, tỉnh Sơn La về việc nhiều năm nay họ phải sống trong tình trạng ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng, theo họ là do trong quá trình hoạt động sản xuất, chăn nuôi, Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu đã xả thải ra ngoài môi trường.

Để xác minh thông tin, ngày 27/2, phóng viên VOV đã có mặt tại xóm 4, tổ dân phố Chè Đen 2. Theo ghi nhận, các hộ dân thuộc xóm 4 có vị trí thấp, lòng chảo được bao bọc bởi đồi chè và khu vực đồng cỏ, trại mẫu của Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu. Tại đây, phóng viên chứng kiến đoạn đường dẫn vào xóm bốc mùi hôi thối nồng nặc của phân bò tại các rãnh thoát nước bao quanh khu dân cư; một số đơn vị sử dụng máy xúc để múc phân, nước phân từ rãnh nước lên ô tô tải loại Hoa Mai chở đi đổ ra đồng cỏ.

Chị Nguyễn Thị Thuận, người dân xóm 4, tổ dân phố Chè Đen 2 cho biết, từ khoảng năm 2014 đến nay, nước giếng của gia đình chị và các hộ gia đình ở xóm biến đổi màu từ trắng sang đen rồi vàng lục giống nước phân bò và bốc mùi hôi thối nồng nặc, khiến gia đình chị và nhiều gia đình ở đây không thể dùng nguồn nước ngầm để sinh hoạt.

"Cứ sau một trận mưa to, hoặc khi thay đổi thời tiết là nước giếng sực mùi phân bò. Tôi khẳng định là công ty giống bò sữa xả nước kèm phân, có khi còn tràn trề ra cả đường đi của bà con. Công ty đã nhiều lần cam kết khắc phục hậu quả; UBND phường đến làm việc cũng hứa sẽ giúp đỡ bà con khắc phục, nhưng rồi công cốc, hơn 10 năm nay vẫn thế", chị Thuận bức xúc thông tin.

Cùng chung nỗi bức xúc, ông Đặng Thế Hùng người dân ở xóm 4, tổ dân phố Chè Đen 2 cũng bày tỏ, màu phân, mùi phân chưa phải sợ nhất, mà sợ nhất là nước tẩy khử mùi chuồng trại. Khi tắm rửa cho bò và khử mùi chuồng trại thì nước sẽ chảy ra các kim loại nặng gây ô nhiễm xuống nguồn nước, rất nguy hiểm.

"Để lâu dài người dân rất có thể mắc nhiều chứng bệnh lạ như vô sinh, hoặc sinh ra mắc tật nguyền… Nguyên nhân đều từ ô nhiễm từ hoạt động chăn nuôi, trồng trọt, nay lại ô nhiễm của chất thải thế này", ông Hùng lo lắng.

Ông Bùi Hải Vân, tổ trưởng tổ dân phố Chè Đen 2 cũng cho biết, được bà con phản ánh việc nguồn nước ô nhiễm, tổ dân phố đã báo cáo lên Phường; Phường cũng đã cử đoàn công tác xuống, có lập biên bản bảo để gửi lên Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh để xem xét, xét nghiệm.

"Bản thân tôi cũng mong các cấp có thẩm quyền vào cuộc xác minh xem nguồn nước ô nhiễm nguyên nhân do đâu; đồng thời có biện pháp khắc phục, xử lý để bà con yên tâm sinh sống và sản xuất", ông Vân nói.

Tìm hiểu thêm, phóng viên nhận thấy ở khu vực lân cận, các hộ dân thuộc tổ dân phố 66, phường Vân Sơn, tỉnh Sơn La cũng nhiều năm “mất ăn, mất ngủ” về tình trạng ô nhiễm nguồn nước. Ông Lê Quang Dung, người dân tổ dân phố 66, phường Vân Sơn, tỉnh Sơn La cho biết, 3 – 4 năm nay tự nhiên nước giếng nhà ông có mùi không khác gì nước bò đái; có lần ông tắm gội, vò xà phòng mấy lần mà đầu vẫn có mùi khai, kinh quá ông phải vội cắt tóc đi.

"Trước cửa nhà tôi có nhà chị Mùi, nhà anh Toàn đã bị trước; nhà ông Quý Bé đã bị trước nữa. Cái này tôi dám khẳng định chỉ có đàn bò sữa một ngày trút ra bao nhiêu đồ thải, không tốt, không đảm bảo nguồn nước", ông Dung cho hay.

Bà Nguyễn Thị Phượng, tổ trưởng tổ dân phố 66, phường Vân Sơn cho biết, tình trạng ô nhiễm xảy ra từ những năm 2015 – 2016, lúc ấy nước từ đồng cỏ trôi xuống đã đen ngòm hết cả đường. Khi được báo tin, tổ dân phố đã đến, ghi nhận và báo cáo lên UBND Thị trấn Nông trường (thuộc thị xã Mộc Châu cũ) để giải quyết. UBND Thị trấn và Công ty cổ phần giống bò sữa Mộc Châu cũng xuống để giải quyết và đưa ra biện pháp tạm thời là kéo đường nước sạch cho bà con. Tuy nhiên, nguồn nước đó cũng không biết có phải nước sạch thực sự không vì đường ống nước này nằm ngay trong mương nước phân bò thải ra.

Suốt những năm qua, nhiều cuộc họp đã diễn ra, nhưng cho đến nay chưa mang lại hiệu quả gì và bà con vẫn phải sống chung với ô nhiễm. Những ngày sau tết nguyên đán Bính Ngọ năm nay, từ khoảng mùng 3 tết, tình trạng ô nhiễm càng trở nên nghiêm trọng, trên diện rộng; riêng tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên và tổ dân phố 66, phường Vân Sơn có khoảng 50 hộ bị ảnh hưởng.

Chính quyền mới và ngành chức năng vào cuộc!

Trước thông tin phản ánh, ngày 27/2, UBND phường Thảo Nguyên (sáp nhập từ phường Cờ Đỏ và phường Thảo Nguyên, thị xã Mộc Châu cũ) đã có báo cáo số 154/BC-UBND về việc có dấu hiệu ô nhiễm môi trường tại tổ dân phố Chè Đen 2. Báo cáo nêu rõ, hiện trạng sử dụng nước của người dân gồm nước giếng khoan – đào, tuy nhiên các giếng nước có hiện tượng màu xanh đến xanh đậm có mùi hôi tanh; nguồn nước do Công ty CP giống bò sữa cấp theo hệ thống cấp nước của công ty, tuy nhiên nước yếu khó lấy vào téc.

Để có cơ sở xác định mức độ ô nhiễm, tìm ra nguyên nhân, đối tượng gây ô nhiễm, cách khắc phục ô nhiễm, UBND phường Thảo Nguyên đã báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường để có biện pháp xử lý.

Ngày 3/3, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND phường Thảo Nguyên, Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu đã tổ chức đối thoại với người dân tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên và tổ dân phố 66, phường Vân Sơn (Sơn La) về tình trạng ô nhiễm.

Tại cuộc họp, ông Lê Tiến Quý, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị phường Thảo Nguyên cho biết: Việc ô nhiễm nguồn nước tại khu vực tổ dân phố Chè Đen 2 và tổ dân phố 66 đã kéo dài từ hàng chục năm nay và chính quyền địa phương cũng đã nắm được. Tuy nhiên, sau nhiều lần vào cuộc, đến nay vẫn chưa có cơ sở xác định tình trạng ô nhiễm có phải do hoạt động sản xuất, chăn nuôi của Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu hay không.

"Phường Thảo Nguyên rất đề nghị với Đoàn công tác của tỉnh sớm tham mưu cho tỉnh thực hiện đúng Luật Chăn nuôi là di dời các cơ sở không được phép chăn nuôi ra khỏi khu vực không được phép chăn nuôi và đây là giải pháp dài hạn. Theo Luật Chăn nuôi, đến năm 2025, các địa phương phải hoàn thành việc di dời ra khỏi khu vực không được phép chăn nuôi. Tuy nhiên, tỉnh miền núi Sơn La nguồn lực còn yếu; đặc thù với Mộc Châu thì chăn nuôi bò sữa là sản phẩm nông nghiệp gắn với công nghiệp và nó có tác động rất lớn đến đời sống của nhân dân. Vậy nên việc thực hiện di dời chuồng trại ra khỏi khu vực dân cư là Sơn La chưa thực hiện được", ông Quý nói.

Về phía Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, ông Nguyễn Sỹ Quang, Phó Giám đốc Công ty cho rằng, tình trạng ô nhiễm nguồn nước thời gian qua cũng là trăn trở của công ty vì đây là vấn đề cấp bách ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, sức của người dân. Công ty rất chia sẻ với người dân khi nhiều năm phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm. Tuy nhiên, việc xử lý nước thải, chất thải luôn được công ty luôn thực hiện theo quy trình khép kín, đúng quy trình.

"Trăn trở của bà con hôm nay cũng phản ánh đúng thực trạng ô nhiễm về môi trường, cụ thể là nước ngầm, cái này là có. Về phía Công ty thì trước những năm 2020, hệ thống xử lý nước thải của công ty là chưa được hoàn hảo, vẫn ở quy mô xử lý vừa vừa, nhưng sau đó chúng tôi đã đầu tư nâng cấp hệ thống lên đạt đúng theo tiêu chuẩn của giấy phép. Chúng tôi cam kết là phần xử lý chất thải chăn nuôi là hoàn toàn đúng quy trình", ông Quang thông tin.

Sau buổi làm việc và đối thoại với nhân dân diễn ra trong chiều ngày 3/3, các bộ phận chuyên môn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La đã tiến hành lấy các mẫu nước ngẫu nhiên tại các hộ gia đình thuộc xóm 4, tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên (Sơn La). Ông Nguyễn Văn Hùng, Trưởng phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La – Trưởng đoàn công tác của Sở cho biết, sau khi có kết quả phân tích các mẫu nước, Đoàn công tác sẽ báo cáo với cơ quan có thẩm quyền để có biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật nếu có vi phạm.