Đầu tháng 2, Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ chính thức lựa chọn 25 công ty quốc phòng và công nghệ tham gia chương trình Drone Dominance, một sáng kiến có nhịp độ triển khai gấp rút nhằm đưa UAV cỡ nhỏ mang vũ khí, chi phí thấp vào trang bị đại trà cho các đơn vị chiến đấu trước năm 2027.

Động thái này cho thấy Washington đang chuyển từ thử nghiệm rời rạc sang công nghiệp hóa UAV tấn công tiêu hao, coi đây là thành phần hỏa lực chủ lực mới ở cấp trung đội - đại đội, tương tự cách đạn pháo từng được sản xuất và sử dụng với quy mô lớn trong các cuộc chiến trước đây.

Sự kiện mở màn của chương trình, mang tên “Gauntlet”, sẽ diễn ra từ ngày 18/2 tại Fort Benning (bang Georgia). Tại đây, các nhà thầu chỉ có nhiệm vụ bàn giao nguyên mẫu và huấn luyện cơ bản, sau đó binh sĩ Mỹ sẽ trực tiếp vận hành UAV trong các kịch bản tác chiến mô phỏng. Quá trình đánh giá tập trung vào chu trình thực chiến hoàn chỉnh: phát hiện - khóa mục tiêu - tiêu diệt, thay vì các thông số quảng cáo trên giấy.

Theo Bộ Chiến tranh Mỹ, Drone Dominance được thiết kế theo 4 giai đoạn, với tổng giá trị định hướng khoảng 1,1 tỷ USD, do Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (DIU) phối hợp cùng các trung tâm thử nghiệm quân sự triển khai. Riêng giai đoạn đầu dự kiến phát hành 150 triệu USD đơn đặt hàng nguyên mẫu, với thời gian bàn giao chỉ khoảng 5 tháng - một mốc hiếm thấy trong các chương trình mua sắm truyền thống của Lầu Năm Góc.

Trọng tâm của Drone Dominance là UAV tấn công một chiều giá rẻ, nằm giữa lựu đạn và tên lửa hành trình xét về chi phí lẫn hiệu quả. Hai nhóm thiết kế nổi bật gồm UAV FPV đa cánh quạt, tối ưu cho tấn công chính xác tầm gần trong đô thị và chiến hào; cùng UAV cánh cố định hoặc cấu hình lai, có tầm bay xa hơn, tốc độ cao hơn, phù hợp dự trữ với số lượng lớn ở cấp đơn vị.

Danh sách nhà thầu được lựa chọn cho thấy Mỹ không tìm kiếm một mẫu UAV “vạn năng”, mà hướng tới kiến trúc nhiều lớp. Firestorm Labs giới thiệu UAV mô-đun Tempest, có thể chuyển đổi nhanh từ trinh sát sang tấn công. Ascent AeroSystems mang đến UAV đồng trục Spirit, ưu tiên độ bền, khả năng mang tải và hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt. Bên cạnh đó là các nền tảng trinh sát như Teal 2, hệ thống phần mềm điều khiển chung Skynode X của Auterion, hay các giải pháp điều khiển có hỗ trợ AI từ XTEND.

Về mặt tác chiến, UAV tấn công giá rẻ giúp rút ngắn đáng kể chuỗi tiêu diệt, từ vài phút xuống chỉ còn vài giây, đặc biệt trong địa hình phức tạp. Chúng cho phép bộ binh tự tạo hỏa lực chính xác tức thời, giảm phụ thuộc vào pháo binh hoặc không quân. Trong kịch bản xung đột cường độ cao, UAV tiêu hao còn đóng vai trò vũ khí trao đổi chi phí, bão hòa phòng không, buộc đối phương lộ radar và tiêu hao tên lửa đánh chặn đắt tiền.

Drone Dominance được xem là nỗ lực của Mỹ nhằm bù đắp khoảng cách thực tế bộc lộ từ chiến trường Ukraine, nơi UAV FPV và drone cảm tử đã thay đổi sâu sắc cách tiến hành chiến tranh. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở chống gây nhiễu, an toàn đầu đạn, quản lý không phận và độ tin cậy trong môi trường không GPS. Nếu vượt qua được những rào cản này, Drone Dominance có thể trở thành bước ngoặt, đưa UAV tấn công giá rẻ thành hỏa lực phổ cập trên mọi chiến trường tương lai.